PG 2, col. 1207
Quid quieris ‘t Lectio istbtsc sensum sanum om- A jungat Spiritum a Filio nunquam recedere; ut con-
lio dogma non exprimat; attamen neque Graecorum
errorem de Spiritu sancto a solo Patre procedente
ullo pacto insinuat. Quamobrem Patres Graei com-
plures ejusdem modi aut affiniloquendi ratione usi
quandoque comperiuntur,quorum testimonia plera-
que congessit in suis Epigraphis Joannes Veccus
(32). Neque aliter (ἂι-ωοὶ orthodoxi recentiores, ut
ex Constantini Meliteniotaa Orationibus vel maxime
in promptu est colligere (33). Quin et nonnulli Pa-
tres Latini locutionem eamdem usurpasse noscun-
tur; ut inter caeteros Gregorius Magnus, qui Dialo-
gorum lib. Il, cap. 38, juxta Graecam Zacharias pa-
pts versionem sic ait: Φανερὸν οὗν ὑπάρχει, ὅτι Πα-
ράκλῃτον Πνεῦμα ἐκ τοῦ ΙΙατρὸς προὲρχεται, καὶ ἐν
τῷ Ι·ἱῷ διαμένει. Id est, si verbum verbo reddatur:
Manifestum est igitur quod Paracletus Spiritus a Pa-
tre procedit, etin Filio permanet. Quae est ipsissima
Epistolas Achaicus sententia, de qua agimus: quod
quidem nemini hactenus animadversum.
Neque vero ullo modo audiendus hic est (ut id
obiter moneam Jacobus Basnagius, qui Zachariam
pontificem Latina Gregorii Ι (ἳππωοθ reddentem, de-
cessoris sui sententiam penitus immutasse conten-
dit; quique, quod gravius adhuc est, ipsum etiam,
si diis placet, Graecorum contribulium suorum opi-
nionem de sancti Spiritus a solo Patre processione,
Gregorio Magno contra ejus mentem ad j udicasse as-
severat (34). At quis demum de sanctissimo ponti-
tice atque gravissimo,sibi hoc in animum inducat? (ἶ ᾗδθυάο-Βοτοῐὺέάω, dum scribit (39)ipsuin nugari.
Illud potius dicendum foret, si re vera Graeca ejus
versio a Latino Gregorii textu discrepasset, eam a
Graecorum aliquo fuisse olim corruptam; praesertim
cum eo nomine Joannes diaconusjam dudum con-
questus esse noscatur(35). At verisimilior mihi vi-
detur hac de re cl. Lequienii sententia,cujus proin-
de verba huc afferre operas pretium duco (36): «Quod
spectat, inquit, ad Gregoriii locum, qui habetur
lib. ιι Dialog. cap.38,sincerus dicam,magis arridere
lectionem quam praefert Graeca translatio. Latinus
contextus habet: Cum enim constet, quia Paracle-
tus Spiritus a Patre semper procedat et Fitio;cur
se Filius recessurum dicit, ut ille veniat qui a Filio
nunquam recedit? Graeca vero translatio: Φανερὸν
οὖν ὑπάρχει, ὅτι τὸ ΙΙαράκλητον Πνεῦμα ἐκ τοῦ Ila
τρὸς προέρχεται, καὶ ἐν τῷ Υὶῷ διαμένει. Constat
igitur quod Spiritus Paractetus ea: Patre procedit,
et in Filio manet. Cum Gregorius moxinferendo sub-
(32) Vecc. apud Attat. Graec. orth., tom. II, pag.
550 et seqq.
(33) Melitam, ibid, p. 786 seqq.
34 Basnag., in Observ. ad Cani.
(3t4) Basn8a8g., in Observ. ad Cdriisii Thes., tom. II,
par . 1,7p. .__
5(35) Joan. Diac., Vit. S. Greg. PP., lib. ιν, cap.
75(3g) Lequien, Dissgingascrl, ἕ 23, p. 11.
(ξῖ) Sophr. apud Fabric. Bibl. eccles.,'pag. 225.
(38) Scalig. Animad. in Chron. Euseb: ad ann.
MMCCGLxxiv, 'pag. 256.
lio dogma non exprimat; attamen neque Graecorum
errorem de Spiritu sancto a solo Patre procedente
ullo pacto insinuat. Quamobrem Patres Graei com-
plures ejusdem modi aut affiniloquendi ratione usi
quandoque comperiuntur,quorum testimonia plera-
que congessit in suis Epigraphis Joannes Veccus
(32). Neque aliter (ἂι-ωοὶ orthodoxi recentiores, ut
ex Constantini Meliteniotaa Orationibus vel maxime
in promptu est colligere (33). Quin et nonnulli Pa-
tres Latini locutionem eamdem usurpasse noscun-
tur; ut inter caeteros Gregorius Magnus, qui Dialo-
gorum lib. Il, cap. 38, juxta Graecam Zacharias pa-
pts versionem sic ait: Φανερὸν οὗν ὑπάρχει, ὅτι Πα-
ράκλῃτον Πνεῦμα ἐκ τοῦ ΙΙατρὸς προὲρχεται, καὶ ἐν
τῷ Ι·ἱῷ διαμένει. Id est, si verbum verbo reddatur:
Manifestum est igitur quod Paracletus Spiritus a Pa-
tre procedit, etin Filio permanet. Quae est ipsissima
Epistolas Achaicus sententia, de qua agimus: quod
quidem nemini hactenus animadversum.
Neque vero ullo modo audiendus hic est (ut id
obiter moneam Jacobus Basnagius, qui Zachariam
pontificem Latina Gregorii Ι (ἳππωοθ reddentem, de-
cessoris sui sententiam penitus immutasse conten-
dit; quique, quod gravius adhuc est, ipsum etiam,
si diis placet, Graecorum contribulium suorum opi-
nionem de sancti Spiritus a solo Patre processione,
Gregorio Magno contra ejus mentem ad j udicasse as-
severat (34). At quis demum de sanctissimo ponti-
tice atque gravissimo,sibi hoc in animum inducat? (ἶ ᾗδθυάο-Βοτοῐὺέάω, dum scribit (39)ipsuin nugari.
Illud potius dicendum foret, si re vera Graeca ejus
versio a Latino Gregorii textu discrepasset, eam a
Graecorum aliquo fuisse olim corruptam; praesertim
cum eo nomine Joannes diaconusjam dudum con-
questus esse noscatur(35). At verisimilior mihi vi-
detur hac de re cl. Lequienii sententia,cujus proin-
de verba huc afferre operas pretium duco (36): «Quod
spectat, inquit, ad Gregoriii locum, qui habetur
lib. ιι Dialog. cap.38,sincerus dicam,magis arridere
lectionem quam praefert Graeca translatio. Latinus
contextus habet: Cum enim constet, quia Paracle-
tus Spiritus a Patre semper procedat et Fitio;cur
se Filius recessurum dicit, ut ille veniat qui a Filio
nunquam recedit? Graeca vero translatio: Φανερὸν
οὖν ὑπάρχει, ὅτι τὸ ΙΙαράκλητον Πνεῦμα ἐκ τοῦ Ila
τρὸς προέρχεται, καὶ ἐν τῷ Υὶῷ διαμένει. Constat
igitur quod Spiritus Paractetus ea: Patre procedit,
et in Filio manet. Cum Gregorius moxinferendo sub-
(32) Vecc. apud Attat. Graec. orth., tom. II, pag.
550 et seqq.
(33) Melitam, ibid, p. 786 seqq.
34 Basnag., in Observ. ad Cani.
(3t4) Basn8a8g., in Observ. ad Cdriisii Thes., tom. II,
par . 1,7p. .__
5(35) Joan. Diac., Vit. S. Greg. PP., lib. ιν, cap.
75(3g) Lequien, Dissgingascrl, ἕ 23, p. 11.
(ξῖ) Sophr. apud Fabric. Bibl. eccles.,'pag. 225.
(38) Scalig. Animad. in Chron. Euseb: ad ann.
MMCCGLxxiv, 'pag. 256.