PL 2, col. 11
De praescriptionibus adversus haereticos (Tertullianus), J. P. Migne
discipulis, ab ipsis tanti magistri libros acceperit,
ab iisdem expeditissimam ad novatores quoslibet
absque acie nec pugna debellandos, tutissimamque
traditionum et praescriptionum viam, indagaverit, tenuerit,
expertamque habuerit; indeque penitus in mente
hoc infixum reposuerit consilium, novos nempe veritatis
hostes ad judicium rapiendi, eosque, nec re perpensa,
nec caussa agitata, vi quarumdam duntaxat exceptionum,
ab omni lite expellendi, damnatosque remittendi. [(Cf. Eus., Hist. Eccl., l. II, c. 2, p. 41; Tertull.
de Cultu F., l. I, c. 6.--Hier. Vir. Illustr., c. 53.)]
Quo consilio jam pene peracto, vel ad metam
properante, subiit, sive ex clericorum romanorum
invidia, sive ex impotenti Septimii ingenio, acerrimoque
viri africani animo, lugenda sane procella, quae
eum ab navi Ecclesiae et portu fidei catholicae in invios
Montanismi scopulos abripuit. Interdum vero remansit
Tertullianus veritatis aliquatenus indefessus
assertor, et cum jam ultimam aetatis suae partem totam
in certamina impenderet, non respuit exantlatos
antea labores, ac in lucem emisit praeclarum
illud Praescriptionis catholicae monumentum.
Hinc nobis satius visum est hoc opus medium inter
catholici, montanistaeque Tertulliani libros seponere,
ratis nimirum hunc ad utramque ejus ingenii faciem,
ambasque vitae ipsius partes respicere ac eodem titulo
pertinere.
ARGUMENTUM.
Hunc librum licet in duas scindere partes, quarum
prior praevia quaedam quinque perpendet momenta
quae viam ad praescriptiones sternunt, posterior vero
novem praecipuos adversus haereses praescribendi modos
exponit. Hinc
Partis prioris
Prop. IV. Cunctas haereses ab alterutro fonte, sive
saecularis sapientiae sive prurientis curiositatis, dimanare
Propositio prima: oportere et haereses esse, et
plurimum valere, multumque in subvertendas animas
proficere. I--III.
Prop. II. Fugiendas esse haereses, utpote dissensionibus
et persecutionibus pejores. IV--V.
Prop. III. Haeresim esse electionem, et in quo fit
electio, inde damnationem VI.
Pars posterior
Hanc PRIMAM exhibet praescriptionem, haereticos
VII--XII.
Prop. V. Integram servandam esse fidei regulam,
nec in litem unquam esse discerpendam. XIII--XIV.
ab iisdem expeditissimam ad novatores quoslibet
absque acie nec pugna debellandos, tutissimamque
traditionum et praescriptionum viam, indagaverit, tenuerit,
expertamque habuerit; indeque penitus in mente
hoc infixum reposuerit consilium, novos nempe veritatis
hostes ad judicium rapiendi, eosque, nec re perpensa,
nec caussa agitata, vi quarumdam duntaxat exceptionum,
ab omni lite expellendi, damnatosque remittendi. [(Cf. Eus., Hist. Eccl., l. II, c. 2, p. 41; Tertull.
de Cultu F., l. I, c. 6.--Hier. Vir. Illustr., c. 53.)]
Quo consilio jam pene peracto, vel ad metam
properante, subiit, sive ex clericorum romanorum
invidia, sive ex impotenti Septimii ingenio, acerrimoque
viri africani animo, lugenda sane procella, quae
eum ab navi Ecclesiae et portu fidei catholicae in invios
Montanismi scopulos abripuit. Interdum vero remansit
Tertullianus veritatis aliquatenus indefessus
assertor, et cum jam ultimam aetatis suae partem totam
in certamina impenderet, non respuit exantlatos
antea labores, ac in lucem emisit praeclarum
illud Praescriptionis catholicae monumentum.
Hinc nobis satius visum est hoc opus medium inter
catholici, montanistaeque Tertulliani libros seponere,
ratis nimirum hunc ad utramque ejus ingenii faciem,
ambasque vitae ipsius partes respicere ac eodem titulo
pertinere.
ARGUMENTUM.
Hunc librum licet in duas scindere partes, quarum
prior praevia quaedam quinque perpendet momenta
quae viam ad praescriptiones sternunt, posterior vero
novem praecipuos adversus haereses praescribendi modos
exponit. Hinc
Partis prioris
Prop. IV. Cunctas haereses ab alterutro fonte, sive
saecularis sapientiae sive prurientis curiositatis, dimanare
Propositio prima: oportere et haereses esse, et
plurimum valere, multumque in subvertendas animas
proficere. I--III.
Prop. II. Fugiendas esse haereses, utpote dissensionibus
et persecutionibus pejores. IV--V.
Prop. III. Haeresim esse electionem, et in quo fit
electio, inde damnationem VI.
Pars posterior
Hanc PRIMAM exhibet praescriptionem, haereticos
VII--XII.
Prop. V. Integram servandam esse fidei regulam,
nec in litem unquam esse discerpendam. XIII--XIV.