PL 182, col. 1001
De gratia et libero arbitrio (Bernardus Claraevallensis), J. P. Migne
Domno GUILLELMO abbati Sancti-Theoderici, frater
BERNARDUS.
Opusculum de gratia et Libero Arbitrio, quod illa,
qua scitis, occasione nuper aggressus sum; eadem
gratia [ al. Deo] adjuvante peregi ut potui. Vereor au
tem, ne aut grandia minus digne locutus inveniar, aut
pertractata a pluribus superfluo retractasse. Proinde
illud legite primus, et si judicatis, solus: ne si proferatur
in medium, magis forte scriptoris publicetur
temeritas, quam lectoris aedificetur charitas. Quod
si palam fieri utile probaveritis, tunc si quid obscurius
dictum adverteritis, quod in re obscura, servata
congrua brevitate, dici planius potuisset, non sit
vobis pigrum aut emendare per vos, aut mihi resignare
emendandum, si fraudari non vultis promissione
illa Sapientiae, quae ait: Qui elucidant me, vitam
aeternam habebunt [(Eccli. XXIV, 31)]
.
CAPUT PRIMUM. Ad boni operis meritum, una cum gratia Dei, concurrere liberi arbitrii consensum
1.
Loquente me coram aliquando, et Dei in me
gratiam commendante, quod scilicet ab ipsa me in
bono et praeventum agnoscerem, et provehi sentirem,
et sperarem perficiendum: Quid tu ergo, ait unus
ex circumstantibus, operaris; aut quid mercedis
speras vel praemii, si totum facit Deus? Quid enim,
inquam, tu consulis? Da, inquit, gloriam Deo, qui
gratis te praevenit, excitavit, initiavit; et vive digne
de caetero, quo te probes et perceptis beneficiis non
ingratum, et percipiendis idoneum. Et ego: Bonum,
inquam, consilium das, sed si dederis et posse teneri.
Siquidem non est ejusdem facilitatis scire quid faciendum
sit, et facere: quoniam et diversa sunt, caeco
ducatum, ac fesso praebere vehiculum. Non quicunque
ostendit viam, praebet etiam viaticum itineranti.
Aliud illi exhibet qui facit ne deviet; et aliud qui
praestat ne deficiat in via. Ita nec quivis doctor, statim
et dator erit boni quodcunque docuerit. Porro
duo mihi sunt necessaria, doceri ac juvari. Tu homo
recte quidem consulis ignorantiae: sed, si verum
sentit Apostolus, Spiritus adjuvat infirmitatem nostram [(Rom. VIII, 26)]
.
Imo vero qui mihi per os
tuum ministrat consilium, ipse necesse est ministret
BERNARDUS.
Opusculum de gratia et Libero Arbitrio, quod illa,
qua scitis, occasione nuper aggressus sum; eadem
gratia [ al. Deo] adjuvante peregi ut potui. Vereor au
tem, ne aut grandia minus digne locutus inveniar, aut
pertractata a pluribus superfluo retractasse. Proinde
illud legite primus, et si judicatis, solus: ne si proferatur
in medium, magis forte scriptoris publicetur
temeritas, quam lectoris aedificetur charitas. Quod
si palam fieri utile probaveritis, tunc si quid obscurius
dictum adverteritis, quod in re obscura, servata
congrua brevitate, dici planius potuisset, non sit
vobis pigrum aut emendare per vos, aut mihi resignare
emendandum, si fraudari non vultis promissione
illa Sapientiae, quae ait: Qui elucidant me, vitam
aeternam habebunt [(Eccli. XXIV, 31)]
.
CAPUT PRIMUM. Ad boni operis meritum, una cum gratia Dei, concurrere liberi arbitrii consensum
1.
Loquente me coram aliquando, et Dei in me
gratiam commendante, quod scilicet ab ipsa me in
bono et praeventum agnoscerem, et provehi sentirem,
et sperarem perficiendum: Quid tu ergo, ait unus
ex circumstantibus, operaris; aut quid mercedis
speras vel praemii, si totum facit Deus? Quid enim,
inquam, tu consulis? Da, inquit, gloriam Deo, qui
gratis te praevenit, excitavit, initiavit; et vive digne
de caetero, quo te probes et perceptis beneficiis non
ingratum, et percipiendis idoneum. Et ego: Bonum,
inquam, consilium das, sed si dederis et posse teneri.
Siquidem non est ejusdem facilitatis scire quid faciendum
sit, et facere: quoniam et diversa sunt, caeco
ducatum, ac fesso praebere vehiculum. Non quicunque
ostendit viam, praebet etiam viaticum itineranti.
Aliud illi exhibet qui facit ne deviet; et aliud qui
praestat ne deficiat in via. Ita nec quivis doctor, statim
et dator erit boni quodcunque docuerit. Porro
duo mihi sunt necessaria, doceri ac juvari. Tu homo
recte quidem consulis ignorantiae: sed, si verum
sentit Apostolus, Spiritus adjuvat infirmitatem nostram [(Rom. VIII, 26)]
.
Imo vero qui mihi per os
tuum ministrat consilium, ipse necesse est ministret