Sofonia

Quum a. 13. losiae leremias quoque ad munus propheticum sit vocatus ac proin Sophoniae fuerit coyypovos, mirum non est, quod haud parva sit affinitas inter libellum nostrum et primas conciones libri leremiae, quas ad losiae regnum pertinere diximus (264. p. 378 n.). Uterque in idololatriam invehitur (SopA. 1,4. 5; Jer. 7,9. 17. 18), castigat eosqui per Dominum et per idola iurant (SopA. 1,5 b; Ier. 5,7; 12,16), qui Legem Dei pervertunt (SopA. 3,&; Ier. 8,8 sq.), omnibus monitis divinis resistunt (Soph. 3,2; Ier. 1,28; 2,30; 5,2 etc.); eandem ambo omnium ordinum, principum, prophetarum, sacerdotum, corruptionem supponunt (SopA. 1,5. 8 sq. ; 3.3. 5; Jer. 3,3; 6,15; 8,12). Hinc eandem quoque comminantur poenam, quam ab aquilone esse venturam innuit Sophonias (1,10), clare docet Ieremias (1,14), quae velut ignis a furore Domini procedens (Soph. 1,18; Ier. 4, ; 7,20) integram terram usque ad volatilia coeli et pisces maris sit devastatura (SopA. 1,2. 3; Ier. 4,95; 9.9) , omnes civitates munitas et oppida destruetura (SopA. 1,13. 16; Ier. 5,2), populos vicinos visitatura (SopA. 9,1 sqq. ; fer. 9,94. 25). immo ad omnes omnino gentes sese extensura (SopA. 3,8; ler. 10,25) etc. Tanta profecto est duorum librorum affinitas, ut inscriptionum testimonia confirmare recte dicatur?.

Verum losias uno et triginta annis regnavit, atque in eius regno tres periodi apte distinguuntur : etenim a. 12. regni iuvenis viginti annos natus idolelatriam a patre suo Amon iterum invectam impugnare excelsaque destruere coepit; a. 18. regni, quum liber Legis manu Moysis exaratus in templi aerario esset repertus, maiore cum ardore restaurationem morum continuavit et foedere sollemniter renovato ad felicem finem perduxit. Quapropter inquirunt interpretes, utrum Sophonias cirea Iosiae primordia i. e. ante inchoatam reformationem, an post inchoatam sed ante terminatam, an demum post terminatam morum restaurationem foedusque renovatum munere suo sit functus. Omnes sententiae suos invenerunt fautores : qui primam tenent, ad acerrimas illas increpationes provocant, quibus propheta effrenatam idololalriam , impios ritus, corruptos mores persequitur. Contra quae alii monent, de reliquiis dumtaxat idololatrici cultus esse sermonem (1,4), quae procul dubio non tantum post inchoatam , sed etiam post terminatam restaurationem remanserint; Legem quoque cognitam i.m fuisse, licet populus eam male sit interpretatus (3,4), immo non paucas claras allusiones ad Deuteronomium legi (1,13; 2,7 etc.); de filiis quoque regis loqui prophetam , qui propter scelera sua sint puniendi (1,8 , losiae autem filium primogenitum natum esse a. 6. regni eius ac proin eo tempore, quo terminata est reformatio, vix duodecim annos natum nec gravium criminum reum fuisse*. Quae sententiae omnes in eo videntur peccare , quod non tam integrum librum, quam unum alterumve eius textum respiciant atque nonnulla supponant, quae procul dubio sunt erronea. Legem enim, etsi exemplar Moysis manu conscriptum deperditum esset, oblivioni non plane esse datam omnes ad unum antiquiores prophetae docent, qui satis frequenter ad illam alludunt atque etiam Deuteronomium cognitum fuisse ostendunt. Neque minus certum est, Dominum etiam sub impiissimis regibus, quorum tempore idololatria omnino praevaluit, suos habuisse adoratores, atque idololatriam post Iosiae reformationem non plane esse exstinctam elucet ex eo, quod Iosia mortuo statim revixerit nullo praeter prophetas resistente. Quae quum ita sint, quaestionem, utrum ante an post Iosiae reformationem Sophonias vaticinatus sit, non recte proponi arbitramur, sed rectius illos sentire, qui « Sophoniam et ante morum instaurationem praedicasse tenent, et post eam, vel eum regi opitulatum esse et in praeparanda et in exsequenda illa reformatione, et demum summam concionum , minarum , promissionum hoc suo comprehendisse libello »,.qui « non unam aliquam exhibet concionem, sed ea, quae propheta saepe et variis occasionibus populo proposuit, ad breve argumentum redacta » et novo ordine apte digesta nobis refert 5.

1. TWDY « Dominus tuetur » eum; duplicem etymologiam S. Hieronymus indicat, aut & rad. |DY in primaria sua significatione occultandi, unde vult Zephanja idem esse ac arcanum Domini (In Soph. 1,1. M. 25,1103), aut a rad. nox speculari, unde specula Domini (l. c.) aut « speculator et arcanorum Domini cognitor » (ad Paul. ep. 53,7. M. 22,541).

qui ceteris accuratius sententiae huius argumenta explicat. Rcliqui acatholici unam ex tribus prioribus sententiis praeferunt.

316. — 1I. DE LIBRI ARGUMENTO, INDOLE, AUCTORITATE. — Uti fere omnes prophetae, Sophonias quoque populi scelera acerbissime increpat, futuram poenam comminatur, sed simul per poenam populum ad salutem messianicam perventurum esse promittit. In eo autem a minoribus omnibus discrepat, quod libellum suum simili ratione, qua tres maiores prophetae antiquiores, disposuerit. Tres enim apte distinguuntur partes, quarum prima et terlia (1,2-2,3 et 3,1-20) de populo electo agunt, media autem (2,&-15) aliis gentibus divinam poenam annuntiat; prima vero peccantes ludaeos poenis praediclis ad poenitentiam invitat, tertia poenitentibus salutem praedicit! Haec igitur est libelli ANALYsis.

Pans PRnDIA (1,2-2,3) peccantes Iudaeos annuntiatis poenis ad poenitentiam

1. Exordium ex abrupto iudicium universale annuntiat toti terrae (1,2. 3); at iudicium hoc praeprimis attinget Iudam et Ierusalem propter eius idololatriam (1,4-6).

8.) secundum eius extensionem (1,7 - 13). In iudicio enim illo velut victimae caeduntur magnates, qui gentilium more vivunt aliosque opprimunt (1,7 -9), divites mercatores, qui usuras quaerunt (1,10. 11), illusores, qui Dei poenas non curant et voluptatibus inhiant (4,12. 13).

b.) secundum eius intensionem (1,14-18). Prope est iam dies Domini et quam maxime horrendus (1,14- 16), atque frustra homines perterriti effugium opibus suis quaerent (1,17. 48).

3. Exhortatio ad poenitentiam. Quapropter omnes, antequam dies ille adveniat, poenitentiam agere iubentur (2,1. 2), atque pii quoque quaerant, quomodo divinam protectionem in illa die mereantur (2,3).

PARS ALTERA (2,4- 15) gentibus iudicium annuntiat ,

1. atque primum quidem gentibus vicinis (2,4-11) : a.) Philisthaeis (2,4-7), quorum urbes vastabuntur (2,4. 5) et quorum terra dabitur domui Iuda (2,6. 7); b.) Moabitis et Ammonitis (2,8-11), quibus sors Sodomae et Gomorrhae annuntiatur (2,8. 9) propter eorum superbiam et idololatriam (2,10). Fructus autem terribilis huius iudicii erit, ut omnibus deletis idolis undique verus Deus adoretur (2,11).

a.) Aethiopibus, qui divino gladio interficientur (2,12), b.) Assyriis, quorum terra et civitas speciosa superbaque (Ninive) in extremam solitudinem redigentur (2,13-15).

TERTIA PARS (3,1-20) praesenti statui civitatis sanctae, quae divinam iram

1. ludicium contra lerusalem est necessarium (3,1 -8).

2a.) Contumax enim est Ierusalem, cuius ordines omnes divinis monitis non obstantibus sunt corrupti (3,1-4); b.) Deus autem iustus, qui gentes peccantes disperdidit (3,5. 8), contumacem civitatem iudicio visitabit (3,7. 8).

2. Sed finis huius iudicii est salus messianica (3,9 - 20).

8.) Tunc enim undique omnes populi verum Deum agnoscent (3,9. 10), atque Iuda omni fastu abiecto velut populus pauper et humilis in Deo spem suam ponet atque reliquiae illae sanctae erunt et pace fruentur (3,41 -13).

b.) Hinc Ierusalem laetari iubetur (3,14), nam hostibus devictis Deus erit protector populi sui (3,15-17), lugentium * consolator et oppressorum vindex (3,18. 19), atque prae omnibus exaltabit populum suum (3,20).

Quam arcte tres vaticinii partes cohaereant, facile apparet : Deus iustus puntt , ut salvet , haec est idea, qua integer libellus ad perfectam unitatem redigitur. Iudicium toti mundo annuntiat Sophonias illudque per partes describit, quomodo in regnum luda et quomodo in gentes sese sit manifestaturum ; at tota descriptio eo tendit, ut magnificos fructus, qui ex hoc iudicio exorientur, clarius patefaciat : ex gentibus (2,11; 3,9. 10) et ex reliquiis populi electi (3,11 sqq.) Deus sibi congregabit populum novum, qui non opibus et externa gloria sed

' vera sanctitate erit insignis (3,12 sq.)?. Recte autem monent interpretes, vaticinium nostrum descriptionibus salutis messianicae unum addidisse, quod omni consideratione sit dignum , quatenus scilicet populum messianicum fore pauperem et humilem doceat atque ita moneat, ne illa, quae ab aliis prophetis de splendore et divitiis regni messianici magnifica sunt annuntiata, sensu mundano et terreno intelligamus.

Sophoniae dicendi genus a nonnullis modernis haud parum deprimitur; languidum illud esse ac frigidum , omni vi poetica destitutum, haud raro obscurum; paronomasias eius esse studiose quaesitas, atque abundare expressiones ab antiquioribus prophetis mutuatas?. Qua in assertione multis erroneis pauca vera sunt admixta. Ad sublimitatem enim [Isaiae non pertingit Sophonias atque satis longe abest a vi poetica Nahum aut Habacuc; at vividum et vere poeticum eius sermonem iure vocamus, et cur paronomasiae eius (2,4) inferiores sint similibus illis, quibus utitur Michaeas (1,10 sqq.), nemo facile dixerit. Diligenter sine dubio legit antiquiora vaticinia, atque ideo eorum expressionibus eadem fere cum frequentia utitur, qua cóy7povo; eius leremias, at ita illas adhibet, ut eas amplificet ac vere novas faciat *.

(a) Deserendam esse 3,18 lectionem Vulgatae (« nugas, qui a lege recesserant, congregabo ») et legendum : Lugentes propter sollemnitatem congregabo; ex te (eniin! sunt et onerati sunt opprobrio », cfr Knabenbauer Proph. Min. 1I. p. 166.