PL 217, col. 993
Commentarium in VII psalmos poenitentiales (Auctor incertus (Innocentius III)),
quoniam etsi per prophetam dicatur: Convertimini
ad me, et ego convertar ad vos [(Zach. I)]
, nisi tamen
tu convertaris ad me, ego ad te converti non valeo;
et nisi tu me praevenias, ego ad te pervenire non
possum. Sed quoniam ad perfectam conversionem
tu semper paratus existis, sicut propheta testatur,
tanquam diluculum paratum inveniemus illum [(Osee.
VI)] , securius dico: Convertere, Domine, id est, fac
me perfecte converti ab errore ad veritatem, a vitiis
ad virtutes. Porro, sicut Deus tribus modis se avertit
ab aliquo; primo, quando spiritualem subtrahit
illi gratiam, unde alibi dicit: Ne avertas faciem
tuam a me [(Psal. XXVI)]
; secundo, quando temporalem
irrogat ei poenam, unde est illud: Avertisti faciem
tuam a me, et factus sum conturbatus (Psal.
XXIX); tertio, quando vindictam infligit aeternam;
unde dicitur: Averte iram tuam a nobis, nec in aeternum
irascaris nobis [(Psal. LXXXIV)]
: ita tribus modis
se convertit ad aliquem: primo, quando gratiam ei
spiritualem infundit, sicuti hoc loco: Convertere,
Domine, et eripe animam meam; secundo, quando
temporalem poenam remittit, unde est illud: Convertere,
Domine, aliquantulum, et deprecabilis esto
super servos tuos [(Psal. LXXX)]
; tertio, quando salutem
concedit aeternam, unde: Convertimini ad me,
et ego convertar ad vos [(Zach I)]
. Ac si diceret: Convertimini
ad me deserendo malitiam, et ego convertar
ad vos conferendo salutem. Et ideo sine difficultate
prorsus et mora eripe animam meam a praesenti
miseria, et salvum me fac in aeterna gloria, propter
misericordiam tuam, de qua solummodo spero, non
propter meritum meum, de quo nequaquam confido:
et ideo non allego meritum meum quod exigit poenam,
sed imploro misericordiam tuam, quae exhibet
gratiam. Ecce peccator iste de culpa sua valde doledat.
unde dicebat: Anima mea turbata est valde.
Indulgentiam postulabat, unde clamabat: Miserere
mei, Domine, quoniam infirmus sum: Nec tamen adhuc
justificationis gratiam obtinebat, unde dicebat: Et tu, Domine, usquequo? Convertere et eripe ammam.
Sed dices: Quid exigitur amplius ad hoc, ut
poenitens convertatur, quam ut valde doleat de
commissis, proponens ea fideliter confiteri, et a committendis
penitus abstinere? Scriptum enim est:
Quacunque hora conversus fuerit peccator et ingemuerit,
omnium peccatorum non recordabor
[(Ezech.
XII)]
. Et iterum: Dixi: Confitebor adversum me injustitiam
meam Domino, et tu remisisti iniquitatem
cordis mei [(Psal. XXXI)]
. Caeterum si ita est, cum
sciat homo quando sic poenitet, scit ergo quando
convertitur, et ita quando justificatur. Porro justificari
non potest, nisi prius ei charitas infundatur,
juxta quod Veritas ait: Dimissa sunt ei peccata
multa, quoniam dilexit multum [(Luc. VII)]
. Nam charitas
operit multitudinem peccatorum [(I Petr. IV)]
.
Scit ergo quando infunditur ei charitas, quoniam
verum est quod Apostolus dicit: Nihil mihi conscius
sum, non tamen in hoc justificatus sum [(I Cor.
IV)]
. Nam et delicta quis intelligit? propter quod
ad me, et ego convertar ad vos [(Zach. I)]
, nisi tamen
tu convertaris ad me, ego ad te converti non valeo;
et nisi tu me praevenias, ego ad te pervenire non
possum. Sed quoniam ad perfectam conversionem
tu semper paratus existis, sicut propheta testatur,
tanquam diluculum paratum inveniemus illum [(Osee.
VI)] , securius dico: Convertere, Domine, id est, fac
me perfecte converti ab errore ad veritatem, a vitiis
ad virtutes. Porro, sicut Deus tribus modis se avertit
ab aliquo; primo, quando spiritualem subtrahit
illi gratiam, unde alibi dicit: Ne avertas faciem
tuam a me [(Psal. XXVI)]
; secundo, quando temporalem
irrogat ei poenam, unde est illud: Avertisti faciem
tuam a me, et factus sum conturbatus (Psal.
XXIX); tertio, quando vindictam infligit aeternam;
unde dicitur: Averte iram tuam a nobis, nec in aeternum
irascaris nobis [(Psal. LXXXIV)]
: ita tribus modis
se convertit ad aliquem: primo, quando gratiam ei
spiritualem infundit, sicuti hoc loco: Convertere,
Domine, et eripe animam meam; secundo, quando
temporalem poenam remittit, unde est illud: Convertere,
Domine, aliquantulum, et deprecabilis esto
super servos tuos [(Psal. LXXX)]
; tertio, quando salutem
concedit aeternam, unde: Convertimini ad me,
et ego convertar ad vos [(Zach I)]
. Ac si diceret: Convertimini
ad me deserendo malitiam, et ego convertar
ad vos conferendo salutem. Et ideo sine difficultate
prorsus et mora eripe animam meam a praesenti
miseria, et salvum me fac in aeterna gloria, propter
misericordiam tuam, de qua solummodo spero, non
propter meritum meum, de quo nequaquam confido:
et ideo non allego meritum meum quod exigit poenam,
sed imploro misericordiam tuam, quae exhibet
gratiam. Ecce peccator iste de culpa sua valde doledat.
unde dicebat: Anima mea turbata est valde.
Indulgentiam postulabat, unde clamabat: Miserere
mei, Domine, quoniam infirmus sum: Nec tamen adhuc
justificationis gratiam obtinebat, unde dicebat: Et tu, Domine, usquequo? Convertere et eripe ammam.
Sed dices: Quid exigitur amplius ad hoc, ut
poenitens convertatur, quam ut valde doleat de
commissis, proponens ea fideliter confiteri, et a committendis
penitus abstinere? Scriptum enim est:
Quacunque hora conversus fuerit peccator et ingemuerit,
omnium peccatorum non recordabor
[(Ezech.
XII)]
. Et iterum: Dixi: Confitebor adversum me injustitiam
meam Domino, et tu remisisti iniquitatem
cordis mei [(Psal. XXXI)]
. Caeterum si ita est, cum
sciat homo quando sic poenitet, scit ergo quando
convertitur, et ita quando justificatur. Porro justificari
non potest, nisi prius ei charitas infundatur,
juxta quod Veritas ait: Dimissa sunt ei peccata
multa, quoniam dilexit multum [(Luc. VII)]
. Nam charitas
operit multitudinem peccatorum [(I Petr. IV)]
.
Scit ergo quando infunditur ei charitas, quoniam
verum est quod Apostolus dicit: Nihil mihi conscius
sum, non tamen in hoc justificatus sum [(I Cor.
IV)]
. Nam et delicta quis intelligit? propter quod