PL 119, col. 1151
Epistolae et decreta (Nicolaus I), J. P. Migne
magis quam corporis anhelantes. Postremo, fili
charissime, non vos latere credimus, quot et quantos
labores pro refuga illa Bosonis uxore saepe pertulimus,
et quoties eam, ut ad justitiae tramitem
remearet, salubriter admonuerimus: et qualiter
etiam non resipiscentem, sed nequitia sua pertinaciter
persistentem, gladio anathematis percusserimus.
Quae nec percussa doluit, nec attrita voluit
recipere disciplinam. Vir autem ejus, innocens videlicet,
in ejus absentia hinc inde labore non modico
fatigatur, quoniam nec ipsi reconciliari absenti
praevalet, nec alterius illa vivente consortium ei
conjugale conceditur. Qua de re quoniam improbitatem
et insolentiam ejusdem viri continuam patimur,
volentis scilicet ardenter ad secundum, imo
ad illicitum convolare connubium, obnixe dilectionem
vestram deposcimus, ut pro revocanda ea
omne studium pro Dei amore sumatis, quinimo et
eamdem perditam ac saepe damnatam feminam
lucrari Domino valeatis, ita ut si monitis provocata
viam suae salutis non arripit, saltem pressuris per
vestram industriam angustata resipiscat: et quae
ad Dominicam coenam sponte intrare noluit, dum
tantum intret, vel compellatur invita. Nam forte de
hujusmodi Dominus per prophetam dicit: Ecce ego
sepiam viam tuam spinis, et sepiam eam maceria, et
semitas suas non inveniet, et sequetur amatores suos,
et non apprehendet eos: quaeret et non inveniet eos,
et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem,
quia bene mihi erat tunc magis quam nunc [(Ose. II)]
.
Quod venerandum oraculum si tropice disseratur,
non parvam utilitatem generat. Verum nunc breviter
dicendum est, quoniam si eadem femina, sicut
nec debet, nullius communione frueretur, et non exquisitis
voluptatibus potiretur, si denique vias suas
spinis septas pateretur, si in terrenis desideriis de
impossibilitate lassaretur, jam Deum profecto ad
mentem reduceret, et ad amorem viri proprii vel
invita rediret. Sic ergo pervicax illa et impoenitens
anima, quae diu est adultera, conata persistere, sic
fortasse, si tamen necessitas ei per vos rerum interim
titulatarum imponeretur, fidelis jam decerneret
esse conjux, quae merito ac veraciter deinde dicere
posset: Revertar ad virum meum priorem, quia bene
erat mihi tunc magis quam nunc. Optamus gloriam
vestram bene valere, dilectissime fili. Data Nonis
Martii, indictione XV.
[(Anno 867.)] CLI. AD ADONEM VIENNENSEM ARCHIEPISCOPUM. Confirmatur auctoritate pontificia vetus privilegium metropoleos Viennensis. [Apud Mansi, ibid. ]
NICOLAUS episcopus, servus servorum Dei, reverentissimo
charissime, non vos latere credimus, quot et quantos
labores pro refuga illa Bosonis uxore saepe pertulimus,
et quoties eam, ut ad justitiae tramitem
remearet, salubriter admonuerimus: et qualiter
etiam non resipiscentem, sed nequitia sua pertinaciter
persistentem, gladio anathematis percusserimus.
Quae nec percussa doluit, nec attrita voluit
recipere disciplinam. Vir autem ejus, innocens videlicet,
in ejus absentia hinc inde labore non modico
fatigatur, quoniam nec ipsi reconciliari absenti
praevalet, nec alterius illa vivente consortium ei
conjugale conceditur. Qua de re quoniam improbitatem
et insolentiam ejusdem viri continuam patimur,
volentis scilicet ardenter ad secundum, imo
ad illicitum convolare connubium, obnixe dilectionem
vestram deposcimus, ut pro revocanda ea
omne studium pro Dei amore sumatis, quinimo et
eamdem perditam ac saepe damnatam feminam
lucrari Domino valeatis, ita ut si monitis provocata
viam suae salutis non arripit, saltem pressuris per
vestram industriam angustata resipiscat: et quae
ad Dominicam coenam sponte intrare noluit, dum
tantum intret, vel compellatur invita. Nam forte de
hujusmodi Dominus per prophetam dicit: Ecce ego
sepiam viam tuam spinis, et sepiam eam maceria, et
semitas suas non inveniet, et sequetur amatores suos,
et non apprehendet eos: quaeret et non inveniet eos,
et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem,
quia bene mihi erat tunc magis quam nunc [(Ose. II)]
.
Quod venerandum oraculum si tropice disseratur,
non parvam utilitatem generat. Verum nunc breviter
dicendum est, quoniam si eadem femina, sicut
nec debet, nullius communione frueretur, et non exquisitis
voluptatibus potiretur, si denique vias suas
spinis septas pateretur, si in terrenis desideriis de
impossibilitate lassaretur, jam Deum profecto ad
mentem reduceret, et ad amorem viri proprii vel
invita rediret. Sic ergo pervicax illa et impoenitens
anima, quae diu est adultera, conata persistere, sic
fortasse, si tamen necessitas ei per vos rerum interim
titulatarum imponeretur, fidelis jam decerneret
esse conjux, quae merito ac veraciter deinde dicere
posset: Revertar ad virum meum priorem, quia bene
erat mihi tunc magis quam nunc. Optamus gloriam
vestram bene valere, dilectissime fili. Data Nonis
Martii, indictione XV.
[(Anno 867.)] CLI. AD ADONEM VIENNENSEM ARCHIEPISCOPUM. Confirmatur auctoritate pontificia vetus privilegium metropoleos Viennensis. [Apud Mansi, ibid. ]
NICOLAUS episcopus, servus servorum Dei, reverentissimo