PL 62, col. 166
Dialogus contra Arianos (Vigilius Tapsensis), J. P. Migne
et proprie positas lege. Si enim ideo homousion
negare debeo, quia hoc scriptum nude monstrare
non valeo, necessario triusion tunc fateri debeo, si
proprie positum te ostendente cognovero. 99
XVI.
Arius dixit: Subsistit proprie Pater, an
non?
Athanasius dixit: Nisi tres usias proprie positas
legeris, nullum tuis interrogationibus dabo responsum.
Quis enim non videat quo tua tendat objectio?
Vis enim argumento callidae interrogationis diversas
approbare Patris et Filii substantias: sed hic argumentis
non opus est, ubi manifestiore proprietatis
testimonio trium substantiarum exigitur documentum.
Sed si a proprietate testimoniorum ad rerum
consequentiam transire desideras, hoc ipsum publicae
conscientiae innotescat, non te potuisse tres usias
proprie positas demonstrare. Et cum nos utrique hoc
articulo solverimus, objectionibus vel interrogationibus
tuis satisfaciam necesse est.
Probus judex dixit: Quantum vestrae disputationis
intentio monstrat, nec tu homousion, nec iste triusion
proprie et specialiter positum valetis ostendere.
Unde ne puerili concertatione in rebus superfluis
diutius immoremini, ab hac puri exactione documenti
tandem utrique desinite: et ex consequenti ratione
aut homousion aut triusion de Scripturarum auctoritate
colligite. Non enim fas erit de nominis appellatione
dubitare, quam testimoniorum copiosa congestio
firmius poterit roborare.
Arius dixit: Quoniam hoc tua decrevit sententia,
debere nos rationum persuasionibus, ex rerum consequentium
causis, praedictorum nominum virtutes
colligere, ne id Athanasio videatur, difficultate demonstrandae
veritatis nudi me vocabuli proprietatis
documenta quaesisse; ita faciam, ut tui est decreti
sententia promulgatum. Ego enim compendio magis
uti volebam, ne longius rationis intentio evagata,
ambiguis sensibus veritatem obumbraret.
Athanasius dixit: Non potest fides venire in dubium,
quae veritatis fulta praesidio, crassiora mendaciorum
nubila, fulgidae claritatis lumine dissipat.
Non enim potest propriis carere viribus, quae non
eget extrinsecus suffragiorum adminiculis adjuvari.
LIBER SECUNDUS.
auctoritatum voluminibus, Patris, et Filii, et Spiritus
sancti, aut unam, aut diversas doceatis esse substantias.
Ad quam rei probationem, non tantum (ut opinor)
mea, sed cunctorum pene mortalium mens ita
est pendula exspectatione suspensa, ut si tanti negotii
merita paterentur, sine ullius diei comperendinatione,
vel alicujus momenti intercapedine, ad sumam
veritatis atque ad calcem manifestissimae notionis
desideret pervenire. Unde ne tam religiosa
fidelium et veritatis cupida frustretur intentio, omni
lenocinio luxuriosae orationis exploso, de re, de
negare debeo, quia hoc scriptum nude monstrare
non valeo, necessario triusion tunc fateri debeo, si
proprie positum te ostendente cognovero. 99
XVI.
Arius dixit: Subsistit proprie Pater, an
non?
Athanasius dixit: Nisi tres usias proprie positas
legeris, nullum tuis interrogationibus dabo responsum.
Quis enim non videat quo tua tendat objectio?
Vis enim argumento callidae interrogationis diversas
approbare Patris et Filii substantias: sed hic argumentis
non opus est, ubi manifestiore proprietatis
testimonio trium substantiarum exigitur documentum.
Sed si a proprietate testimoniorum ad rerum
consequentiam transire desideras, hoc ipsum publicae
conscientiae innotescat, non te potuisse tres usias
proprie positas demonstrare. Et cum nos utrique hoc
articulo solverimus, objectionibus vel interrogationibus
tuis satisfaciam necesse est.
Probus judex dixit: Quantum vestrae disputationis
intentio monstrat, nec tu homousion, nec iste triusion
proprie et specialiter positum valetis ostendere.
Unde ne puerili concertatione in rebus superfluis
diutius immoremini, ab hac puri exactione documenti
tandem utrique desinite: et ex consequenti ratione
aut homousion aut triusion de Scripturarum auctoritate
colligite. Non enim fas erit de nominis appellatione
dubitare, quam testimoniorum copiosa congestio
firmius poterit roborare.
Arius dixit: Quoniam hoc tua decrevit sententia,
debere nos rationum persuasionibus, ex rerum consequentium
causis, praedictorum nominum virtutes
colligere, ne id Athanasio videatur, difficultate demonstrandae
veritatis nudi me vocabuli proprietatis
documenta quaesisse; ita faciam, ut tui est decreti
sententia promulgatum. Ego enim compendio magis
uti volebam, ne longius rationis intentio evagata,
ambiguis sensibus veritatem obumbraret.
Athanasius dixit: Non potest fides venire in dubium,
quae veritatis fulta praesidio, crassiora mendaciorum
nubila, fulgidae claritatis lumine dissipat.
Non enim potest propriis carere viribus, quae non
eget extrinsecus suffragiorum adminiculis adjuvari.
LIBER SECUNDUS.
auctoritatum voluminibus, Patris, et Filii, et Spiritus
sancti, aut unam, aut diversas doceatis esse substantias.
Ad quam rei probationem, non tantum (ut opinor)
mea, sed cunctorum pene mortalium mens ita
est pendula exspectatione suspensa, ut si tanti negotii
merita paterentur, sine ullius diei comperendinatione,
vel alicujus momenti intercapedine, ad sumam
veritatis atque ad calcem manifestissimae notionis
desideret pervenire. Unde ne tam religiosa
fidelium et veritatis cupida frustretur intentio, omni
lenocinio luxuriosae orationis exploso, de re, de