So-called Second Council of Arles

Canon 1 — De neophytis clerici ne ordinentur.

Ordinari ad diaconatus ac sacerdotii officium neophytum non debere.

Canon 2 — Qualiter conjugati ad sacerdotium promovantur.

Assumi aliquem ad sacerdotium non posse in conjugii vinculo constitutum, nisi fuerit praemissa conversio.

Canon 3 — Ut nullus clericus aut diaconus in solatio suo extraneam habeat mulierem.

Si quis clericus a gradu diaconatus in solatio suo mulierem praeter aviam, matrem, sororem, filiam, neptem vel conversam secum uxorem, habere praesumpserit, a communione alienus habeatur: par quoque et mulierem, si se separare noluerit, poena percellat.

Canon 4 — Ut nullus clericus in cellario vel secreto intromittat puellam.

Nullus diaconus, vel presbyter, vel episcopus ad cellarii secretum intromittat puellam, vel ingenuam, vel ancillam.

Canon 5 — Ut episcopus cum ordinatur, cum consensu metropolitani tres eum ordinent episcopi.

Ut episcopum sine metropolitano, vel epistola metropolitani, vel tribus comprovincialibus non liceat ordinari, ita ut alii comprovinciales epistolis admoneantur, ut se suo responso consensisse significent; quod si inter partes aliqua nata fuerit dubitatio, majori numero metropolitanus in electione consentiat.

Canon 6 — De episcopo qui sine conscientia metropolitani fuerit ordinatus.

Illud autem ante omnia clareat, eum qui sine conscientia metropolitani constitutus fuerit episcopus juxta magnam synodum esse episcopum non debere.

Canon 7 — De his qui seipsos abscidunt.

Hos qui se carnali vitio repugnare nescientes abscidunt, ad clericatum pervenire non posse.

Canon 8 — De his qui excommunicatos alterius suscipiunt.

Si quis excommunicatum alterius, sive clericum, sive saecularem, recipere post interdictum praesumpserit, noverit se reum fraternitatis factum causam in concilio redditurum.

Canon 9 — Ut Novatiani in communionem non recipiantur.

Novatianum in communionem recipi non debere, nisi suscepta poenitentiae credulitate praeteritum damnet errorem.

Canon 10 — De his qui in persecutione praevaricati sunt.

De his qui in persecutione praevaricati sunt, si voluntarie fidem negaverunt, hoc de eis Nicaena synodus statuit, ut quinque annis inter catechumenos exeant, et duobus inter communicantes, ita ut communionem, inter poenitentes non praesumant; in potestate tamen vel arbitrio sit episcopi, ut si eos ex animo errorem deflere et agere poenitentiam viderit, ad communionem pro ecclesiastica humanitate suscipiat.

Canon 11 — De his qui poenis victi sacrificare compulsi sunt.

Si qui vero dolore victi et pondere persecutionis negare vel sacrificare compulsi sunt, duobus annis inter catechumenos, et triennio inter poenitentes habeantur a communione suspensi.

Canon 12 — De his qui in poenitentia positi vita excesserunt.

De his qui in poenitentia positi vita excesserunt, placuit nullum communione vacuum debere dimitti, sed pro eo quod honoravit poenitentiam oblatio illius recipiatur.

Canon 13 — Ut ne quis qualibet necessitate suam relinquat Ecclesiam.

Nullus cujusque ordinis clericus, non diaconus, non presbyter, non episcopus quacunque occasione faciente propriam relinquat Ecclesiam, sed omnismodis aut excommunicetur aut redire cogatur: quod si aliquo commorationis tempore, invito episcopo suo, in aliena ecclesia habitans ab episcopo loci clericus fuerit ordinatus, hujusmodi ordinatio irrita habeatur.

Canon 14 — Ne clericus usuras accipiat.

Si quis clericus pecuniam dederit ad usuram, aut conductor alienae rei voluerit esse, aut turpis lucri gratia genus aliquod negotiationis exercuerit, depositus a clero a communione alienus fiat.

Canon 15 — Ne diaconus coram presbytero sedeat vel eucharistiam tradat.

In secretario diacono inter presbyteres sedere non liceat, vel corpus Christi praesente presbytero tradere non praesumat; quod si fecerit, ab officio diaconatus abscedat.

Canon 16 — Ut Photiniani et Paulianistae baptizentur.

Photinianos vero sive Paulianistas secundum Patrum statuta baptizari oportere.

Canon 17 — De haereticis baptizatis.

Bonitiacos autem ex eodem errore venientes, quos sicut Arianos baptizari in Trinitate manifestum est, dum interrogati fidem nostram ex toto corde confessi fuerint, cum chrismate et manus impositione in Ecclesia recipi sufficit.

Canon 18 — Ut metropolitani arbitrio synodus congregetur.

Ad Arelatensis episcopi arbitrium synodus congreganda, ad quam urbem ex omnibus mundi partibus sub sancti Marini tempore legimus celebratum fuisse concilium atque conventum: si quis commonitus infirmitatis causa defuerit, personam sua vice dirigat.

Canon 19 — Ut nulli episcopo liceat a synodo discedere.

Si quis autem adesse neglexerit, aut coetum fratrum antequam concilium dissolvatur crediderit deserendum, alienatum se a fratrum communione cognoscat, nec eum recipi liceat nisi in sequenti synodo fuerit absolutus.

Canon 20 — De aurigis et theatricis fidelibus.

De agitatoribus sive theatricis qui fideles sunt, placuit eos quandiu agunt, a communione separari.

Canon 21 — Si post acceptam poenitentiam quis nupserit.

Poenitentes, quae defuncto viro aliis nubere praesumpserint, vel suspecta vel interdicta familiaritate cum extraneo vixerint, cum eodem ab Ecclesiae liminibus arceantur: hoc etiam et de viro in poenitentia posito placuit observari.

Canon 22 — Ut poenitentia conjugatis ex consensu detur.

Poenitentiam conjugatis non nisi ex consensu dandam.

Canon 23 — De sacerdotibus qui idololatriam non everterint.

Si in alicujus presbyteri territorio infideles aut faculas, accendunt aut arbores, fontes vel saxa venerantur, si hoc eruere neglexerit, sacrilegii reum se esse cognoscat: dominus aut ordinator rei ipsius, si admonitus emendare noluerit, communione privetur.

Canon 24 — De accusatoribus fratrum.

Eos qui falso fratribus suis capitalia objecisse convicti fuerint, placuit usque ad exitum non communicare, sicut magna synodus ante constituit, nisi digna satisfactione poenituerint.

Canon 25 — De apostatis si non revertantur.

Hi qui post sanctam religionis professionem apostatant et ad saeculum redeunt, et postmodum poenitentiae remedia non requirunt, sine poenitentia communionem penitus non accipiant: quos etiam jubemus ad officium clericatus non admitti, et quicunque ille post poenitentiam habitum saecularem non praesumat; quod si praesumpserit, ab Ecclesia alienus habeatur.

Canon 51 — De expositis quid observandum.

Si expositus ante ecclesiam cujuscumque fuerit miseratione collectus, contestationis ponat epistolam; et si is qui collectus est intra decem dies quaesitus agnitusque non fuerit, securus habeat qui collegit. Sane qui post praedictum tempus calumniator exstiterit, ut homicida ecclesiastica districtione damnabitur, sicut patrum sanxit auctoritas.