PG 24, col. 691
In Constantini Magni Vita, quam scripsit. Eusebius narrat lib. Iv, cap. δι, compositum a se fuisse de
sanctissima solemnitate paschali ejusque ratione declarativum tractatum, quem praedicto Constantino nun-
cupauit : 118915;]; ἁχιωτάτης τοῦθ Πάσχα -ὲορτῆς προσφῳνησάντων ῄμῶν αυτῷ μυστικὴν ἀνακάλυψιν τοῦ
τῆς ἑορτῆς ’λόγουτ Sequente autem capitulo idem Eusebius 'recitat Constantini ad se litteras, quibus uece-
pt'um librum ac lectum ualde commendat, et aliorum quoque multorum notitia: et usui regali suo jussu
traditum nuntiat. En autem ipsaflChristianissimi
λόγων δυνάμεῳς κρεῖττον,Δ Χριστοῦᾷ μυστήρια κατ’ ἀξίαν εἰπεῖν, τήν τε τοῦ Πάςσχα ἀντιλογίαν τε καὶ
νεσιν, λυσιτελῆ τε καὶ ἐπίπονον τελεσιουργίαν, ἑρμηνεῦσαι τὸν προσήκοντα τρόπον· τὸ γὰρ θεῖον ἀνθρὼ-
νεσιν, ΑυσιτεΑη τε και επιπονον τεΑεσιουργιαν, ερμηνευσαι τον προσηκοντα τροπον· το γαρ υειον ανυρω-
ποις ἀδύνατον κατ’ ἀξίαν φράᾳαιᾼ, παὶ τοῖς νοῆσαι δυνατοῖς. Πλὴν μῳς ὑπερθαυμάσας σε ,τῆς φιλομαθείας
τε καὶ φιλοτιμίας, αυτὸς τε τὸ βιῆλίον ἁσμένως, διαὶ τοῖς πλείοὰιν οῖ γε τῇ περὶ τὸ θεῖον λατρεία γνησίως
προσέχουοι , καθὰ ἐϐουλήθης, ἐκδοθῆναι προσέταξας Συνορῶν τοίνυν. μεθῖὸνσης θυμηδίας τὰ τοιαῦταβαρὰ
τῆς σῆς ἀγχινοίας δῶρα λαμϐάνομεν, ⁷κ. τ.λ. ι Δ
superat , Christi mysteria pro dignitate edisserere, et controversiam de paschale, Afestique huius originem ,
nec non ejusdem utilem simul ac laboriosam celebrationem decenter exponere. Nam‘res diuinas ne ipsi
quidem enarrare sufficiunt, qui eas cogitatione assequi valent. Verumtamen eximiam tuam doctrinam stu-
diique contentionem summopere admiratus, et inse librum legi. utque in multorum, qui divinae religionis
observantiam sincere profitentur, manus perveniret, quemadmodum uolueras mandavi. Cum igitur intelligas
quanta cum voluptate Itujusmodi munera a solertia tua; suscipimus, ietc. Pergit mox imperator dicere,
e‘umdemulilirum in Latinam quoque linguam ex Grtzca fuisse translatum, quod' auctoris justo merito ac
[στῖιηηίεῖἵ-ἔὴοσαάεο laudatum opusculum, quod propter ventilatam in Nictrna synodo controversiam
paschalem Eusebius scripserat, jam diu tum Greece tum Latine perierat; nisi Nicetas'Serrarum episcopus
in sua, magna ad Lucam ms. catena partem ejus insignem atque' prolixam conseruauisset; quam ego Graéce,
prout in Vaticano codice comperi, ante hos annos Edidi; nunc autem Latina quoque interpretatione do-
nandam judicavi. Etgaudeo, quodin hoc scripto, printer reliquam eguditionem, insigne quoque testimo-
nium dat Eusebius SS. Eucharistiae sacramento. Utique Balt'ltasar Corderius, uir doctus quem _honoris
causa iiuomino,_in_sua_quant typis tradidit Patrum ad Lucam catena (qua: diversa a nostra Nicetiana
est) p. 544-545, hoc Eusebii excerptum a se factum Latinum protulisse uidetur; sed primo haud integrum ,
quia tottei apud eum desunt sectiones sexta et octava, necuim propemodum tota: decima et undecima.
preter aliassparsins mutilas perturbatasque periochas : tum Corderii interpretatio ejusmodi est, quam si
ego singillatim expenderem et castigarem, morosus sane et odiosus judex'viderer. Sic enim interdum is
Qquitur,_ut quidfere in Qrtecosuo'manuscripto legerit, non facile agnoscas. Sed quod pluris interest,
ϐίασαι, id est originalis, Eusebii textus ante librum' nostrum totus erat' ineditus.
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΕΟΡΤΗΣ.
EUSEBII CAESARIENSIS DE SOLEMNITATE PASCHALI.
α’. Ταχα οὐκ ἄκαιρον ἂν εἴη καὶ αὖθις περὶ τοῦ
Πάσχα διαλαϐεῖν, ἄνωθεν Ἐὗραίωνπαισὶν εἰκονικ
παραδεδομένουζ Ὀπηνίκα γοῦν Ἑϐραῖοι, σκιὰς με
λὸντων ἐπιτελοῦντες, πρῶτοι τὴν τοῦ φασὲκ ἑορτ
ἐτέλουν, θρέμμα μὲν αὐτοῖς ἐξ ἀγέλης ὲλαμϐάνετ
τοῦτο δὲ ἦν ἀμνὸς ἢ πρόϐατον (25) ⁸ εἶτ’ αὐτοὶ τοί
δι’ ἑαυτῶν ἔθυονο κᾶπειτα τῷ μὲν αἵματι πρῶπ
ὑπέρθυρα καὶ φλιὰς ἕκαστος τῶν ἰδίων κατέχρι
οἴκων ο πη εἰς ἀνατροπὴν ὀλοθρευτοῦ αἱμό
σοντες οὐδοὺς καὶ μέλαθρα. Σαρξὶ δὲ τοῦ προϐάτ
τροφῇ χρώμενοι, κα)⁸ τὰς ὀσφῦς ζώνῃ περιδεδεμένι
" Exod. xu, ὅ.
. xu, ὅ. ·
(23) Ροειιιὶηο, nec non alibi, omittuntur par
Con-dent ad Lucam. ‘
sanctissima solemnitate paschali ejusque ratione declarativum tractatum, quem praedicto Constantino nun-
cupauit : 118915;]; ἁχιωτάτης τοῦθ Πάσχα -ὲορτῆς προσφῳνησάντων ῄμῶν αυτῷ μυστικὴν ἀνακάλυψιν τοῦ
τῆς ἑορτῆς ’λόγουτ Sequente autem capitulo idem Eusebius 'recitat Constantini ad se litteras, quibus uece-
pt'um librum ac lectum ualde commendat, et aliorum quoque multorum notitia: et usui regali suo jussu
traditum nuntiat. En autem ipsaflChristianissimi
λόγων δυνάμεῳς κρεῖττον,Δ Χριστοῦᾷ μυστήρια κατ’ ἀξίαν εἰπεῖν, τήν τε τοῦ Πάςσχα ἀντιλογίαν τε καὶ
νεσιν, λυσιτελῆ τε καὶ ἐπίπονον τελεσιουργίαν, ἑρμηνεῦσαι τὸν προσήκοντα τρόπον· τὸ γὰρ θεῖον ἀνθρὼ-
νεσιν, ΑυσιτεΑη τε και επιπονον τεΑεσιουργιαν, ερμηνευσαι τον προσηκοντα τροπον· το γαρ υειον ανυρω-
ποις ἀδύνατον κατ’ ἀξίαν φράᾳαιᾼ, παὶ τοῖς νοῆσαι δυνατοῖς. Πλὴν μῳς ὑπερθαυμάσας σε ,τῆς φιλομαθείας
τε καὶ φιλοτιμίας, αυτὸς τε τὸ βιῆλίον ἁσμένως, διαὶ τοῖς πλείοὰιν οῖ γε τῇ περὶ τὸ θεῖον λατρεία γνησίως
προσέχουοι , καθὰ ἐϐουλήθης, ἐκδοθῆναι προσέταξας Συνορῶν τοίνυν. μεθῖὸνσης θυμηδίας τὰ τοιαῦταβαρὰ
τῆς σῆς ἀγχινοίας δῶρα λαμϐάνομεν, ⁷κ. τ.λ. ι Δ
superat , Christi mysteria pro dignitate edisserere, et controversiam de paschale, Afestique huius originem ,
nec non ejusdem utilem simul ac laboriosam celebrationem decenter exponere. Nam‘res diuinas ne ipsi
quidem enarrare sufficiunt, qui eas cogitatione assequi valent. Verumtamen eximiam tuam doctrinam stu-
diique contentionem summopere admiratus, et inse librum legi. utque in multorum, qui divinae religionis
observantiam sincere profitentur, manus perveniret, quemadmodum uolueras mandavi. Cum igitur intelligas
quanta cum voluptate Itujusmodi munera a solertia tua; suscipimus, ietc. Pergit mox imperator dicere,
e‘umdemulilirum in Latinam quoque linguam ex Grtzca fuisse translatum, quod' auctoris justo merito ac
[στῖιηηίεῖἵ-ἔὴοσαάεο laudatum opusculum, quod propter ventilatam in Nictrna synodo controversiam
paschalem Eusebius scripserat, jam diu tum Greece tum Latine perierat; nisi Nicetas'Serrarum episcopus
in sua, magna ad Lucam ms. catena partem ejus insignem atque' prolixam conseruauisset; quam ego Graéce,
prout in Vaticano codice comperi, ante hos annos Edidi; nunc autem Latina quoque interpretatione do-
nandam judicavi. Etgaudeo, quodin hoc scripto, printer reliquam eguditionem, insigne quoque testimo-
nium dat Eusebius SS. Eucharistiae sacramento. Utique Balt'ltasar Corderius, uir doctus quem _honoris
causa iiuomino,_in_sua_quant typis tradidit Patrum ad Lucam catena (qua: diversa a nostra Nicetiana
est) p. 544-545, hoc Eusebii excerptum a se factum Latinum protulisse uidetur; sed primo haud integrum ,
quia tottei apud eum desunt sectiones sexta et octava, necuim propemodum tota: decima et undecima.
preter aliassparsins mutilas perturbatasque periochas : tum Corderii interpretatio ejusmodi est, quam si
ego singillatim expenderem et castigarem, morosus sane et odiosus judex'viderer. Sic enim interdum is
Qquitur,_ut quidfere in Qrtecosuo'manuscripto legerit, non facile agnoscas. Sed quod pluris interest,
ϐίασαι, id est originalis, Eusebii textus ante librum' nostrum totus erat' ineditus.
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΕΟΡΤΗΣ.
EUSEBII CAESARIENSIS DE SOLEMNITATE PASCHALI.
α’. Ταχα οὐκ ἄκαιρον ἂν εἴη καὶ αὖθις περὶ τοῦ
Πάσχα διαλαϐεῖν, ἄνωθεν Ἐὗραίωνπαισὶν εἰκονικ
παραδεδομένουζ Ὀπηνίκα γοῦν Ἑϐραῖοι, σκιὰς με
λὸντων ἐπιτελοῦντες, πρῶτοι τὴν τοῦ φασὲκ ἑορτ
ἐτέλουν, θρέμμα μὲν αὐτοῖς ἐξ ἀγέλης ὲλαμϐάνετ
τοῦτο δὲ ἦν ἀμνὸς ἢ πρόϐατον (25) ⁸ εἶτ’ αὐτοὶ τοί
δι’ ἑαυτῶν ἔθυονο κᾶπειτα τῷ μὲν αἵματι πρῶπ
ὑπέρθυρα καὶ φλιὰς ἕκαστος τῶν ἰδίων κατέχρι
οἴκων ο πη εἰς ἀνατροπὴν ὀλοθρευτοῦ αἱμό
σοντες οὐδοὺς καὶ μέλαθρα. Σαρξὶ δὲ τοῦ προϐάτ
τροφῇ χρώμενοι, κα)⁸ τὰς ὀσφῦς ζώνῃ περιδεδεμένι
" Exod. xu, ὅ.
. xu, ὅ. ·
(23) Ροειιιὶηο, nec non alibi, omittuntur par
Con-dent ad Lucam. ‘