PG 28, col. 11
vacuum locum casu magis quam consilio conjecta sunt : et consilioue opus in rebus inconsulta
multorum Cltemeritate consarcinatis? Homilies tamen omnes una cohaerent, servato rerum quae
aguntur or ine.
untur ordine.
8His autem notis, his tesseris dubia et aliena a germanis internoscimus: primo ex frequentiAtba-
nasii operum tractatione, ceu gustus quidem legenti inhaerethcujus Ope haud facile sit ipsifucum
facere; cum maxime arduum sit quantumvis perito nativam Athanasii elegantiam ementiri. Et
quidem multa occurrunt, quas si vel primoribus quidem labrisattingas, statim respuat ut pere-
grina et ab Athanasii illa ἐνέργείᾳ abhorrentia. Heujusmodi sunt D_i3putatio contra Arium, in synodo
5ιίΠᾶ δι ἆυ Atuuuasu ιιιίι ενε γειᾳ ᾶυυυιτυιιιιξι. Πυδυδωυυι δυυι υιδμῑιιαιιο συηιγ-ιι unum, Ill syuuuu
Nicena, Sermo contra omce: insereres, Historia Melchisedeci, Liber De definitionibus, et alii ejusdem
farinae libelli. Etiamsi vero in melioris notas opuscula incidamus, dum in genere polemico versen-
tur,in quo cernimus pene totam Athanasii aetatem esse contritam, haud magno labore a trandu-
lenti scriptoris artificio nos explicemus : cum vix ulla ars illum tot annorum usum, illam sponte
fluentem eloquentiam consequi possit. Cum autem alio genere scribendi exarata sunt, equo evel
nulla vel paucissima ediderit Athanasius, tum laboris et consilii res est. lnvestiganda scilicet doc-
trina, verba singula inspicienda, sententiae ponderandas, num alienas ab astate, ab auctore, ab
Ecclesiaa usu. Difficile sane nihil ejusmodi deprehendi in spur-iis. Si notas quaedam liujusmodi
occurrant, et tale opus ab antiquo nemine laudetur, jam augetur suspicio. Neque tamen illico fe-
renda adversum sententia, nisi alia ex mox enarrandis nota compareat. Nam sunt alia gravissima
signa quibus lis solvatur. Cum haereses scilicet subsequentium aetatum impugnantur, etiam tacito
haereticorum nomine : namque si nomen adest, nec conjectura subest aliqua fuisse amanuensium
temeritate adjectum, nulla mora fertur νοθείας judicium. Si in manuscriptis inscriptio ita variet,
ut in aliis Athanasii, in aliis alterius scriptoris nomen compareat τ signum videtur manifestum,
esse totum Athanasio abjudicandum : nam si primitus Athanasii nomen tulisset inscriptio. ne co-
gitasset quidem amanuensis alterius nomen substituere; cum tanta sit celebratissimi ductoris
auctoritas, ut stultum esset ab alio majorem mutuari. Et sane nullum vidimusex genuinis Atha-
nasii, alterius praferre nomen in codicibus. Evidentissimum suppositionis argumentum est, cum
Patres Athanasio suppares aut omnino inferiores laudantur: nam tum vel cx ignorantia scriptoris
prodit anachronismus, vel inconsulto amanuensium ausu Athanasii nomen praifixum opcri fuit.
His ususus sum tesseris; quae tamen nunc leviter perstringo, quia fusius suis locis. Undenam sin-
gula prodeant, videsis in mox sequenti recensione codicum mss. et editorum.
Praeter ea autem quae hic extant cusa, alia permulta sunt, quas cum proxime praeteritis sazculis
fraudi opportunioribus impune Athanasium ementita fuissent, instaurate demum litterarum usu,
ex Athanasianis ejecta sunt. inter hac annumerantur Commentaria 'l‘heopbfiylacti in Epistolas
Pauli, in prioribus Galliae editis cusa ad frontem operum S. Athanasii, qua: deinde Vulgarii, sive
Bulgarii, aut potius Teophylacti Bulgarorum episcopi esse deprehensa sunt, e_t jam ejusdem no-
mine Graace ettatine cireumferuntur.‘ Non defuere item, qui libros Hilarii De Trinitate Athanasio
ascripserint, quorum sententia ne contutatione quidem eget; et probe opus illud Hilario assertum
fuit in postrema ejus operum editione a nostris adornata. Dialogus queque _.loa_nnis Damasceni
contra 'Mam'clzasos' in Hegio codice num. 2502 ascribi a nonnullis Athanasio dicicitur : sed γνήσιος
Damasceni fetus est, ut pluribus commonstrabit vir cruditas _P. Lequien, ordinis Praedicatorum,
in ea quam parat Damaseeni operum editione. Vere tamen Athanasius Manichasos, quorum ingens
isua tempestate numerus, scriptis est adortus : at ejusmodi scripta cum innumeris aliis injuria
temporum extincta sunt. Etiplane demiror Graeculorum oscitantiam, qui dum spuria sexcenties
exscriberent, germana ita neglexerunt, ut incuria perierint. Ut conjectare porrolicet, non‘ dialogi
more Manichéos Athanasius est aggressus: nam ejus aevo hoc scribendi genus minus erat frequen-
tatum. In codicibus Anglicanis homiliaa in Christi ortum, quas inter (lbrysostomi operahcomparent,
Athanasii item nomen praeferunt. Earum meminimus in monito ad homiliam De ortu C'lzristi,p.350
(a). Quod autem attinet ad orationes illas dialecticas Athanasii in Nicaena synodo pra;sente__Cons:
tantino Magno habitas, memoratas a Felckmanno, quas narrat M. Crusius Constantinopoli apud
illustrissimum principem Jacobum Marmoretam eo tempore repertas fuisse, vix putarim diversas
a Disputatione Eon/ra' Arium, quas in spuriis agmen agit : permulti namque ejus codices in variis
bibliothecis exstant. In Vitis sanctorum Si‘culoruriz,ab Octavio‘tlajetano, Syracusano, Societatis Jesu,
Panormi editis anno 1657, ρ. 24, exstat nomine Athanasii archiepiscopi Alexandrini Vita_S._ePlu'-
lippi Agyriem’s, vulgo ij/monis, ex monte Agyrione in Sicilia. 71‘s, ut vulgo narrant, a B_._Petro
apostolo'in Siciliam missus-fuit, obiitque anno Christi 90, die 12 Maii. Verum in liujusmodi cem-
niento refutando operam ludere otiosi-hominis esset. Christiani Copti. seu Egyptii, hymnum Glo-
ria in excelsis, Coptice translatum tribuunt Athanasio. Sed cum nec a Graacis, nec a Latinis tanto'
doctori ascriptus 'unquam fuisse memoretur, verisimile est Coptos ipsos, stupendaa‘gentem igne:
rantiae, quos' penes plurimum auctoritate valet Athanasius, id ‘0peris inconsulte ipsi—tribuisse. Ad
haec Leontius Byzantinus libro Adversus fraudes Apollinaristai'um ait, solemne fuisse Apollinarii
discipulis libros magistri sui Julio modo, mox Gregorio Thaumaturgo, modo Athanasio ascribere:
(1180! uiis unros magism sui JUllO mouo, mox uregorio insumaturgo, mouo Athanasio ascribere.
Sed Eujusmodi libri falso inscripti ad nos usque minime pervenerat. Nec modo Apollinarii, sed
etiam 'Eutyebis et Dioscori; e'n verba Leontii : (ί Ουὶόείαι ex haeresi Apollinarii vel Eutychis vel ‘
(a) Hic et infra paginas intelligo editionis Veneta quas typis grandioribus expressimus. Enrr.
multorum Cltemeritate consarcinatis? Homilies tamen omnes una cohaerent, servato rerum quae
aguntur or ine.
untur ordine.
8His autem notis, his tesseris dubia et aliena a germanis internoscimus: primo ex frequentiAtba-
nasii operum tractatione, ceu gustus quidem legenti inhaerethcujus Ope haud facile sit ipsifucum
facere; cum maxime arduum sit quantumvis perito nativam Athanasii elegantiam ementiri. Et
quidem multa occurrunt, quas si vel primoribus quidem labrisattingas, statim respuat ut pere-
grina et ab Athanasii illa ἐνέργείᾳ abhorrentia. Heujusmodi sunt D_i3putatio contra Arium, in synodo
5ιίΠᾶ δι ἆυ Atuuuasu ιιιίι ενε γειᾳ ᾶυυυιτυιιιιξι. Πυδυδωυυι δυυι υιδμῑιιαιιο συηιγ-ιι unum, Ill syuuuu
Nicena, Sermo contra omce: insereres, Historia Melchisedeci, Liber De definitionibus, et alii ejusdem
farinae libelli. Etiamsi vero in melioris notas opuscula incidamus, dum in genere polemico versen-
tur,in quo cernimus pene totam Athanasii aetatem esse contritam, haud magno labore a trandu-
lenti scriptoris artificio nos explicemus : cum vix ulla ars illum tot annorum usum, illam sponte
fluentem eloquentiam consequi possit. Cum autem alio genere scribendi exarata sunt, equo evel
nulla vel paucissima ediderit Athanasius, tum laboris et consilii res est. lnvestiganda scilicet doc-
trina, verba singula inspicienda, sententiae ponderandas, num alienas ab astate, ab auctore, ab
Ecclesiaa usu. Difficile sane nihil ejusmodi deprehendi in spur-iis. Si notas quaedam liujusmodi
occurrant, et tale opus ab antiquo nemine laudetur, jam augetur suspicio. Neque tamen illico fe-
renda adversum sententia, nisi alia ex mox enarrandis nota compareat. Nam sunt alia gravissima
signa quibus lis solvatur. Cum haereses scilicet subsequentium aetatum impugnantur, etiam tacito
haereticorum nomine : namque si nomen adest, nec conjectura subest aliqua fuisse amanuensium
temeritate adjectum, nulla mora fertur νοθείας judicium. Si in manuscriptis inscriptio ita variet,
ut in aliis Athanasii, in aliis alterius scriptoris nomen compareat τ signum videtur manifestum,
esse totum Athanasio abjudicandum : nam si primitus Athanasii nomen tulisset inscriptio. ne co-
gitasset quidem amanuensis alterius nomen substituere; cum tanta sit celebratissimi ductoris
auctoritas, ut stultum esset ab alio majorem mutuari. Et sane nullum vidimusex genuinis Atha-
nasii, alterius praferre nomen in codicibus. Evidentissimum suppositionis argumentum est, cum
Patres Athanasio suppares aut omnino inferiores laudantur: nam tum vel cx ignorantia scriptoris
prodit anachronismus, vel inconsulto amanuensium ausu Athanasii nomen praifixum opcri fuit.
His ususus sum tesseris; quae tamen nunc leviter perstringo, quia fusius suis locis. Undenam sin-
gula prodeant, videsis in mox sequenti recensione codicum mss. et editorum.
Praeter ea autem quae hic extant cusa, alia permulta sunt, quas cum proxime praeteritis sazculis
fraudi opportunioribus impune Athanasium ementita fuissent, instaurate demum litterarum usu,
ex Athanasianis ejecta sunt. inter hac annumerantur Commentaria 'l‘heopbfiylacti in Epistolas
Pauli, in prioribus Galliae editis cusa ad frontem operum S. Athanasii, qua: deinde Vulgarii, sive
Bulgarii, aut potius Teophylacti Bulgarorum episcopi esse deprehensa sunt, e_t jam ejusdem no-
mine Graace ettatine cireumferuntur.‘ Non defuere item, qui libros Hilarii De Trinitate Athanasio
ascripserint, quorum sententia ne contutatione quidem eget; et probe opus illud Hilario assertum
fuit in postrema ejus operum editione a nostris adornata. Dialogus queque _.loa_nnis Damasceni
contra 'Mam'clzasos' in Hegio codice num. 2502 ascribi a nonnullis Athanasio dicicitur : sed γνήσιος
Damasceni fetus est, ut pluribus commonstrabit vir cruditas _P. Lequien, ordinis Praedicatorum,
in ea quam parat Damaseeni operum editione. Vere tamen Athanasius Manichasos, quorum ingens
isua tempestate numerus, scriptis est adortus : at ejusmodi scripta cum innumeris aliis injuria
temporum extincta sunt. Etiplane demiror Graeculorum oscitantiam, qui dum spuria sexcenties
exscriberent, germana ita neglexerunt, ut incuria perierint. Ut conjectare porrolicet, non‘ dialogi
more Manichéos Athanasius est aggressus: nam ejus aevo hoc scribendi genus minus erat frequen-
tatum. In codicibus Anglicanis homiliaa in Christi ortum, quas inter (lbrysostomi operahcomparent,
Athanasii item nomen praeferunt. Earum meminimus in monito ad homiliam De ortu C'lzristi,p.350
(a). Quod autem attinet ad orationes illas dialecticas Athanasii in Nicaena synodo pra;sente__Cons:
tantino Magno habitas, memoratas a Felckmanno, quas narrat M. Crusius Constantinopoli apud
illustrissimum principem Jacobum Marmoretam eo tempore repertas fuisse, vix putarim diversas
a Disputatione Eon/ra' Arium, quas in spuriis agmen agit : permulti namque ejus codices in variis
bibliothecis exstant. In Vitis sanctorum Si‘culoruriz,ab Octavio‘tlajetano, Syracusano, Societatis Jesu,
Panormi editis anno 1657, ρ. 24, exstat nomine Athanasii archiepiscopi Alexandrini Vita_S._ePlu'-
lippi Agyriem’s, vulgo ij/monis, ex monte Agyrione in Sicilia. 71‘s, ut vulgo narrant, a B_._Petro
apostolo'in Siciliam missus-fuit, obiitque anno Christi 90, die 12 Maii. Verum in liujusmodi cem-
niento refutando operam ludere otiosi-hominis esset. Christiani Copti. seu Egyptii, hymnum Glo-
ria in excelsis, Coptice translatum tribuunt Athanasio. Sed cum nec a Graacis, nec a Latinis tanto'
doctori ascriptus 'unquam fuisse memoretur, verisimile est Coptos ipsos, stupendaa‘gentem igne:
rantiae, quos' penes plurimum auctoritate valet Athanasius, id ‘0peris inconsulte ipsi—tribuisse. Ad
haec Leontius Byzantinus libro Adversus fraudes Apollinaristai'um ait, solemne fuisse Apollinarii
discipulis libros magistri sui Julio modo, mox Gregorio Thaumaturgo, modo Athanasio ascribere:
(1180! uiis unros magism sui JUllO mouo, mox uregorio insumaturgo, mouo Athanasio ascribere.
Sed Eujusmodi libri falso inscripti ad nos usque minime pervenerat. Nec modo Apollinarii, sed
etiam 'Eutyebis et Dioscori; e'n verba Leontii : (ί Ουὶόείαι ex haeresi Apollinarii vel Eutychis vel ‘
(a) Hic et infra paginas intelligo editionis Veneta quas typis grandioribus expressimus. Enrr.