PG 15, col. 16
terpretum lectiones notis inseruit, quotquot videlicet tum ex Romanis codicibus, tum ex veterum libris ex-
cerpere potuerat Petrus Morinus Parisinus, ut es ejusdem Morinʼ epistolis aliorumque testimoniis arguitur.
Sub hæc Joannes Drusius eadem ipsa quæ Elaminius ediderat, non paucis accessionibus locupletata cum
eruditis notis descripsit: at cum fato præoccupatus ea in pullicum edere non potuisset, post ejus obitum
publicandi curam suscepit Sixtinus Amama Hebraicarum literarum rEraneberæ professor : opusque Arn-
hemiæ proliit anno 1622, hoc titulo : eterum interpretum Græcorum in totum etus Τestamentum rσρ-
menta, collecta, versa et notis illustrata a Joanne Drusio, linguæ sanctæ in illustrium Erisiæ ordinum Acade-
mia, dum viveret, professore. Drusii labor laudatis viris laudatus, litterarum sacrarum studiosis magno
usui fuit. Hunc ego librum frequenter adire solebam, antequam de novis accessionibus faciendis cogita -
rem : et mirabar subinde ex tanto opere adeo pauca superesse fragmnenta. Cum autem evolvendis codicibus
Cræcis solitam darem operam, jam anni sunt plusquam viginti tres, rem, quam, potu digenῶssime,
sum agressus : tum si qua veterum interpretum loca in manuscriptis occurrerent, statim ad Drusium
properabam, ut explorarem an observata editaque essent. Brevi autem comperi multa prætermissa fuisse,
imo ex jam observatis et editis non pauca esse quæ manu medica egerent. Hinc omnia describere cœpi,
paulatimque tum in Gallia, tum in ltalia, et potissimum Romæ, tantam lectionum silvam reperi, ut Dru-
siana collectio nostræ comparata ne decimam quidem, imo ne decimam quintam ejus partem attingeret.
Quanquam non in omnibus Scripturæ sacræ libris æqualis offeratur lectionum messis. Nam in Pentateu-
cho, si annumeres ea quæ in Appendice ex codice Coisliniano adjumximus, ne vicesimam quidem nostra-
rum partem æquant Drusianæ lectiones. In libris Josue et Judicum pene nihil habet Drusius, ubi nos in
singulis pene versiculis lectiones proferimus. In libris Regum, maximein primo et secundo, vix quinquage-
simam nostrorum particulam exhibet ille. In libro Job multis partibus Drusianam superat nostra collectio,
pariterque in Psalmis, quorum multi pene totum Symmachum repræsentant. In Proverbiis, Ecclesiaste et
Canticis non multa proferimus nova. Verum in prophetis omnibus, præcipue vero in Jeremia, Execbiele
et minoribus prophetis, tot nondum observata comparent, ut Drusiana collectio iis obruta videatur esse.
His ita comparatis, de modo concinnandi edendique opeis non una fuit amicorum sententia. Alii enim
volebant totum Hebraicum edi textum cum intepretatione τῶν O, eadem prorsus methodo qua Oigenes
ediderat,ita ut sex ub que columnæ adessent, ct sicubi aliorum interpretum editiones deicerent, vacuu
ibi iocus relinqueretur. At me rcluctante, erquanto litteratorum incommodo, quantisque sumptibus tam
immane opus proditurum esset objiciente (a), vel iidem ipsi qui tale consilium dederant, auctores demum
fuerunt, ut in primo solum Geneseos capite, quasi pro specimine, Origenianæ columnæ adessent : ac in
sequentibus deinde capitibus, ea solum loca afferrentur in medium,quorum interpretatio sive secundum
Aquilam, sive secundum alios repertafuisset: ita ut lectiones illæ cum Hebræo, LXX Interpretibus et
Vulgata comparatæ, uno sub aspectu jacerent, et quidem eodem ordine, quantum icebat, quo ab Origere
Compendii vero causa, ubi duo vel tres vel plures interpretes eodem prorsus modo vertunt, ac sine uliοο
vl minimo discrimine, tunc versionem non repetimus ad singulos, ut fecerat Origenes, sed nomina eo-
rum qui similiter interpretati fuerant, prima solum nominis littera, præmittimus hoc pacto A., Σ., Θ. ἐν
τοῖς μυκτῆρσιν αὐτοῦ A., S., Τh., in naribus ejus. Hebaicæ lectionis, et interpretationum Gæcarum, quæ
illam sequuntur, versionem Latinam in altera columna e tegione ponimus, subjuncta altero charactere
Vulgata Latina, ut etiam Græceimperiti hac nostra collectione uti valeant.
Non dcerant qui vellent integrum edi textum Biblicum, alii Hebraicum, alii LXXX, alii vero Vulgatam
Latinam, ut scilicet qui Hexraplis nostris, ubi textus integer secundum nulam editionem adest, uti vel-
Ient,ibi tamen totam Scripturæ seriem secundum aliquam ex editionibus ad manum haberent. Ne multa,
hoc item consilium respuendum duxi : siquidem res ita concinnata est, ut quisque commode possit, vel
Hebraicum, vcl LXX interpretes, vel Vulgatam Latinam, vel demum Polyglotta ipsa, hac præsente et aperta
Hexaplorum collectione, perlegere; atque ubi suppetunt veterum interpretum lectiones, easdem cum eo,
quem præ manibus habent, Scripturæ textu conferre, ut plurium interpretum auxilio res minus tritæ veI
Singulis capitibus notas subjicimus, ubi primo dicitur undenam lectiones veterum interpretum excerptæ
fuerint. Deinde si qua ad veram lectionem asserendam oportuna suppetant, ea clare pro modulo nostro
proferimus. Loca Patrum ac veterum scriptorum selectiora adjicimus, eorum maxime quorum opera, præter
ἀποσπασμάτια(exriguafragmenta)quæin Catenismanuscriptis supersunt, deperdita sunt. Borum verofestivam
copiamanimadvertet eruditus lector, præsertim in Pentateucho. A prolixioribus explanationibus compendii
causa abstinuimus. Non enim in proposito nobis fuit commentaria nova in Scripturam sacram edere, sed
ea solum afferre quæ veterum interpretum lectionibus vel eruendis vel confirmandis necessaria erant. Εε
(a) Primigenium ordinem, partitlonem scilicet in columnas sex, ab ipso Origene institutum, retinulmus. Grandis
aticue labor, sumptus grandioresl quos tamen in grabam lectorum subeundos receplmus. roqeunt ergo eugrsgg1α
cerpere potuerat Petrus Morinus Parisinus, ut es ejusdem Morinʼ epistolis aliorumque testimoniis arguitur.
Sub hæc Joannes Drusius eadem ipsa quæ Elaminius ediderat, non paucis accessionibus locupletata cum
eruditis notis descripsit: at cum fato præoccupatus ea in pullicum edere non potuisset, post ejus obitum
publicandi curam suscepit Sixtinus Amama Hebraicarum literarum rEraneberæ professor : opusque Arn-
hemiæ proliit anno 1622, hoc titulo : eterum interpretum Græcorum in totum etus Τestamentum rσρ-
menta, collecta, versa et notis illustrata a Joanne Drusio, linguæ sanctæ in illustrium Erisiæ ordinum Acade-
mia, dum viveret, professore. Drusii labor laudatis viris laudatus, litterarum sacrarum studiosis magno
usui fuit. Hunc ego librum frequenter adire solebam, antequam de novis accessionibus faciendis cogita -
rem : et mirabar subinde ex tanto opere adeo pauca superesse fragmnenta. Cum autem evolvendis codicibus
Cræcis solitam darem operam, jam anni sunt plusquam viginti tres, rem, quam, potu digenῶssime,
sum agressus : tum si qua veterum interpretum loca in manuscriptis occurrerent, statim ad Drusium
properabam, ut explorarem an observata editaque essent. Brevi autem comperi multa prætermissa fuisse,
imo ex jam observatis et editis non pauca esse quæ manu medica egerent. Hinc omnia describere cœpi,
paulatimque tum in Gallia, tum in ltalia, et potissimum Romæ, tantam lectionum silvam reperi, ut Dru-
siana collectio nostræ comparata ne decimam quidem, imo ne decimam quintam ejus partem attingeret.
Quanquam non in omnibus Scripturæ sacræ libris æqualis offeratur lectionum messis. Nam in Pentateu-
cho, si annumeres ea quæ in Appendice ex codice Coisliniano adjumximus, ne vicesimam quidem nostra-
rum partem æquant Drusianæ lectiones. In libris Josue et Judicum pene nihil habet Drusius, ubi nos in
singulis pene versiculis lectiones proferimus. In libris Regum, maximein primo et secundo, vix quinquage-
simam nostrorum particulam exhibet ille. In libro Job multis partibus Drusianam superat nostra collectio,
pariterque in Psalmis, quorum multi pene totum Symmachum repræsentant. In Proverbiis, Ecclesiaste et
Canticis non multa proferimus nova. Verum in prophetis omnibus, præcipue vero in Jeremia, Execbiele
et minoribus prophetis, tot nondum observata comparent, ut Drusiana collectio iis obruta videatur esse.
His ita comparatis, de modo concinnandi edendique opeis non una fuit amicorum sententia. Alii enim
volebant totum Hebraicum edi textum cum intepretatione τῶν O, eadem prorsus methodo qua Oigenes
ediderat,ita ut sex ub que columnæ adessent, ct sicubi aliorum interpretum editiones deicerent, vacuu
ibi iocus relinqueretur. At me rcluctante, erquanto litteratorum incommodo, quantisque sumptibus tam
immane opus proditurum esset objiciente (a), vel iidem ipsi qui tale consilium dederant, auctores demum
fuerunt, ut in primo solum Geneseos capite, quasi pro specimine, Origenianæ columnæ adessent : ac in
sequentibus deinde capitibus, ea solum loca afferrentur in medium,quorum interpretatio sive secundum
Aquilam, sive secundum alios repertafuisset: ita ut lectiones illæ cum Hebræo, LXX Interpretibus et
Vulgata comparatæ, uno sub aspectu jacerent, et quidem eodem ordine, quantum icebat, quo ab Origere
Compendii vero causa, ubi duo vel tres vel plures interpretes eodem prorsus modo vertunt, ac sine uliοο
vl minimo discrimine, tunc versionem non repetimus ad singulos, ut fecerat Origenes, sed nomina eo-
rum qui similiter interpretati fuerant, prima solum nominis littera, præmittimus hoc pacto A., Σ., Θ. ἐν
τοῖς μυκτῆρσιν αὐτοῦ A., S., Τh., in naribus ejus. Hebaicæ lectionis, et interpretationum Gæcarum, quæ
illam sequuntur, versionem Latinam in altera columna e tegione ponimus, subjuncta altero charactere
Vulgata Latina, ut etiam Græceimperiti hac nostra collectione uti valeant.
Non dcerant qui vellent integrum edi textum Biblicum, alii Hebraicum, alii LXXX, alii vero Vulgatam
Latinam, ut scilicet qui Hexraplis nostris, ubi textus integer secundum nulam editionem adest, uti vel-
Ient,ibi tamen totam Scripturæ seriem secundum aliquam ex editionibus ad manum haberent. Ne multa,
hoc item consilium respuendum duxi : siquidem res ita concinnata est, ut quisque commode possit, vel
Hebraicum, vcl LXX interpretes, vel Vulgatam Latinam, vel demum Polyglotta ipsa, hac præsente et aperta
Hexaplorum collectione, perlegere; atque ubi suppetunt veterum interpretum lectiones, easdem cum eo,
quem præ manibus habent, Scripturæ textu conferre, ut plurium interpretum auxilio res minus tritæ veI
Singulis capitibus notas subjicimus, ubi primo dicitur undenam lectiones veterum interpretum excerptæ
fuerint. Deinde si qua ad veram lectionem asserendam oportuna suppetant, ea clare pro modulo nostro
proferimus. Loca Patrum ac veterum scriptorum selectiora adjicimus, eorum maxime quorum opera, præter
ἀποσπασμάτια(exriguafragmenta)quæin Catenismanuscriptis supersunt, deperdita sunt. Borum verofestivam
copiamanimadvertet eruditus lector, præsertim in Pentateucho. A prolixioribus explanationibus compendii
causa abstinuimus. Non enim in proposito nobis fuit commentaria nova in Scripturam sacram edere, sed
ea solum afferre quæ veterum interpretum lectionibus vel eruendis vel confirmandis necessaria erant. Εε
(a) Primigenium ordinem, partitlonem scilicet in columnas sex, ab ipso Origene institutum, retinulmus. Grandis
aticue labor, sumptus grandioresl quos tamen in grabam lectorum subeundos receplmus. roqeunt ergo eugrsgg1α