Ruth

Quamnam enim rerum israeliticarum vicissitudinem describere voluerit, his verbis in exordio monet : « Fecerunt filii Israel malum in conspectu Domini et servierunt Baalim ac dimiserunt Dominum Deum patrum suorum..., iratusque Dominus contra Israel (radidit eos in manus diripientium..., nec potuerunt resistere adversariis suis... Suscitavitque Dominus Iudices, qui liberarent eos de vastantium manibus... ; quumque Dominus Iudices suscitaret, in diebus eorum flectebatur misericordia et audiebat afflictorum geinitus et liberabat eos de caede vastantium. Postquam autem mortuus esset ludex, revertebantur et multo faciebant peiora, quam fecerant patres eorum sequentes deos alienos... Iratusque est furor Domini in Israel » (2,11 sqq.). Cui thematis, quod tractare vult, descriptioni plane consonat narrationis methodus. Quoniam enim factis illustrare vult, quomodo inobedientia et idololatria sua populus divinam iram provocaverit et hostium oppressionem sibi ipse attraxerit neque divinam misericordiam et liberationem ab hostium incursibus obtinuerit nisi fideli Legis observantia, ideo rerum a singulis iudicibus gestarum narrationem hac vel simili formula incipit : « Fecerunt malum (filii Israel) in conspectu Domini... servienles Baalim et Astaroth; iratusque Dominus tradidit eos in manus » hostium ?; deinde conversione eorum indicata ? refert Deum [Iudice infra (75 p. 224 sqq.) erit agendum. Nonnullos enim ludices coaevos fuisse eodemque fere tempore in diversis tribubus principatum supremum tenuisse, iure admittimus, quare nonnullas quoque ex sex illis sectionibus arctiore inter se vinculo colligari apparet; quibus attentis tres aetatis Tudicum pertodos iisque correspondentes tres libri partes recte distinguimus. Etenim, ut ab ultima inchoemus, eodem tempore ab Ammonitis tribus transiordanicas, cisiordanicas autem a Philisthaeis esse vexatas, diserte docet auctor noster (10,7); quare evidens est res gestas lephte et Samsonis ad eandem periodum pertinere et una parte àb auctore esse comprehensas (10,5-16,31). Gedeon vero Iudicem coaevum non videtur habuisse; eius igitur filiique eius res gestae ad alteram pertinent periodum alteraque libri parte narrantur (6,1 - 10,5). Demum Debbora et Barac tribus septemtrionales a regis labin oppressione liberaverunt illo tempore, quo reliqua terra post Moabitarum cladem octoginta annis quievit, ita ut illa, quae 3,7-5,32 narrantur, eadem periodo sint gesta eademque libri parte apte absolvantur. Porro non inepte monent nonnulli moderni interpretes, tres illas periodos vel partes tribus illis comminationibus correspondere, quibus Deus populum a Legis violatione absterruit. Primam comminationem, quae quidem utpote sollemnior ipsi exordio inserta est totumque libri characterem quodam modo definit (2,1 sqq.), secutae sunt invasio Chusan, regis Mesopotamiae (3,8), dominatio Moabitarum (3,12), durum iugum Tabin, regis Chanaan (5,1), eique igitur respondet prima periodus aetatis Iudicum atque przma pars libri (3,1-5,31). Aliis minis propheta tempore oppressionis madianicitae (6,1) populum ad conversionem provocavit, illisque respondet a/tera periodus et libri secunda pars (6,1-10,5). Tertia demum comminatio (10,10 sqq.), quae Ammonitarum in terra transiordanica et Philisthaeorum in cisiordanica dominationem respexit, ad tert«m periodum referatur necesse est alque /ertiae parti (10,5 -16,31) congruit. Totius igitur Linnr iUbDI- CUM ANALYsiS haec erit!.

2. Oppressio moubitica. Propter ileratam idololatriam traduntur Izraelitae in manus'Eglon per octodecim annos (3,12-14); conversi liberantur per Aop, qui regem occidit, Moabilas fugat (3,15-90), et quievit terra octoginta annis (3,30).

3. SAuGam occidit sexcentos PAilisthaeos (3.31).

a.) Israelitae post mortem Aod denuo peccantes traduntur in servitulem Iabin, regis Chanaan, a quo graviter afflicti ad Deum se conver- Unt (4,4 - 3).

p.) Conversos exaudiens Deus per DEBmsonax, prophetissam et hudicem, mandat Banac, ut filios Israel ducat contra Sisaram, regis lIabin principem exercitus (4,4-9j; c.) Qui accilis militibus tribuum Zabulon et Nephtali una cum Debbora maguami cladein. hostibus infert (4,10- 16); Sisara autem ab lahel, muliere cinaca, dolose iuterficitur ( 5,17-31).

d.) Magnifico carmine Debbora et Barac hanc victoriun (5,1-22) et inulieris cinacae fortitudinem celebrant (5,23- 31).

e.) Quievil autem terra per quadraginta annos (5,31).

AttEnA rAnS (0,1 - 10,5) madianiticam oppressionem a GEbpEoNE repulsam narrat, et in oppositione ad. patrem filium eius Abimelech, qui sibi ipse gubernium arrogaverat, misere pereuntem ostendit. —

|. Madianitae oppressores a Gedeone sunt repulsi (6,1 -8,32).

a.) Post nova peccata Esraelitae per septem annos a Madianitis opprimuntur (6,4 -6) et ad Deuin clanantes ob continuam suam ingratiludinem per prophetam increpantur (6,7 - 10).

b.) Nihilominus Deus populi sui iniseratus Gedeonem vocal, ut filios Israel a Madianilis liberet (6,11-16), atque variis signis se ei in hoe bello adfuturum esse ostendit (6,17-34. 935-32. 33- 40).

c.) Quibus confortatus et a Deo edoctus Gedeon ex toto suo exercitii trecentos dumtaxat milites retinet (7,1-8), quibuscum copias madianiticas fugat (7,9 - 3:3).

d.; Ephraimitas tardius in auxilium vocatos ideoque conquerentes lenibus verbis placat (7,24-8,3); viros autem Succoth et Phanucel, quia militibus suis panes negassent, post victoriam castigat (8,4-17) principesque Madianitarum interficit (8,18 - 21).

e.; Viclor regressus Gedeon ab Israelitis invitatus, ut eorum esset rex, abnuit quidem (8,22. 23), sed sibi ex praeda postulataureas Madianitarum inaures, ex quibus Ephod fecit, quod populo et ipsi factum esl in ruinam (8.21-27..

f. Devietis Madianilis « quievit. terrà. per quadrazinta. annos, quibus Gedeon practfuil » (8.28).

2. Gedeonis filius Abimelech, qui regnum. usurparit, misere. periit. (8.28-

3.) Ex sepluaginta Gedeonis. filiis (8,29-32) post eius morlem, quuin Israelitae denuo idololatriae se tradidissent (8,33- 33) unus, Abimelech, a Sichemilis adiutus occisis fratribus omnibus praeter Iuaniontem (16,1 -3), tandem autem a Dalila, altera uxore sua philisthaea, detonsus atque hostibus traditus oculis privatur ludibrioque ab illis habetur (16,4-21); sed postquam una cum coma pristinae. eius vires redierunt, tria. millia Philisthaeorum secum occidit (46,22 - 31).

AvPENDICES DUAE docent, quomodo etiam internus reipublicae israeliticae slatus idolokuria (17,4- 18,31) et morum corruptione (19,1- 21.24) sit pessumdatus.

T. Idoluleteia Michae et Danitariim 31,4 -18,310j.

a.) Ultimo Iosuae tempore, quum rex in Israel non esset et unusquisque quod rectum ipsi videbatur faceret) Ephraimila quidam, Micha nomine, impulsus a matre fecit sibi idolum in domo sua (17,1-3) el praetereuntem levitam pretio conduxit, ut sibi essel sacerdos (41,6- 13).

b., Danitae auteui aliqui, qui alias sedes sibi quaerebaut, idolum. una cum sacerdote vi abstulerunt (18,4 -26), civitatem Lais expugnaverunt et destruxerunt eiusque in loco novam exstruxerunt, quam ex uouiine patris sui vocaverunt Dan, et in qua idololatriam exercueruut toto. illo tempore, quo domus Dei erat in Silo (18,27-31*.

2. Ob mnorum eorruptionem integra fere tribus Beniamin e«terminatur (19, a.; Gravissimo facinore in uxorem alicuius levitae connnisso incolae. Gabaa dustam excitaverunt reliquarum. tribuum | indignationem (19,1-30); quae convenientes a tribu Benianiin postulaverunt, ut *ibi vei traderentur (20,4 - 13); abnuentibus autem Beuniamninilis intulerint. bellum, quod non terminatum est nisi integra fere tribu Beniamin deleta (20,11- 48.

b. seseentis autem. Beniaminitis, ne una ex duodeciin tribubus. prorsus interiret, permissum est, ut ex aliarum tribuum virginibus uxores sibi raperent (21,43 - 214.

S do. — De libre Iudicum ornyine. 70. — Autequam inquirainus, quonam tempore et a quo liber ludieum si seriptus, illam solvamus oportet quaestionem, utrum uni an pluribus auctoribus sit attribuendus. Antiquitus enim jam de hac re disceptatum est atque hodie de eadem disceptatur.

Oli Dorotheus Tyr. scribas saeros, quos prope tabernaculum foederis coustitutos [uisse censet, res singulas eo tempore, quo gestae sunt, literis consignasse dixit, C«rd. Hugo vero « unumquemque Iudicem tempus suum, i. e. facta temporis sui, in scriptis redegisse atque regem Ezechiam omnia seripta in unum volumen compezisse » coniecit!, Eandem sententiam cum P/aeda tenuerunt nonnulli recentiores amitti posse ignorat, atque 1,27 abundare is solus contendet, qui auctori ius denegat paucis verbis ca comprehendendi, quae fusius iam narravit. Differentiam vero dictionis eam adesse fatemur, quae quum ex diversorum fontium usu (um ex diverso parlium argumento suo quasi sponte exoritur; alio quippe sermone. in narratione (£,1-2,5 et 13,2-16,31, vel polius 3,7- 21,25), alio in expositione vel meditalione (2,6-3,0) utimur.

Appendices (17,-21,23) quidem tam arclo nexu, quam exordium, cum reliquo libro non cohaerent ; quapropter facilius a iuniore auctore libro terminato additae dici possunt. Ut autem a libro nostro, cui toto fine suo alligantur, eas avellamus, fortiora arguinenta requiruntur, quam quae hucus- «que sunt prolata?, 'Theocratico enim. spiritu. destitutum fuisse auctorem appendicum asserunt adversarii, quia niinirum qualer conqueralur regem eo tempore in [rae] non adfuisse; ac si regia potestas theocratiae repugnet (cfr Deut. 11,14 sqq. et supra 28 p. 94), neque in appendicibus quidquam reperiatur, quod Legen mosaicam cognitam et aguitam supponat (17,7 sqq. ; 19,48; 20,27; 20,47 ete.j. ln appendicibus « mythologiam » quoque desiderari aiunt, quo nomine probabililer miracula designant; quae non pauca in praecedentibus pericopis narrantur. Si vero omnes illas partes, in quibus miracula non leguntur, alteri scriptori sunt tribuendae, etiam ullimas parles historiae Gedeonis el lephteatque totam historiam Abimelech (8,1-9,37; 12,1-18) ex libro nostro exscindamus.. At profecto. pericopae istae, aeque atque appendices, licet miracula non narrent, fini auctoris mirifice inserviunt; quomodo enim respublica israelitica continua sua. idololatria, frequentibus suis vitiis perpetuisque dissidiis internis necessario fuisset perilura , nisi exterorum populorum oppressione ad poenitentia adducta Dei misericordiam efllagitasset, luce clarius ostendunt. Demum iterum styli differentiam exaggerant atque. vocabula nonnulla &xa£ 26246 afferunt, ut lingna et sermone appendices a veliquo libro differre demonstrent. Sed quia istis vocabulis demonstretur, non videmus, quum nemo ignoret sua quamque nostri libri pericopen habere &n«£ Jeyóusva; ex variis enim fontibus narrationes suas hausit auctor noster, et satis varia sunt argumenta , quae tractat.

Etiam in corpore libri contradictiones non paucas inveniri obiiciunt adversarii. Inter alia plura canticum Debborae (c. $) cum praecedente narratione (c. 1) multifarie pugnare dicitur : in cantico omnia ab hominibus et humano modo geruntur, in narralione. omnia Deo attribuuntur; in cantico multi reges Chanaan cum supremo suo rege Sisara contra Israel pugnant, in narratione unus rex labin commemoratur et Sisara non est nisi belli dux; in cantico Sisara ab lahel occiditur, dum ante eam stans bibit, in narratione autem occiditur, dum profundo somno sopitus iacel, item pugnare 4.5.10 eL 3,6. 4 sqq. 23*. Qui integra duo capita (4.3.) inter se conferre voluerit, procnl dubio duas relationes inveniet, quae se mutuo complent, at alias differentias non. inveniet, nisi eas, quae inter prosaicain rei narralionem el poeticam einsdem rei descriplionem intercedere solent. Quacnam enim est pugna, si 5.5 [sraelitae ad Debboram venisse dicuntur, et 5,6 additur, eos per calles devios ivisse? Aut si 4,10 duae tantum tribus, Zabulon et Nephtali, nominantur, quae maxiimatn exercitus partem miserant

12. — Quoniam igitur contra libri nostri unitatem, quae ex eius fine, ordine, dispositione satis elucet, seria obieetio nulla profertur, unum solum eius auctorem esse admittendum necessario sequitur. Quis vero ille sit et quo tempore vixerit, antiquitus iam inter interpretes catholicos quaestio erat controversa, neque maior modernorum interpretum est consensus. Nihil de ea statui posse censuit A/pA. Tostatus; Masius vero « Esdram divino spiritu afflatum... Iudicum librum... ex diversis annalibus apud Ecclesiam Dei conservatis coinpilasse » pulavit; neque ab eo dissensit. Rich. Simon, quum Esdram operi ultimam manum admovisse diceret nonnullis narrationibus additis. Pauci quidam cum Card. Hugone regi Ezechiae collectionem variarum narrationum , quibus liber constet, attribuere voluerunt, illo argumento nixi, «quod Ezechiae amici proverbiorum salomonicorum partem collegerint (Prov. 25,1). Moderni quidam Salomonis aetati librum attribuunt , quia auctoris finis praecipuus fuerit, ut filios Israel ab idololatria absterveret, maximum autem salomonico tempore [fuerit periculum, ne in idololatriam delaberentur. Alii primis Davidis annis opus exortum esse credunt; denique antiquorun fudaeorum fuit traditio Samuelem esse libri auctorem; eam recepit S. £sidorus Hisp., quem seculi sunt plerique interpretes saec, 16. et 17. et satis mulli moderni, qui hanc sententiam non certam quidein sed. probabilem esse tenent!; eadem ralione nos eam tuemur.

01] Afph. Tostat. in 1. DIudic. qu. 4 (atten velut. probabile nabet. Ziunuclenm ese auctorem, Lud. 4. qu. 22. 295; 15. qu. 11; 17. qu. 4.35 consentit Bonfrerius Prolegom. VI. sect. 3 et Praef. Comm. in hulic, — Masius iu Tos. Praef. (Migne Curs, 5. Script. 7, 853), el Hich. Simon Mist. crit. du. Vieux Tost. p. 53. — Card. Hugo Post. in Ios. Prol. : « Quis[eas] in unum volumen eompegerit, dubium est ; quidam dicunt, quil Samuel, alii quod Esdras, alii quod Ieremias, sed verisimilius est, quod Ezechias, qui parabolas salemonis et libros Regum collegit in unum ». — Herbst Einl. p. 120 icontradicente Welte, operis editore) salomonieum tempus statuit, — De Iudaeorum traditione eir Taba. Baba. bathra f. 14. « S:iunucl scripsit librum suum, Librum Iudicum et Ruth». THisdem fere verbis S. Isidor. Hisp. De oftic. eccl. I. 12 (M. 83,7 17), atquo pro eder sententia. Serarius. (in Tudie. Proleg. 1) allegat Driedonem, Ariam. Mont., Ioan. Bened. aliosque; ex iunioribus eaudcin sententiam velut. probabiliorem tenent Calnet, (Prelez. in Iud.), Goldiagen (Introd. H. 96). laha (Einl. p. 1900), Welte (Ein. p. 121 sq Kauten (Einl. Ed. 3. p. 217j, Vigour. (Manuel II. p. 46), Zschokke (Histor. sacr. p. 173), Schanz (Eiul. p. 102), Clair (Les Juges ct Btuth. 1878. p. 8), de Humnmelauer (Comin, in Iud. 1858. p. 22 s4.). — Ex veteribus acatholicis pro eadem nonnulli allezantur à Carpzor. (Introd. I, p. 175); ex modernis eam adoptarunt Kk. E.

que eius a recta via declinantibus Israelitae sibi regem postulaverant atque Samuel a Deo iussus votis eorum obtemperans Saulem regem constituerat, quam maxime opportunum erat, ut novo bello imminente Israelitis, qui semper ad idololatriam. inclinabant, clare ob oculos poneretur, « prospera et adversa bellorum alternasse, sicut se habebant et peccata populi et misericordia Dei ». Ideo Samuel in ultima sua concione, quam Iudex de munere suo gesto ad integrum populum habuit, integri libri nostri consilium et argumentum quodam modo explicat : « Nunc erzo slate, ut iudicio contendam adversum vos coram Domino de omnibus misericordiis Domini , quas fecit vobiscum et cum patribus vestris », et paucis verbis oppressionem Cliananacorum, Moabitarum, Philisthaeorum miraculosamque liberationem per Gedeon, Barac, lcphte prosecutus in hunc modum concludit: « Nunc ergo praeslo est rex vester, quem elegistis et petistis; ecce dedit Dominus vobis regem. Si timueritis Dominum et servieritis ei et audieritis vocem eius et non exasperaveritis os Domini : eritis et vos et rex, qui imperat vobis, sequentes Dominum Deum vestrum. Si autem non aud'eritis vocem Domini, sed exasperaveritis sermones eius : erit manus Domini super vos, (sicut erat) super patres vestros »?.

Quoniam igitur primis Saulis annis liber videntur esse attribuendus, cui auctori melius illum attribuemus, quam Samueli, qui argumentum et finem eius in ultima sua concione tam accurate nobis descripsit?

8. Caietan, i. h. L., qui vix habuit sequacem; perperam enim Calmnetus hanc sententiain Estio, Serario, Corn. a lap. attribuit.

9. Haec sententia inde a Lyrano (n Iud. 15.30), qui pro ea (Ps.) Hieronymum (in | Paral. 23,15. 16. M. 23,11221 allezavit, communis est inter interpretes catholicos et illos protestanticos, qui inspirationem admittunt, Seraríus (in Iud. 18. qu. 7.) pro ea allegat. Tostat., Vatabl., Ariam Mont., Hiberam in Os. 10, Genebr. Chron., Mouceium etc., atque inoderni plerique allezari possunt. In explicatione lamen dissentiunt. Alii enim traditum textum vwn ni Qi 72 retinentes monent, eum ad literam signilicare « ad diem. nudationis terrae à, sed « ablata est (n5z) gloria ab Isracl » ac proin nudala est terra, « quum capta esset arca Domini » (1 Heg. 4,21 cfr Ps. 77,59- 61), sedes et symbolun Dei inter populum suum commorantis. Alii vero levissima textus. hebr. mutatione TYN71 pro VONT post Houbigant legere malunt niu yuan « usque ad diem captivitatis arcae ». Cír interpretes.

75. — VMraeter miracula, de quorum possibilitate disserere huius loci non est, alia nonnulla « critici » interpretes afferunt, quibus historicam auctoritatem libri Iudicum labefactent et convellant. Etsi enim una cum fabulosis etiam relationes vere historicas in libris ludicum Samuelis Regum contineri concedant, eas tamen ab ultimo librorum redactore (Deuleronomico?) secundum cerlum systema retractatas ac mutatas esse. contendunt, ut plena fides eis non debeatur. In libro nostro ludicum duo praesertim ab eis vituperantur, chronologia quae artificiose sit facta, alque rerum inter se nexus, qui etiam veritati non correspondeat!; ne muneri nostro desimus, de utraque obiectione pauca dicemus.

Chronologiam libri nostri diflicultatein quandam creare antiqui interpretes iam viderunt. Etenim 3 Reg. 6,14 ab exitu populi ex Aegypto usque ad templi aedificationem, i. e. usque ad 4. Salomonis annum quadringenti octoginta anni eflluxisse dicuntur; at multo plures anni eflluxissent, si ralio temporum in libro nostro tradita esset admittenda; spatium enim trecentorum. nonazinta annorum complectitur, quibus si addiderimus quadraginta annos peregrinationis in deserto, saltem quinquaginta ab ingressu in terram. protuissam usque ad primam oppressionem (/udic. 9,7), quadraginta sacerdotis Heli (14. Heg. 4,18), quadraginta Samuelis et Saulis / Act. 12, 21), quadraginta Davidis (2 Aeg. 5,4) et tres primos Salomonis (3 /teg. 6,1;, ab exodo usque ad templi aedilicationem sexcentos tres annos numerabimus?, — lam moderüui « critici » ceusent quadringentos octoginta illos annos in 3 /eg. 6,1 correspondere duodecim generationibus, quae 1 Paral. 6,35 sqq. (efr 5,27 sqq.) ab. Aarone usque ad Achimaas summum sacerdote Davidis tempore numerantur; generationibus autem quadraginta annoruin eliam correspondere maiores nurneros libri Iudicum (Othoniel 40, Aod 80 [ 2» 3 7« 4Uj, Barac 40, Gedeon 40, Samson 20 [4- 20 — 40]) atque ita aetaludaei, quibuscum consentit Eusebius in Chronico quosque sequuntur etiam interpretes nonnulli, annos oppressionis connectunt cum annis quietis per Iudicem subsequentem procuratae, ut tempus Iudicum sit ducentorum septuaginta novem dumtaxat annorum. HRecte autem monet Calmetus « hanc digerendorum annorum rationem consuetudini repugnare et omnem vocum naturalem signiticationem turbare ». Illis igitur assentimur, qui nonnullos Iudices eodem tempore sed in diversis terrae partibus munus suum exercuisse docent. Octozinta illis annis, quibus terra post Moabitarum cladeni quievit, Iabin rex Chanaan tribus septeimtrionales opprimere potuit, ut tribus illa» non nisi post victoriam Debborae et. Barac. quietem quadraginta annorum invenerint; sexaginta ergo anni (4,3; 9,31) disparent. Ex ipsa narratione (10,7) elucet, eodem tempore Anumonitas trans Iordanem et Philisthacos cis lordanem filios Israel oppressisse; lephte igitur, Abesan, Abialon et Abdon coaevi fuerunt Samsonis et Heli*. [ure autem nostro synchronismos in libro nostro adesse censemus, quum evidens sit, auctorem annales conscribere noluisse, sed factis historicis pericula idololatriae et fructus observantiae Legis ducuisse; quain ob causam accuratum systema chronolosicum in eius opere quaerere non licet, quamquam omnes numeri veritati consonant.

Cliisan, rex Mesopotamiae, dominatur in filios Israel (3,8) annes. ..— 5; post Othonielis victoriam terra quievit (3,11) annos... ...... 10; Moabitae. dominatio (3,11j annorum... 2. 18, destriitur per Aod et quievit terra (3.30) annos. 2... les 50. labini regis Chanaan oppressionem annorum. 4... 2.2... ss ?U. sequitur post Debborae victoriam quies annorum. . .. . ens dU. Miuianitarum oppressio (6,1) durat annos... rens nH alque ilerum quicvit terra post Gedconis vietoriam (8,28) annos. . .— 40; Gedeonem sequitur filius eius Abimelech (9,29) annis. . .. ... .. 3. Qucm sequuntur Thola (00,2) per annos 4... s.v 0. et dai (40,3; per annos, lle eee ess sns. T Amimenitae opprimunt filios Israel (fü,5j annis. «4.44. i5, Sel devineuntur à Iephte, qui iudicat (02,7) annos... . . e... 0; el successores habet Abesan (12,9) per annos... s... e. 578 Alialon (12,11) per annos. 5. 52e leer non n 6... 1U; Ablon(12,l i) perannos. «2. lll t nn . . 8. Demum Philisthaeorum dominatio durat annos. . .. . .. 25.5 d.

Annos 20 Samsonis (16,31) non computamus, quia « incepit » dumtaxat debellare Philisthaeos ideoque eius anni tempore dominationis philisthaeae comprehendi omnino videntur.

3. Maec ratione. systema rationalisticum primus explicavit Bertheau Das. Buch der

Ab hoc schemate non multum differt illud, quod erudite exponit D. Palmieri S. I. (De veritate histor. libri Iudith aliisque Scripturarum locis. 1886. p. 145 sqq.), neque multum ab eis recedit Bachmann (Das Buch der Richter. 1868. p. 53 sqq.).

Haud paucis, opinor, altera obiectio, qua artificioso quodam (sed fictitio) nexu religioso auctor noster historiam adulterasse accusatur, refutatione indigna videbitur, ac profecto silentio eam praetermitteremus, nisi a moderhis « criticis » praecipua diceretur. Irrident scilicet auctori nostro, quia illius aetatis historiam ita narraverit, ut miro quodatn modo idololatrium populi sit secuta oppressio, oppressionem poenitentia, poenitentiam auxilium divinum et quies, donec series illa eadem ratione iterum iterumque repetatur; neque ininus ridiculum esse censent, quod alii actores practer Dominum Deut et Israel in scenam non producantur. Hostilibus enim illis incursionibus monent. non. integrum populum esse afflictum, sed unam alteramve tribum, neque oppressiones illas tempore sese excepisse, sed eodem tempore varias tribus a variis hostibus esse afflictos. Auctorem autem in eo errare, quod illa iam aetate filios Israel unam constituisse rempublicam supponat, quippe quae diu postea sit exorta. Multo magis vero eum errare, quum statum rerum in peiorem semper esse mutatum credat; revera enim semper meliorem esse factum. rerum israeliticarum statum, donec tandem in tine illius aetatis capaces facti sint filii Israel, qui rege electo in perfecti regni formar sese constituerent?,

Procul dubio vicissitudines illas adversorum et prosperorum, quae peccalis et poenitentiae populi. correspondebant, ille non admittet, qui divina providentia negata Deo illud quoque ius abiudicat, ut poenis inflictis populos peccantes ad se revocet. Sed. deisticorum preiudiciorum absurditatem demonstrant philosophi, ad quos « criticos » nostros relegamus. Blasphema igitur illa. irrisione omissa ad. eorum argumenta veniamus. ,Vonaullas oppressiones narratas non intezrum populum sed unam alteramve tribum afflixisse eodemque tempore a variis hostibus varias tribus esse vexatas, nos quoque probabile esse diximus, quia semel saltem liber noster ipse 440,7) id innuit atque chronologiae ratio id videtur postulare. At num reliquae tribus ad poenilentiam non adducebantur, si ob eadem crimina, quibus ipsae deditae erant, fratres suos gravissimis poenis videbant afflictos? Atque si eodem tempore variae tribus a variis hostibus opprimebantur, nonne multo imazis integer populus ad Deum suum reverti cogebatur? Ceterum nonnullae duintaxat calamitates fuerunt simultaneae ; alias enim fuisse successivàs minae ler repetitae docent (supra 69 p. 210). — AL nonne arbitrario supponuntur ila unitae inter se fuisse israeliticae tribus, ut una alterave alllictis reliquae quoque ad poenitentiam adducerentur? Id quidem minime. duuminodo libris historicis el. propheticis ulla fides debeatur. In hac enim quaestione. eardo rei vertibur, Si adversariis nostris credimus, Ivaclitae hidicum actale non constituerunt unam rempublieain, quae iisdem leyibus politicis et religiosis regebatur, sed variae erant tribus nescio unde exortae, quae suis quaeque lezibus rezebantur suosque quaeque deos colebant, usque dum tandem a regibus in unam rempublicam nescio quomodo adunatae pro lica. » traclentur. € Aber die Hauptsache , inquit, ist nicht die Chronologie, sondern die religióse Verknüpfung der Begebenheiten... Man wird an Satz Gegensatz Vermittlung erinnert, wenn man sich den cinformigen Takt ins Ohr klingen lásst, nach dem hier die Geschichte forischreitet oder sich im Kreise dreht : Abfall, Drangsal, Bekehrung, Huhe; Abfall, Drangsal, Bekehrung, Ruhe. Die einzigen Subjecte aller Aussagen sind Iahve und Israel; ihr Verháltniss allein ist es, was den Welllaut in Bewegung sctzt, je nachdem in entgegengesetzter Richtung, so dass es schliesslich immer auf demselben Flecke bleibt... Dass dies alles nicht zum eigentlichen Inhalt der Tradition gchórt, sondern cine darüber gezogene Uniform ist, wird anerkannt (sc. & « criticis »)... Der falschen Continuitát liegt cine falsche Verallzemcinernng zu Grunde. Aus lokalem Nebeneinander entsteht ein zcitliches Nacheinander, indem nuf's Ganze bezogen wird, was vom Theile gilt, indem immer die Kinder Israels in corpore auf den Schauplatz treten, von den Feinden bedrückt und von den Richtern gerichlet werden. In Wirklichkeit treten nur die einzelnen Stümme als handelnd auf; die Richter sind Stammhelden.... Dic Einhcit Israels ist nun aber die Voraussetzung für das theskratische Verhàltniss, für den Gegensatz von Israel und Iahve, wodurch nach dem Schema der Verlauf der Geschichte einzig und allein bedingt wird... Dieser pedantiscehe Supranaturalismus, die heilige Geschichte nach dem Hecept, tindet Sich in den ursprünglichen Erzihlungen nicht. Israel ist da cin Volk wie andere Volker, und auch sein Verháltniss zu Iahve wird nicht anders aufgefasst, als z. B. Moab's Verhaltniss zu Kamos. An Erscheinungen und Zeichen der Gottheit fehlt es nicht, aber die Wunder sind so, dass man wirklich sich darüber wundert. Sie durchbrechen hin und wieder den irdischen Nexus, bilden jedoch kein zusammenhángendes System; sie sind Poesie, nicht Prosa und Dogmatik. Im Ganzen aber wird der geschichtliche Prozess, obwohl scheinbar krauser und verworrener, in Wirklichkeit doch viel begreiflicher, und obwohl scheinbar zerrissener, schreitet er in Wirklichkeit zusammenháüngender fort. Es geht bergauf auf das Ronizthum zu, nicht bergab von der Glanzzeit Mose's und Iosua's ». 10. Cír Wellhausen l. c. p. 241.

76. — In libri nostri nivINAM. AUCTORITATEM non est, quod multum inquiramus, quoniam eum semper in canone veteris Synagogae et Ecclesiae fuisse inter omnes constat. Admodum paucae quidem in N. T. reperiuntur allusiones ad Iudicum aetatem; at S. Paulus in sua concione pisidiensi et in epistola ad liebraeos librum nostrum eodem in ordine habet, in quo reliquos libros, ex quibus exempla sua desumsit!. Paullo frequentiores allusiones in. V. T. libris sunt; Siracida Iudices celebrat , quorum memoria futura sit in benedictione, psalmistae non tantum argumenti summam paucis versibus comprehendunt, sed singula quoque facta narrata commemorant; Isaias quoque Madianitarum oppressionem et cladem in memoriam revocat, atque eius tempore petra Oreb nomen suum, quod ludicum aetate acceperat, adhuc conservabat? etc.

Neque canonicitati libri obest, quod nonnulla narrat, quae legibus moralibus non consentiant. Or/genes utique Iudicem Aod dixit « sapienfissima arte. quadam et callida. quidem. sed laudabili deceptione regem Ezlon interemisse »?, Scriptura. autem istam occisionem nul-

8 17. — De libri Ruth arqumento, fine, auctore, indole.

T1. — « In diebus, quando Iudices praeerant » , centum viginti fere annis, uti videtur, ante Davidis regnum, Elimelech quidam Rethlehemita cum uxore sua Noemi duobusque filiis, Mahalon et Chelion, patriam relinquere et in Moabitarum terram transmigrare fame coactus est. Filii eius moabiticas uxores duxerunt, Orpham et Ruth; decem autem annis elapsis, quum Elimelech filiique eius morte essent abrepti, Noemi in patriam reverti statuit eamque licet abnuentem secuta est Ruth, altera nuru in Moab remanente. Bethlehemi messis tempore egressa Ruth, ut spicas colligeret, ad agrum venit Booz viri de cognatione Elimelech; a quo benigne recepta per totam messem cuza ancillis eius versata est. Terminata autem messe Ruth socrus suae consilio obsecuta a Booz petiit, ut secundum leviratus legem uxorem se duceret; neque abnuit vir, sed quoniam alius quidam in civitate propinquior aderat, coram senioribus rem egit, atque altero iuri suo renunliante, agrum Elimelech sibi vindicavit et Ruth, nurum Elimelech, uxorem duxit, ex qua genuit Obed, qui fuit avus Davidis regis.

Hoe est summum argumentum pulcherrimi libelli Ruth, quem cum libro Iudicum coniunximus non tantum quia in nostro canone eum immediate sequitur, sed quia eius pars quaedam et complementum recte dici videtur. Etenim praeprimis certum omnino est , olim apud ludaeos Iudices et Ruth unum librum constituisse, quamvis in hodierno Iudaeorum canone libellus noster ob liturgicas rationes ex antiqua sua sede remotus cum quatuor aliis in unum librum sub nomine « Quinque Volumina » coniunctus et in terlia sectione canonis iudaici sit collocatus!, Certum autem hoc nostrum assertum diximus ob diserta testimonia Origenis, Epiphanit, Hilarii, Hieronymi , quibuscum non obscure consentit ipse F7. Iosephus?. Tota quoque libelli indoles postulat, ut arcte cum libro ludicum coniungatur. lpsa, qua inchoatur, formula (« in diebus, quando Iudices praeerant »)alteram similem in memoriam revocat, quae quater in duabus appendicibus praecedentis libri adhibetur nec usquam in aliis libris invenitur (« in diebus illis non erat rex in Israel »). Ex qua formula totum quoque libelli nostri argumentum ad [udicum aetatem pertinere manifestum est. Finis demum utriusque libri idem est vel saltem affinis. Auctor enim libri Ruth noluit, id quod aliquibus placuit, matrimonium leviratus commendare; parvum enim istud est et leve libri momentum; multo enim efficacius Lege ipsa levirorum officia et iura inculcabantur, quam uno exemplo narrato. Neque tolerantiam erga alienigenas Deo acceptam esse demonstrare voluit; neque enim unquam [Israelitae illos extraneos, qui « sub Domini alas confugerunt », repellere sunt conati. Neque domum davidicam voluit commendare; eius enim origo semimoabitica profecto apud ludaeos domui davidicae non ducebatur laudi. Neque demum, id quod plerisque interpretibus catholicis placuit, Davidis genealoziam , quippe quae desideretur in libris Samuelis, voluit supplere; mirum enim procul dubio esset, si integram historiam Ruth narrasset, ut quinque versibus ultimis occasionem haberet genealogiae davidicae texendae?. Quis verus fuerit auctoris finis attentum lectorem non fugit ; integer enim libellus ostendit, omnes omnino homines atque illos ipsos, qui a Domino longissime, velut Monbitae (cfr Deut. 93,5), abesse creduntur, à Domino: non tantum non reiici, sed maxima cum caritate recipi summisque beneficiis ornari, quamprimum sese converlerint et sub alas eius confugerint. Quam ob causam liber Rutli aptissimum est complementum duarum appendicum libri ludicum. Dum enim illae docent, quo tandem idololatria (Iud?c. 17. 18.) et morum corruptio tribuumque discordia (ludic. 19-21) ipsum populum electum adduxerint, tertia hacc appendix demonstrat, quo idololatras ipsos adducat vera pietas ct fiducia in Dominum. Hac sola ratione tres appendices simul sumtae aptam clausulam libri illius constituunt, qui totus in eo est, ut pro populi peccatis et poenitentia alternasse eius adversa et prospera ostendat; quare aliquid libro Iudicum deesse omnino videtur, si libellus Ruth ab eo avellitur. Optimo igitur iure iam. Lyranus « librum Ruth non esse librum distinctum a libro Iudicum » dixit, atque minus recte alii interpretes eum « quas? appendiculam » vocarunt; prorsus autem a vero aberrare videntur, qui libellum nostrum ad duos priores Regum libros trahere voluerunt, cum quibus nihil habet commune *.

18. — Quoniam igitur libellus Ruth nihil est nisi tertia appendix libri ludicum. in eius originem ulterius inquirere opus non est; pulcherriman enim hanc narrationem una cum reliquis, quae de ludicum aetate agebant, Samuel senex in suum Iudicum librum recepit. Revera Samuelem auctorem nominant antiqui ludaei, quos una cum S. Isidoro IHlisp. plerique antiquiores interpretes sequuntur!. Quorum sententiam longe probabiliorem habemus omnibus recentium, pracsertim protestanticorum, coniecturis, quibus a davidica usque ad machabaicam fere actatem per totam historiam israeliticam errant, ut libelli nostri originem explicent. Alii enim eius scriptorem Esdra multo rccentiorem esse tenent (Derthean, Wellh., Cornill) alii abipso Esdra librum conscriptum censent (Maszus), alii eum scriptori vel redactori tempore exsilii sed ante Esdram degeuti attribuunt (Ewald, de Wette, Schrader, Koenig, aliieum ultimorumregum Iuda aetate (Reuss, Oettli, Driver) aut satis diu post Davidem (Weite, Dan&o), aut brevi post Davidem (Scholz, Keil) prodisse arbitrantur. Verum ni fallimur, modus illecaudidus et ingenuus, quo Ruth Moabitis vocatur Davidis proava eiusque virtutes celebrantur, satis clare docet , librum eo tempore non esse scriptum, quo maxima erat oppositio Iudaeos inter ct alienigenas. Quis enim sibi persuaserit, librum talem in lucem esse emissum eo tempore, quo Esdras reduces ex exsilio alloquebatur : « Vos transgressi estis et duxistis uxores alienigenas, wtadderetis super delictum Israel v, Nehemias autem, ut legem deuteronomicam (Det. 23,3) impleret, « omnem alienigenam ab Israel separabat », atque externae nationes conquerebantur, quod ludaei sese ab ipsis secernerent? Quin etiam si videmus Salomonem vituperari, quod « mulieres alienigenas, filiam Pharaonis et Moabitidas » etc duxerit, nec. ullibi in iunioribus V. T. libris origo semimoabitica Davidis commemoratur aut levissimo vetbulo innuitur?, concludamus oportet, librum nostrum ante Salomonis aetatem esse compositum. Atque illud quoque notatu est dignum, quod David in fine genealogiae non nominatur « rex » ; quem titulum, opinor, auctor non praeterisscet, si eo tempore, quo scripsit, David ium thronum occupasset. Ultimis igitur regis Saul annis, quando David rex iam erat unctus, sed exsul inter alienigenas versabatur parentesque suos curae regis moabitiei commendare cogebatur (1 teg. 22,3), narratio scripta esse recte asseritur.

Quae huic sententiae. opponuntur, haud. difficili negotio infirmautur. Neque enim videmus, quo eum iure libellum post »ortem Davidis conscripfum esse eoneludant aliqui ex eo, « quod genealogia Davidis nomiue lerminetur » *5; nonne rectius dicemus, illam, si Salomonis vel recentioris regis aefate esset scripta, proeul dubio usque ad eos debuisse perduci? Neque magis valet argumentum ex lingua desumtum?; quam parum enim origini librorum explicandae lingua inserviat, clare ex eo solo elucet, quod omnes moderni interpretes, sive antiquum sive recentem libellum esse censent, ex illa sententiain suam confirmare conantur; atque alii quidem archaisinos, alii neologismos, alii chaldaismos , alii bethlehemismos, alii moabitismos inveniunt. At rariores. dicendi modi, quos adesse fatemur, quum in solis colloquiis legantur (1,13; 2,8; 3,3. 4), aliud non videntur deinonstrare, nisi auctorem in colloquiis familiarem sermonem retinuisse. Si quis vero ob linguae diversitatem non eundem esse librorum ludic. et Ruth auctorem putaverit, monemus omnes fere pericopas libri Indicum suis distingui proprietatibus, quam ex fontium, quibus libri Iudicum auctor usus est, diverso loquendi usu apte explicari diximus (74 p. 215 sq.). — Multo minoris, si fleri potest, momenti est, quod libelli nostri auctori nomen « propinquioris cognati » incognitum fuisse asseratur (3,12; 4,1), quia eum « certum aliquem » (^zeox *35) nominet, et quod morem quendam olim usitatum (54,7) velut pridem abolitum designet?. Quoniam enim inter rem gestam et inter ultimos Samuelis annos vix non totum sacculum interiacet , utrumquo facillime explicatur. — Demum obiicitur, librum nostrum, quum genealogia davidica, quam tradat, etiam ad domum davidicam celebrandam scripta sit, supponere eo tempore, quo scriptus est, iam cognitum fuisse magnum locum, quem David in theocratiía occupaturus esset". At nonne Samueli Deus revelaverat, se ex filiis [sai sibi providisse regem? Nonne Samuel ipse Davidem futurum regem unxerat atque de eius rebus gestis librum composuerat*? Quomodo igitur eum « auctoritas theocratica » Davidis latere potuit ?

lam haec sunt omnia argumenta, quibus sententia nostra impugnatur; tantum autem abest, ut eam labefactent, ut sua infirmitate eam corroborent et confirment.

3. 3 Neg. 11,1. Unico loco totius V. T. moabitica origo Davidis videtur innui; quando enim ob persecutionem Saulis David patriam relinquere cogitur, patrem suum et matrem curae rcgis Moab commendat (1 feg. 22,3).

Á. Danko Hist. rev. V. T. p. 217; Vigourourz Manucl biblique II. p. 64.

N. Zschokke l. c. p. 180: « Mentio Davidis supponit, eum tempore conseriptionis libri iam attentionem omnium excitasse, utpote ad dignitatem regiam evectum. », Simili modo Keil 1. c. p. 437 » Der Zweck, auf den die Erzáhlun: mit der. his aut David fortgeführten Genealogie hinauslkiuft, setzt voraus, dass David für Isracl bercits die grosste theokratische Bedeutung erlangt hatte ».

79. — Usque ad nostram fere aetatem nemo dubitavit, quin libellus noster vere esset historicus veramque historiam traderet; ac profecto « ita accurate, candide et absque fuco ullo omnia refert , ita ingenue omnia describit, et servat omnia, quae congrua sunt temporibus, locis et personis, ut sincerum eum et fide dignum fateri necesse sit » !. Verumtamen nostro saeculo ineunte rationalistis nonnullis, ut novi aliquid dicerent, non tam historicam auctoritatem quam WsTORICAM eius iNborEw negare coeperunt. Libellum enim Ruth poema idyllicum esse definierunt, ad leviratus matrimonium commendandum vel davidicae familiae origines celebrandas confictum. Utpote rem satis miram « argumenta » adscribemus, quibus hoc assertum stabilire conatus est eius inventor. Praeprimis enim nomina omnia symbolica esse et ita conficta contendit, ut personarum characteribus et fatis correspondeant. Attamen personarum praecipuarum nomina, Ruth et Booz, quid significent, prorsus ignoratur; namque radix »y3 nec in hebraica nec in vicinis dialectis est conservata et de etymologia nominis n» sub iudice lis est. Praeterea contradictionem in parvo nostro libello invenit; siquidem Noemi miseria et fame oppressa patriam reliquisse narratur et redux ipsa asserit « se plenam i. e. divitem esse profectam et vacuam i. e. pauperem reverti » (1,91); scilicet doctissimus vir intelligere noluit, mulierem de marito filiisque loqui, quos in terra aliena sepeliverat. Quibus duobus argumentis duo alia non minus praeclara addidit; tot enim virtutibus esse ornatas poematis personas praecipuas, Ruth, Booz, Noemi, ut in rerum veritate eodem tempore in eadem familia esse non potuerint, atque in toto eventu narrato omnia tam apte concinere et inter se connecti, ut fictio clarissime pateat ?. At ne ipsis quidem rationalistis nec poetica libelli indoles nec argumenta, quibus udstruebatur, patebant, quare oblivioni fere datum erat integrum systema, quando recentissimis « criticis » illud recoquere et sub nova forma proponere placuit. We//hausen quidem in rem accuratius non inquisivit, sed paucis contentus proclamat « idyllium nulla ratione continere historicam veritatem, si liber Iudicum fidelem illius aetatis descriptionem tradat »; credere videtur, per integros illos ducentos vel trecentos annos continuis bellis et dissidiis intestinis totum populum israeliticum ita fuisse turbatum, ut nemo quietus agrum suum colere potuerit *. Accuratius autem rem tractat 7leuss, cui carmen non amplius est idvllicum, sed (memorabile dictu) politicum, quo post regni septentrionalis interitum poeta quidam regni illius reliquias ad davidicam domum reducere sit conatus. Filius scilicet Ruth, i. e. domus davidica, secundum naturam quidem genitus est a Booz ex tribu Iuda, sed seeundum ius leviratus a Mahalon ex tribu Ephraim; ideo Noemi , vidua ephiraimilica (i. e. regnum septemtrionale rege suo orbatum ac proin viduatum) filium istum (i. e. domum davidicam) velut legitimum haeredem agnoscere debct. Cuius explicationis fundamenium est nomen Ephrataeus, quo Elimelech velut EpAraimita regnique Israel incola designari absurde asseritur*. Neque minus absurde alii quidam, licet de antiquiorum allegoriis ridere solant, ipsi in hoc libro explicando allegorias sectantur?.

Lagarde (Orientalia 1I. p. 41) insinuavit, domui davidicae eandem atque aaroniticae dignitatem competere etc.

S 18. — De praecipuis commentariis catholicis in Iudicum et Ruth libros.

80. — lidem fere sunt libri losue et librorum Iudicum et Ruth commentatores; quapropter paucissimis hanc quaestionem absolvemus. Inter PATRES orientales allegoricis explicationibus septem priorum capitum Origenes novem homilias implevit, quas Rufinus latine vertit; aliarum explicationum Origenis paucissima nobis conservata sunt fragmenta. Multo utilior est brevis commentarius S. EpAraem, licet ipse quoque ab allegoricis accommodationibus non abstineat; 7/Aeodoretus viginti octo quaestionibus de difficultatibus 1. Iudicum tractat et duabus pauca ex l. Ruth attingit; illa autem quae Procopius Gaz. collegit, non magni sunt momenti !. Pauciora sunt, quae /atzni Patres nobis transmiserunt. S. Augustinus in suis Locutionibus et Quaestionibus in Heptateuchum satis multas difficultates bene solvit; S. Isidori Hisp. vero quaestiones paucae sunt et allegoricae, eaedem autem etiam sub nomine V. Bedae circumferuntur. Veri nominis commentarium primus edidit Rhabanus Maurus, quod opus, uti ipse asserit in Praef. ad Humbertum, non tantum ex maiorum dictis, sed ex suo labore, quantum