TICONIO
✝︎
Volume XII · p. 75 · 1954
Testo originale · Read in English
TICONIO. - Scrittore donatista, benché scomunicato dai suoi, m. ca. il 400.
Aveva scritto: De bello intestino libri tres e Expositiones diversarum causarum (Gennadius, De viris illustribus, 18). Queste opere, ora perdute, che non mantenevano la linea rigida dei donatisti, furono condannate nella «Epistola Parmeniani ad Tyconium» (verso il 378²). Due altri scritti si sono conservati: Un liber regularum, cioè un compendio di ermeneutica biblica (ca. 380), e un commentario sulla Apocalisse di cui il testo originale si è potuto ricostruire da scrittori posteriori, specialmente da Beato di Liebana. La sua interpretazione spiritualistica dell'Apocalisse e la sua rinuncia al chiliamo trovò grande risonanza nell'esegesi posteriore. T. ha avuto una grande influenza su s. Agostino, che lo chiamò (Contra epist. Parmen., 1, 1): «hominem quidem et acri ingenio praeditum et uberi eloquio, sed tamen donatistam».
BIBL.: ed. F. C. Burkitt, The Book of Rules of Tyconius (Texts a. Studies, 3, 1), Cambridge 1894. Per il testo del commento sull'Apocalisse V. J. Haussleiter, Die latein, Apokalypse der alten afrikan. Kirche, in Th. Zahn, Forschungen zur Gesch. des neutest. Kanons ecc., IV, Erlangen 1891, pp. 1-224; W. Bousset, Die Offenbarung Johannis, Gostings 1896, p. 60 sg.; T. Hahn, Tyconius-Studien, Lipsia 1900, p. 7 sg.; H. L. Ramsay, Le comment. de l'Apocalypse par Beatus de Liebana, in Rev. d'hist. et de litt. rel., 7 (1902), p. 419 sg.; H. A. Sanders, Beati in Apocalypsim, Roma 1930; J. Haussleiter, s. V. in Realenzahlop., XXIII, p. 851 sg.; H. Dinkler, in Pauly-Wissowa, II, 6, p. 649 sg. Su T. nel commento di Autperto, V. S. Bovo, in Misc. bibl. et orient. Ath. Miller oblata, Roma 1951 (Studia Anselmiana, 27-28), p. 382 sg. Su T. nella Biblioteca di Cassiodoro, V. P. Courcelle, Les lettres grecques en Occident, Parigi 1943, p. 351. Erik Peterson