PG 20, col. 1460
In inglese: The Church History of Eusebius 8.2.5
φῆς τοιαύτη τις ἦν δύναμις. Μετʼ οὐ πολὺ δὲ ἐτέρων
ἐπιφοιτησάντων γραμμάτων, προσετάττετο τοὺς τῶν
ἐκκλησιῶν προέδρους πάντας πανταχῆ, πρῶτον μὲν
δεσμοῖς παραδίδοσθαι, εἶθʼ ὕστερον πάσῃ μηχανῇ
θύειν ἐξαναγκάζεσθαι.
cAIT puiuuS.
Πρῶτος τοιγαροῦν τῶν ἐπὶ Παλαιστίνης μαρτύ-
ρων Προκόπιος (3), πρὶν ἢ φυλακῆς πεῖραν λαβεῖν(6),
εὐθὺς ἀπὸ πρώτης εἰσόδου (7) τοῖς ἡγεμονικοῖς πα
ραστὰς δικαστηρίοις, θύειν τε τοῖς λεγομένοις προσ-
ταχθεὶς θεοῖς, ἔνα μόνον ἔφησεν εἰδέναι, καθῆκεν.
ὡς αὐτὸς βούλεται, θύειν· ὡς δὲ κἂν τοῖς βασιλεῦσε
τέσσαρσι σπένδειν ἐκελεύετο, ῥῆμά τι φθεγξάμενος
consummatum est, regnante Domuino nostro Jesu
Christo, cui honor et gloria in sæcula sæculorum.
Aæen.
Εxstant etiam hæc Acta in duobus mss. codici-
bus bibliothecæ Sancti Germani.
(β) Πρὶν ἢ φυλακῆς πεῖραν λαβεῖν. Aca pas-
sioms B. Procopii pene ad verhum ita reddunt,
priuseuam carceris vel vinculorum experiretur nn-
gustias. Quibus verbis notatur judicis atrocitas.
Solebant enim præsides Romani, reos qui eompre-
hensi fuerant et conspectui ipsorum exhibiti, prius
carceri mancipare, ac dcinde per otium interro-
gare. Sic in Acis sancti Pructuosi legitur: EEt ur
venerunt, mοxr præcepit eos præses recipi in carce-
rem. Idem htbutur in Passione Εeligis Τubixacen-
sis episcopi : Cumque Eelixæ episcopus ibidem adve-
nisset, et eidem ppræfecto oblatus fuisset, fussit eanæ
in carceræm recipi,
(7) Εὐθὸς ἀπὸ πρώτης εlσόδου. Acta passionisτ
In ipso ingressu suo a judice Elaviano ut diis sa-
crificaret impellitur. Multa porro hic omissa sunt in
Græco Eusebii textu, quæ ex Actis illis Latinis
suppleri oportet. Nam cum Eusebius hic diserte
dicat, Procopium statim a primo ingressu oblatum
esse judici, non addit unde venerit, ubi captus et
quto perductus sit. Quod tamen minime omittendum
erat. Præterea aliorum quidem martyrum qui in
hoc libro commemorantur, genus et patriam ac-
curate refert Eusebius. Ac si quis forte illorum
ecclesiastici honoris gradum aliquem obtinuerit,
id distincte notare solet. In hoc vero qui omnium
Plæstinæ martyrum princeps atque antesignanus
fuit, nihil horum hic ab Eusebio observatum vide
mus. Quod tamen non Eusebii, sed librariorum cul-
pa factum esse credibile est. Nam in Acis illis LL.a-
tinis quæ ex Eusebio translata esse superius osten-
dimus, cuncta hæc manilestissime declarantur. Pri-
mo enim ex Actis illis discimus, Procopium domo
fuisse Æliensem sive Hierosolymitanum : habitasse
vero Scvthopoli, et in ea urbe lectorem atque
exorcistm fuisse, et sacras Scripturas quæ Græco
sermone in ecclesia legebantur, plebi quæ Græce
nesciret, vernacula, id est Syra hngua interpreta-
tum fuisse. Deinde quibus moribus, quanta vitæ
severitate jam tnde a puero fuerit, in iisdem Actis
studiose refertur. Postremo captus quidem dicitur
Scythopoli, adductus vero in urbem Cæsaream, et
ab ipss portis recta ad tribunal judicis tractus.
Hoc quidem ultimum legitur etiam m Martyrologio
Bedæ, Usuardi, Adonis, Rabani et Notheri his
verbis: v lduumJulii. Natale Proccpii in Palæsi-
α, qui ab Scgthopoli ductus æsaream, ad primamε
responsionis suc confidentiam irato judice laviano,
capite ccsus cst.
ἐπιφοιτησάντων γραμμάτων, προσετάττετο τοὺς τῶν
ἐκκλησιῶν προέδρους πάντας πανταχῆ, πρῶτον μὲν
δεσμοῖς παραδίδοσθαι, εἶθʼ ὕστερον πάσῃ μηχανῇ
θύειν ἐξαναγκάζεσθαι.
cAIT puiuuS.
Πρῶτος τοιγαροῦν τῶν ἐπὶ Παλαιστίνης μαρτύ-
ρων Προκόπιος (3), πρὶν ἢ φυλακῆς πεῖραν λαβεῖν(6),
εὐθὺς ἀπὸ πρώτης εἰσόδου (7) τοῖς ἡγεμονικοῖς πα
ραστὰς δικαστηρίοις, θύειν τε τοῖς λεγομένοις προσ-
ταχθεὶς θεοῖς, ἔνα μόνον ἔφησεν εἰδέναι, καθῆκεν.
ὡς αὐτὸς βούλεται, θύειν· ὡς δὲ κἂν τοῖς βασιλεῦσε
τέσσαρσι σπένδειν ἐκελεύετο, ῥῆμά τι φθεγξάμενος
consummatum est, regnante Domuino nostro Jesu
Christo, cui honor et gloria in sæcula sæculorum.
Aæen.
Εxstant etiam hæc Acta in duobus mss. codici-
bus bibliothecæ Sancti Germani.
(β) Πρὶν ἢ φυλακῆς πεῖραν λαβεῖν. Aca pas-
sioms B. Procopii pene ad verhum ita reddunt,
priuseuam carceris vel vinculorum experiretur nn-
gustias. Quibus verbis notatur judicis atrocitas.
Solebant enim præsides Romani, reos qui eompre-
hensi fuerant et conspectui ipsorum exhibiti, prius
carceri mancipare, ac dcinde per otium interro-
gare. Sic in Acis sancti Pructuosi legitur: EEt ur
venerunt, mοxr præcepit eos præses recipi in carce-
rem. Idem htbutur in Passione Εeligis Τubixacen-
sis episcopi : Cumque Eelixæ episcopus ibidem adve-
nisset, et eidem ppræfecto oblatus fuisset, fussit eanæ
in carceræm recipi,
(7) Εὐθὸς ἀπὸ πρώτης εlσόδου. Acta passionisτ
In ipso ingressu suo a judice Elaviano ut diis sa-
crificaret impellitur. Multa porro hic omissa sunt in
Græco Eusebii textu, quæ ex Actis illis Latinis
suppleri oportet. Nam cum Eusebius hic diserte
dicat, Procopium statim a primo ingressu oblatum
esse judici, non addit unde venerit, ubi captus et
quto perductus sit. Quod tamen minime omittendum
erat. Præterea aliorum quidem martyrum qui in
hoc libro commemorantur, genus et patriam ac-
curate refert Eusebius. Ac si quis forte illorum
ecclesiastici honoris gradum aliquem obtinuerit,
id distincte notare solet. In hoc vero qui omnium
Plæstinæ martyrum princeps atque antesignanus
fuit, nihil horum hic ab Eusebio observatum vide
mus. Quod tamen non Eusebii, sed librariorum cul-
pa factum esse credibile est. Nam in Acis illis LL.a-
tinis quæ ex Eusebio translata esse superius osten-
dimus, cuncta hæc manilestissime declarantur. Pri-
mo enim ex Actis illis discimus, Procopium domo
fuisse Æliensem sive Hierosolymitanum : habitasse
vero Scvthopoli, et in ea urbe lectorem atque
exorcistm fuisse, et sacras Scripturas quæ Græco
sermone in ecclesia legebantur, plebi quæ Græce
nesciret, vernacula, id est Syra hngua interpreta-
tum fuisse. Deinde quibus moribus, quanta vitæ
severitate jam tnde a puero fuerit, in iisdem Actis
studiose refertur. Postremo captus quidem dicitur
Scythopoli, adductus vero in urbem Cæsaream, et
ab ipss portis recta ad tribunal judicis tractus.
Hoc quidem ultimum legitur etiam m Martyrologio
Bedæ, Usuardi, Adonis, Rabani et Notheri his
verbis: v lduumJulii. Natale Proccpii in Palæsi-
α, qui ab Scgthopoli ductus æsaream, ad primamε
responsionis suc confidentiam irato judice laviano,
capite ccsus cst.