PL 62, col. 198
Dialogus contra Arianos etc. (Vigilius Tapsensis), J. P. Migne
usias proprie positas demonstrare: et cum nos utrique
hoc articulo solverimus, objectionibus vel interrogationibus
tuis satisfaciam necesse est.
XXVI.
Probus judex dixit: Quantum vestrae disputationis
intentio monstrat, nec tu Homousion, nec
iste Triusion 143 proprie et specialiter positum valetis
ostendere. Unde ne puerili concertatione in superfluis
rebus diutius immoremini, ab hac puri exactione
documenti tandem uterque desinite; et consequenti
ratione, aut homousion, aut triusion de Scripturarum
auctoritate colligite. Non enim fas erit de
nominis appellatione dubitare, quam testimoniorum
copiosa congestio firmius poterit roborare.
Arius dixit: Quoniam hoc tua decrevit sententia,
debere nos rationum persuasionibus et rerum consequentium
causis, praedictorum nominum virtutes
colligere; ne id Athanasio videatur, difficultate demonstrandae
veritatis nudi me vocabuli proprietatis
documenta quaesisse, ita faciam ut tui est decreti
sententia promulgatum. Ego enim compendio magis
uti volebam, ne longius rationis intentio evagata
ambiguis sensibus veritatem obumbret.
Athanasius dixit: Non potest fides venire in dubium,
quae est veritatis fulta praesidio. Crassiora
mendaciorum nubila fulgidae veritatis lumen dissipat.
Non enim potest propriis carere viribus, qui
non eget extrinsecus suffragiorum adminiculis adjuvari.
LIBER SECUNDUS.
saepius de unitate substantiae citra acta disputaverim,
measque disputationes scripto mandaverim,
quibus a me in hac disputatione aliquid addi amplius
non possit; tamen quia haec extrinsecus nullo eminus
adversante dicta sunt, necesse habeo haec eadem
repetere, et in hoc publicae actionis examen emittere,
quo possint tui judicii sententia roborari.
Probus judex dixit: Si non fuerint Arii replicationibus
tenuata, tunc nostra poterunt firmari sententia.
Arius dixit: Utquid hae fraudium tendiculae proponuntur?
Utquid in patrocinio nefandae assertionis,
judicis sententia praeoptatur? Agamus primo quod
nobis agendum necessitas demonstrandae veritatis
imponit. Inculcetur humano auditui fidei nostrae professio.
Percipiant judicia quibus modis quibusque
rationibus, quibus denique documentis nostra fulciatur
assertio: et tunc demum promulgationem sententiae,
quae ex nostro utique nequaquam pendet arbitrio
de judice, postulabimus.
Probus judex dixit: Praefationis meae, nuper in hoc
actionis principio habitae, et sponsionis vestrae dudum
praeteritis gestis insertae, meminisse oportet,
quibus id peroratum est, omissis superfluis ad arcem
negotii debere descendi. Quod debetis tandem
aliquando factitare.
Arius dixit: Doceat Patrem, et Filium, et Spiritum
hoc articulo solverimus, objectionibus vel interrogationibus
tuis satisfaciam necesse est.
XXVI.
Probus judex dixit: Quantum vestrae disputationis
intentio monstrat, nec tu Homousion, nec
iste Triusion 143 proprie et specialiter positum valetis
ostendere. Unde ne puerili concertatione in superfluis
rebus diutius immoremini, ab hac puri exactione
documenti tandem uterque desinite; et consequenti
ratione, aut homousion, aut triusion de Scripturarum
auctoritate colligite. Non enim fas erit de
nominis appellatione dubitare, quam testimoniorum
copiosa congestio firmius poterit roborare.
Arius dixit: Quoniam hoc tua decrevit sententia,
debere nos rationum persuasionibus et rerum consequentium
causis, praedictorum nominum virtutes
colligere; ne id Athanasio videatur, difficultate demonstrandae
veritatis nudi me vocabuli proprietatis
documenta quaesisse, ita faciam ut tui est decreti
sententia promulgatum. Ego enim compendio magis
uti volebam, ne longius rationis intentio evagata
ambiguis sensibus veritatem obumbret.
Athanasius dixit: Non potest fides venire in dubium,
quae est veritatis fulta praesidio. Crassiora
mendaciorum nubila fulgidae veritatis lumen dissipat.
Non enim potest propriis carere viribus, qui
non eget extrinsecus suffragiorum adminiculis adjuvari.
LIBER SECUNDUS.
saepius de unitate substantiae citra acta disputaverim,
measque disputationes scripto mandaverim,
quibus a me in hac disputatione aliquid addi amplius
non possit; tamen quia haec extrinsecus nullo eminus
adversante dicta sunt, necesse habeo haec eadem
repetere, et in hoc publicae actionis examen emittere,
quo possint tui judicii sententia roborari.
Probus judex dixit: Si non fuerint Arii replicationibus
tenuata, tunc nostra poterunt firmari sententia.
Arius dixit: Utquid hae fraudium tendiculae proponuntur?
Utquid in patrocinio nefandae assertionis,
judicis sententia praeoptatur? Agamus primo quod
nobis agendum necessitas demonstrandae veritatis
imponit. Inculcetur humano auditui fidei nostrae professio.
Percipiant judicia quibus modis quibusque
rationibus, quibus denique documentis nostra fulciatur
assertio: et tunc demum promulgationem sententiae,
quae ex nostro utique nequaquam pendet arbitrio
de judice, postulabimus.
Probus judex dixit: Praefationis meae, nuper in hoc
actionis principio habitae, et sponsionis vestrae dudum
praeteritis gestis insertae, meminisse oportet,
quibus id peroratum est, omissis superfluis ad arcem
negotii debere descendi. Quod debetis tandem
aliquando factitare.
Arius dixit: Doceat Patrem, et Filium, et Spiritum