PG 150, col. 429
ἑαυτοῖς θαῤῥοῦντες φαίνονται μᾶλλον· καὶ τρῖτον,
ἀμφιβόλου πράγματος τῆς ἀνθρωπίνης εὐχῆς τὸ
μυστήριον ἐξαρτῶσι, πρᾶγμα τοσοὺτον, καὶ ᾧ διI
βεβαιότατα πιστεύειν, ἀμφιβολίας μεστὸν ἀποφαέ-
νουσιν. Οὐ γὰρ ἀνάγκη τὸν εὐχόμενον καὶ εἰσακού-
εσθαι, κᾶν ἢ Παῦλος τὴν ἀρετήν. Ταῦτα δὲ πάντα
λύειν οὐ χαλεπόν· καὶ πρῶτον ἀπʼ αὐτῶν τῶν τοῦ
θείου Ἰωάννου ῥημάτων, οἶς διισχυρίζονται, ἀρκτέον.
Εἰ γὰρ κατὰ τὸν δημιουργικὸν λόγον καὶ οὗτος ὁ λό-
γος δύναται, σκοπῶμεν ἐκεῖνο. Εἶππεν ὁ Θεός· « ἐὐ-
ξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε. » Τί οὖν; Μετὰ τὸν λόγον
ἐκεῖνον, οὐδενὸς πρὸς τοῦτο δεόμεθα, καὶ χρεία ἡμῖν
οὐδενὸε ἄλλου πρὸς τὴν αὔξησιν οὐδεμία; ἢ καὶ γά-
μου καὶ συναφείας δεῖ, καὶ τῆς ἄλλης ἐπιμελείας,
καὶ τούτων χωρὶς, οὐ δυνατὸν συτεστάναι τὸ γένος
καὶ προχωρεῖν; Οὐκοῦν καθάπερ ἐκεῖ πρὸς παιδο-
ποιίαν ἀναγκαῖον ἡγούμεθα τὸν γάμον καὶ μετὰ
τὸν γάμον ὑπὲρ αὐτοῦ τούτου πάλιν εὐχόμεθα, καὶ
οὐ δοκοῦμεν ἀτιμάζειν τὸν δημιουργικὸν λόγον, εἰ-
δότες αἴτιον αὐτὸν τῆς γενέσεως, ἀλλὰ τὸν τρόπον
τοῦτον διὰ γάμου, διὰ τροφῆς, διὰ τῶν ἔλλων· οὕτω
καὶ ἐνταῦθα πιστεύομεν αὐτὸν εἶναι τὸν ἐνεργοῦντα
τὸ μυστήριον, τὸν τοῦ Κυρίου λόγον· ἀλλʼ οὕτω, διὰ
λερέως, διʼ ἐντεύξεως αὐτοῦ καὶ εὐχῆς. θὐ γὰρ διὰ
πάντων hνεργεῖν ἀπλῶς, οὐδὲ ὁπωσδήποτε· ἀλλὰ
πολλὰ τὰ ζητούμενα, ὡν χωρὶς οὐ ποιήσει τὰ ἑαυ-
τοῦ. Τὸν δὲ Κριστοῖῶ θάνατον τίςοὐα οἶδεν, ὡς αύτός
ἐστι μόνος ὁ τὴν ἄφεσιν τῶν ἄμαρτιῶν εἰσενεγκὼν
εἰς τὸν κόσμον; Ἀλλὰ κάκεῖνο γινώσκομεν, ὅτι μετὰ
τὸν θάνκτον ἐκεῖνον, καὶ πἶστεως χρεία, καὶ μετα-
νοίας, καὶ ἐξομολογήσεως, καὶ τῆς τῶνἱερέων εὐ-
χῆς· καὶ οὐκ ἔστι λυθῆναι τὸν ἀμαρτιῶν ἄνθρωποὺ,
μὴ τούτων ἡγησαμένων. ἱ οὅν; Ἀτιμάζομεν τὸν
θάνατον ἐκεῖνον, καὶ ἀσθένειαν αὐτοῦ καταγινώεκο-
μεν, ὅτι νομίζομεν μὴ ἀρκεῖν τὰ παρʼ ἐκείτου, ἐᾶν
μὴ καὶ τὰ παρʼ ἡμῶν αὐτῶν εἰσενέγκωμεν; Οὐδα-
μῶς. Οὐκοῦν οὐδὲ τοῖς εύχομένοις ὑπὲρ τοῦ τελειo-
θῆναι τὰ δῶρα τά τοιαῦτα ἐγκαλεῖν εὔλογον ἐπεὶ
οὐδὲ, τῇ εὐχῇ θαῤῥοῦντες, ἐαυτοtς θαρῥοβπιν, ἀλλὰ
τῷ δώσειν ἐπαγγειλαμένῳ Θεῷ. Τεὐναντίον μὲν γὰρ
δ τῆς εὐχῆς ἀπαιτεῖ λόγος. Τοῦτογάρ ἐστι τὸ ποιοδν
τὴν εὐχὴν τεῖς εὐχομένοις, τὸ μὴ θαῤῥεῖν ἑαυτεῖς
περὶ τῶν ζητουμένων, ἀλλὰ παρὰ τῷ Θεῷμόνρ ππι-
στεύειν εὐρήσειν αὐτά. Καὶ τοῦτο βοᾷ ὁ εὕχόμενος,
δδʼ ὧν ἐαυτὸν ἀφεὶς, εἰς τὸν Θεὸν καταφεθγει, ὡς
τῆς ἔαυτῆς κατέγνω δυνάμεως, καὶ διὰ τοῦτε τῷ.-
Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέπει. Οὐκ ἐμὸν, φησὶ, τοῦτο, οδδὲ
τῆς ἐμῆς ἱσχύος, ἀλλὰ σοῦ δεῖται, καὶ σοὶ τὸ πᾶν
ἀνατίθημι. καὶ μάλιστʼ ὅταν ὑπὲρ φύσιν καὶ πάντα
νικῶντα λόγον εὐχώμεθα, οἶα τὰ τῶν μυστηρίων.
Τῆτε γὰρ τῷ Θεῷ μόνῳ θαῤῥεῖν τοὺς εὐχομένους
πᾶσα ἀτάγκη. Ταῦτα γὰρ οὕτε ἐνθυμηθῆναι Κυνατὸν
ἦν ἄνθρωπον, μὴ τοῦ Θεοῦ διδάξαντος, οὕτεἐπιθυμῆ-
σαι, μὴ ἐκείνου παραινέσαντος· οὕτε προσβοκῆσαε
λαδεῖν, μὴ τοῦ ἀψευδοῦς τοῦτο ἐλτέσαττος. Ὡετε
οὐδὲ εὔξασθαι περὶ τούτων, ἐτόλμησεν ἄν οὐδεὶς,
εἱ μὴ αὐτὸς ἔδειξεν ἀσφαλῶς ὡς ἄρα αἰτεῖσθαι
ταῦτα βούλεται, καὶ χορηγεῖν τοῖς αἱτουμένοις
ἐτοίμως ἔχει. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἀμφίβολος ἐνταῦθα ἡ
ἀμφιβόλου πράγματος τῆς ἀνθρωπίνης εὐχῆς τὸ
μυστήριον ἐξαρτῶσι, πρᾶγμα τοσοὺτον, καὶ ᾧ διI
βεβαιότατα πιστεύειν, ἀμφιβολίας μεστὸν ἀποφαέ-
νουσιν. Οὐ γὰρ ἀνάγκη τὸν εὐχόμενον καὶ εἰσακού-
εσθαι, κᾶν ἢ Παῦλος τὴν ἀρετήν. Ταῦτα δὲ πάντα
λύειν οὐ χαλεπόν· καὶ πρῶτον ἀπʼ αὐτῶν τῶν τοῦ
θείου Ἰωάννου ῥημάτων, οἶς διισχυρίζονται, ἀρκτέον.
Εἰ γὰρ κατὰ τὸν δημιουργικὸν λόγον καὶ οὗτος ὁ λό-
γος δύναται, σκοπῶμεν ἐκεῖνο. Εἶππεν ὁ Θεός· « ἐὐ-
ξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε. » Τί οὖν; Μετὰ τὸν λόγον
ἐκεῖνον, οὐδενὸς πρὸς τοῦτο δεόμεθα, καὶ χρεία ἡμῖν
οὐδενὸε ἄλλου πρὸς τὴν αὔξησιν οὐδεμία; ἢ καὶ γά-
μου καὶ συναφείας δεῖ, καὶ τῆς ἄλλης ἐπιμελείας,
καὶ τούτων χωρὶς, οὐ δυνατὸν συτεστάναι τὸ γένος
καὶ προχωρεῖν; Οὐκοῦν καθάπερ ἐκεῖ πρὸς παιδο-
ποιίαν ἀναγκαῖον ἡγούμεθα τὸν γάμον καὶ μετὰ
τὸν γάμον ὑπὲρ αὐτοῦ τούτου πάλιν εὐχόμεθα, καὶ
οὐ δοκοῦμεν ἀτιμάζειν τὸν δημιουργικὸν λόγον, εἰ-
δότες αἴτιον αὐτὸν τῆς γενέσεως, ἀλλὰ τὸν τρόπον
τοῦτον διὰ γάμου, διὰ τροφῆς, διὰ τῶν ἔλλων· οὕτω
καὶ ἐνταῦθα πιστεύομεν αὐτὸν εἶναι τὸν ἐνεργοῦντα
τὸ μυστήριον, τὸν τοῦ Κυρίου λόγον· ἀλλʼ οὕτω, διὰ
λερέως, διʼ ἐντεύξεως αὐτοῦ καὶ εὐχῆς. θὐ γὰρ διὰ
πάντων hνεργεῖν ἀπλῶς, οὐδὲ ὁπωσδήποτε· ἀλλὰ
πολλὰ τὰ ζητούμενα, ὡν χωρὶς οὐ ποιήσει τὰ ἑαυ-
τοῦ. Τὸν δὲ Κριστοῖῶ θάνατον τίςοὐα οἶδεν, ὡς αύτός
ἐστι μόνος ὁ τὴν ἄφεσιν τῶν ἄμαρτιῶν εἰσενεγκὼν
εἰς τὸν κόσμον; Ἀλλὰ κάκεῖνο γινώσκομεν, ὅτι μετὰ
τὸν θάνκτον ἐκεῖνον, καὶ πἶστεως χρεία, καὶ μετα-
νοίας, καὶ ἐξομολογήσεως, καὶ τῆς τῶνἱερέων εὐ-
χῆς· καὶ οὐκ ἔστι λυθῆναι τὸν ἀμαρτιῶν ἄνθρωποὺ,
μὴ τούτων ἡγησαμένων. ἱ οὅν; Ἀτιμάζομεν τὸν
θάνατον ἐκεῖνον, καὶ ἀσθένειαν αὐτοῦ καταγινώεκο-
μεν, ὅτι νομίζομεν μὴ ἀρκεῖν τὰ παρʼ ἐκείτου, ἐᾶν
μὴ καὶ τὰ παρʼ ἡμῶν αὐτῶν εἰσενέγκωμεν; Οὐδα-
μῶς. Οὐκοῦν οὐδὲ τοῖς εύχομένοις ὑπὲρ τοῦ τελειo-
θῆναι τὰ δῶρα τά τοιαῦτα ἐγκαλεῖν εὔλογον ἐπεὶ
οὐδὲ, τῇ εὐχῇ θαῤῥοῦντες, ἐαυτοtς θαρῥοβπιν, ἀλλὰ
τῷ δώσειν ἐπαγγειλαμένῳ Θεῷ. Τεὐναντίον μὲν γὰρ
δ τῆς εὐχῆς ἀπαιτεῖ λόγος. Τοῦτογάρ ἐστι τὸ ποιοδν
τὴν εὐχὴν τεῖς εὐχομένοις, τὸ μὴ θαῤῥεῖν ἑαυτεῖς
περὶ τῶν ζητουμένων, ἀλλὰ παρὰ τῷ Θεῷμόνρ ππι-
στεύειν εὐρήσειν αὐτά. Καὶ τοῦτο βοᾷ ὁ εὕχόμενος,
δδʼ ὧν ἐαυτὸν ἀφεὶς, εἰς τὸν Θεὸν καταφεθγει, ὡς
τῆς ἔαυτῆς κατέγνω δυνάμεως, καὶ διὰ τοῦτε τῷ.-
Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέπει. Οὐκ ἐμὸν, φησὶ, τοῦτο, οδδὲ
τῆς ἐμῆς ἱσχύος, ἀλλὰ σοῦ δεῖται, καὶ σοὶ τὸ πᾶν
ἀνατίθημι. καὶ μάλιστʼ ὅταν ὑπὲρ φύσιν καὶ πάντα
νικῶντα λόγον εὐχώμεθα, οἶα τὰ τῶν μυστηρίων.
Τῆτε γὰρ τῷ Θεῷ μόνῳ θαῤῥεῖν τοὺς εὐχομένους
πᾶσα ἀτάγκη. Ταῦτα γὰρ οὕτε ἐνθυμηθῆναι Κυνατὸν
ἦν ἄνθρωπον, μὴ τοῦ Θεοῦ διδάξαντος, οὕτεἐπιθυμῆ-
σαι, μὴ ἐκείνου παραινέσαντος· οὕτε προσβοκῆσαε
λαδεῖν, μὴ τοῦ ἀψευδοῦς τοῦτο ἐλτέσαττος. Ὡετε
οὐδὲ εὔξασθαι περὶ τούτων, ἐτόλμησεν ἄν οὐδεὶς,
εἱ μὴ αὐτὸς ἔδειξεν ἀσφαλῶς ὡς ἄρα αἰτεῖσθαι
ταῦτα βούλεται, καὶ χορηγεῖν τοῖς αἱτουμένοις
ἐτοίμως ἔχει. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἀμφίβολος ἐνταῦθα ἡ