PG 103, col. 833
κεῖ, τά ὂὶ οὐκ ὄντα πρότερον ποιεῖ μὲν, εἶτα κυϐερνᾷ
καὶ διοικεῖ· οὐ μὴν πρὸ τοῦ γενέσθαι διοικεῖ καὶ
κυϐερνᾷ τὰ μή ὄντα, εἶτα δημιουργεῖ.
vero non exsistunt, primum facit, ac tum demum gubernat atque dispensat: non autem prius, quae
ncn sunt, dispensat atque gubernat, ac deinde eadem creat.
Γενητά δέ ιρησι τά στοιχεῖα καὶ ἐξ ὧν ὁρᾶται καθ’
ἑκάστην ἀλλήλων δεόμενα · τὸ γὰρ ἀγένητον καὶ
ἄτρεπτον καὶ ἀνινδεὲς. Δεῖται δὲ τά στοιχεῖα ἀλλή-
λων καὶ εἰς τὸ [344 [1.] σώζεσθαι καὶ είς τὸ σώζειν
τὰ ἐν αὐτοῖς ζῶα. '0 δὲ κόσμος ὅλος γενητὸς, ἐξ ὧν
καὶ σύνθεσις ὁρᾶται, ἐξ οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ τῶν ἓν
μέσῳ συγκείμενος. Εἰ γὰρ καὶ ὥσπερ ὀφθαλμὸς ἢ
κεφαλή τοῦ λοιποῦ σώματος, οὕτως ὁ οὐρανὸς τῖεν
κοσμικῶν στοιχείων τὸ τιμιώτατον, ἀλλ’ οὖν ὥσπερ
κεφάλὴ καὶ ὀφθαλμὸς, κᾶν τιμιώτατον, ὁμοιοπαθεῖ
τῷ λοιπῷ σώματι, οὕτω καὶ οὐρανὸς γῇ καὶ ὕδατι
καὶ ἀὲρι καὶ τοῖς ἐν αὐτῷ φθαρτοῖς ἅπασιν ὁμοιο-
παθὴς ὑπάρχων τήν κοινὴν φθορὰν οὖ διέφυγεν. ’Λλλά
γάρ πῶς τὰ διοικούμενα ὑπὸ γενέσεως ἀγένητα; Ἠ
πῶς τὰ εἷς τὸ εἶναι ἑτέρων μὴ δεηθέντα είς χρείαν
ἦλθεν ἀλλοτρίας διοικήσεως, καὶ ταύτης οὐκ ἀγα-
θῆς; Τί δὲ ἀπὸ τοῦ διοικεῖσθαι κρεῖττον ’ἐξει προσ-
ούσης αὐτοῖς ἀγενησίας; Καίτοι τροπή πάσα φύσεως
ἀγενήτου φθορά καὶ ἔκστασις οὐσίας ἀνάρχου. Καὶ
πῶς ἤνεγκε τά ἀγένητα ὕπὸ γενέσεως ⁷³ διοικεῖσθαι
οὐκ ἐπὶ τὸ σωθῆναι ⁷³ αὐτοῖς τὸ ἀγένητον, ἀλλ’ ἐπὶ
τὸ φυλαχθῆναι ; Εἰ δέ τις ἀγένητον λέγοι αὐτῶν τὴν
τροπὴν, τὸ πάντων ἀδυνατώτερον εἰσάγει · τροπή γάρ
πάθος ἐστὶν ἀρχόμενον, καὶ οὐκ ἂν τις εἴποι τροπὴν
ἄναρχον. Καὶ συντόμως εἰπεῖν, τῶν στοιχείων καὶ
τῶν ἐξ αὐτῶν ζώων τε καὶ σωμάτων ἠ πάνσοφος
τροπὴ, καὶ τῶν σχημάτων καὶ χρωμάτων καὶ τῶν
ἄλλων ποιοτήτων ἡ ποικίλη διαφορά μόνον οὐχὶ 9w-
νὴν ἀφίησι μήτε ἀγένητον μήτε αὐτόματον νομίζειν
τὸν κόσμον, μήτ’ αὖ ἀπρονόητον, [665 R.] Θεὸν δὲ
αὐτοῖς καὶ τὸ εἶναι καὶ τὸ εὖ εἶναι παρασχόμενον σα-
φῶς εἰδέναι καὶ ἆόιστάκτως ἐπίστασθαι.
et nullus unquam dixerit mutationem esse sine principio. Quinimo, ut breviter dicam, et elemento-
rum, et qua ipsis {lunt cum animantium, tum corporum sapientissimo mutatio, figurarum ad haec
atque colorum, et reliquarum qualitatum varia differentia, tantum non clamat, ne aut ortu carere
mundum, aut naturae sponte exsistere atque sine providentia esse putemus, sed illud clare sciamus,
et indubitate teneamus Deum hisce omnibus et esse, et bene csse largiri.
Τάχα δὲ γενητά μὲν τά ἄλλα φήσουσι, μόνην δὲ
τήν τῶν ἄστρων φύσιν καὶ θέσιν ἀγένητον. Ἀλλά
πρῶτον μὶν τίνος ἦν ἡ γένεσις πρὶν γενεσθαι ταῦτας
Τίς δὲ ὁ τά στοιχεῖα δημιουργήσας; Ἠ ἕτερος μὲν
οὐδεὶς, αὖτά δὲ ἑαυτά. Τὸ δὲ ἀγένητον οὔτε τροπὴν
αΰθαίρετον ἂν ὑποσταίη ⁷⁸ ο πᾶσι μὶν γὰρ φίλον τὸ
κάτά φύσιν, μάλιστα δὲ τῇ ἀγενήτῳ φύσει · οὔτε
ὑφ’ ἑτέρου μὴ βουλόμενον πάθοι· ἀϐίαστον γάρ το
κρεῖττον, κρεῖττον δὶ ἀγενήτου οὐσίας οὐδὲν. Πῶς δ’
ἂν τά μηδαμῆ μηδαμῶς γένοιντο δίχα τοῦ ποιοῦντοςς
Πῶς δὲ τὸν Θεὸν ταύτην τήν ἰσχὺν ἀφαιροῦντες αὐ-
τοῖς ἑαυτὰ προάγειν ἐκ μὴ ὄντων περιάπτουσι τὸ
⁷³ libri γεννήσεως, ’ίδ σωθῆναι] δοθῆναι Sobottus. ⁷⁴ ἂν ὑποσταίη Α : ὓποσταίει ς’.
καὶ διοικεῖ· οὐ μὴν πρὸ τοῦ γενέσθαι διοικεῖ καὶ
κυϐερνᾷ τὰ μή ὄντα, εἶτα δημιουργεῖ.
vero non exsistunt, primum facit, ac tum demum gubernat atque dispensat: non autem prius, quae
ncn sunt, dispensat atque gubernat, ac deinde eadem creat.
Γενητά δέ ιρησι τά στοιχεῖα καὶ ἐξ ὧν ὁρᾶται καθ’
ἑκάστην ἀλλήλων δεόμενα · τὸ γὰρ ἀγένητον καὶ
ἄτρεπτον καὶ ἀνινδεὲς. Δεῖται δὲ τά στοιχεῖα ἀλλή-
λων καὶ εἰς τὸ [344 [1.] σώζεσθαι καὶ είς τὸ σώζειν
τὰ ἐν αὐτοῖς ζῶα. '0 δὲ κόσμος ὅλος γενητὸς, ἐξ ὧν
καὶ σύνθεσις ὁρᾶται, ἐξ οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ τῶν ἓν
μέσῳ συγκείμενος. Εἰ γὰρ καὶ ὥσπερ ὀφθαλμὸς ἢ
κεφαλή τοῦ λοιποῦ σώματος, οὕτως ὁ οὐρανὸς τῖεν
κοσμικῶν στοιχείων τὸ τιμιώτατον, ἀλλ’ οὖν ὥσπερ
κεφάλὴ καὶ ὀφθαλμὸς, κᾶν τιμιώτατον, ὁμοιοπαθεῖ
τῷ λοιπῷ σώματι, οὕτω καὶ οὐρανὸς γῇ καὶ ὕδατι
καὶ ἀὲρι καὶ τοῖς ἐν αὐτῷ φθαρτοῖς ἅπασιν ὁμοιο-
παθὴς ὑπάρχων τήν κοινὴν φθορὰν οὖ διέφυγεν. ’Λλλά
γάρ πῶς τὰ διοικούμενα ὑπὸ γενέσεως ἀγένητα; Ἠ
πῶς τὰ εἷς τὸ εἶναι ἑτέρων μὴ δεηθέντα είς χρείαν
ἦλθεν ἀλλοτρίας διοικήσεως, καὶ ταύτης οὐκ ἀγα-
θῆς; Τί δὲ ἀπὸ τοῦ διοικεῖσθαι κρεῖττον ’ἐξει προσ-
ούσης αὐτοῖς ἀγενησίας; Καίτοι τροπή πάσα φύσεως
ἀγενήτου φθορά καὶ ἔκστασις οὐσίας ἀνάρχου. Καὶ
πῶς ἤνεγκε τά ἀγένητα ὕπὸ γενέσεως ⁷³ διοικεῖσθαι
οὐκ ἐπὶ τὸ σωθῆναι ⁷³ αὐτοῖς τὸ ἀγένητον, ἀλλ’ ἐπὶ
τὸ φυλαχθῆναι ; Εἰ δέ τις ἀγένητον λέγοι αὐτῶν τὴν
τροπὴν, τὸ πάντων ἀδυνατώτερον εἰσάγει · τροπή γάρ
πάθος ἐστὶν ἀρχόμενον, καὶ οὐκ ἂν τις εἴποι τροπὴν
ἄναρχον. Καὶ συντόμως εἰπεῖν, τῶν στοιχείων καὶ
τῶν ἐξ αὐτῶν ζώων τε καὶ σωμάτων ἠ πάνσοφος
τροπὴ, καὶ τῶν σχημάτων καὶ χρωμάτων καὶ τῶν
ἄλλων ποιοτήτων ἡ ποικίλη διαφορά μόνον οὐχὶ 9w-
νὴν ἀφίησι μήτε ἀγένητον μήτε αὐτόματον νομίζειν
τὸν κόσμον, μήτ’ αὖ ἀπρονόητον, [665 R.] Θεὸν δὲ
αὐτοῖς καὶ τὸ εἶναι καὶ τὸ εὖ εἶναι παρασχόμενον σα-
φῶς εἰδέναι καὶ ἆόιστάκτως ἐπίστασθαι.
et nullus unquam dixerit mutationem esse sine principio. Quinimo, ut breviter dicam, et elemento-
rum, et qua ipsis {lunt cum animantium, tum corporum sapientissimo mutatio, figurarum ad haec
atque colorum, et reliquarum qualitatum varia differentia, tantum non clamat, ne aut ortu carere
mundum, aut naturae sponte exsistere atque sine providentia esse putemus, sed illud clare sciamus,
et indubitate teneamus Deum hisce omnibus et esse, et bene csse largiri.
Τάχα δὲ γενητά μὲν τά ἄλλα φήσουσι, μόνην δὲ
τήν τῶν ἄστρων φύσιν καὶ θέσιν ἀγένητον. Ἀλλά
πρῶτον μὶν τίνος ἦν ἡ γένεσις πρὶν γενεσθαι ταῦτας
Τίς δὲ ὁ τά στοιχεῖα δημιουργήσας; Ἠ ἕτερος μὲν
οὐδεὶς, αὖτά δὲ ἑαυτά. Τὸ δὲ ἀγένητον οὔτε τροπὴν
αΰθαίρετον ἂν ὑποσταίη ⁷⁸ ο πᾶσι μὶν γὰρ φίλον τὸ
κάτά φύσιν, μάλιστα δὲ τῇ ἀγενήτῳ φύσει · οὔτε
ὑφ’ ἑτέρου μὴ βουλόμενον πάθοι· ἀϐίαστον γάρ το
κρεῖττον, κρεῖττον δὶ ἀγενήτου οὐσίας οὐδὲν. Πῶς δ’
ἂν τά μηδαμῆ μηδαμῶς γένοιντο δίχα τοῦ ποιοῦντοςς
Πῶς δὲ τὸν Θεὸν ταύτην τήν ἰσχὺν ἀφαιροῦντες αὐ-
τοῖς ἑαυτὰ προάγειν ἐκ μὴ ὄντων περιάπτουσι τὸ
⁷³ libri γεννήσεως, ’ίδ σωθῆναι] δοθῆναι Sobottus. ⁷⁴ ἂν ὑποσταίη Α : ὓποσταίει ς’.