PG 33, col. 1155
prmfatus (n, 1), principi apprime divinae legis peritoa sltldioso,faustt1m illi nuntium significat (η 2)
ostensa in coeto eo imperante crucis; quo sicut patris Constantini pietas sacrae crucis inventione a
Deo remunerate est (ιι. 3), ita filii religio paterna etiam majorampliori divinae benevolentiae signifi-
catione decorata fuit. Signum hoc non onscurum (ιι. 4). nec celeri tractu pertransiens;sed media pe-
ne die.ab universa civitate in laetitiam effosa perspicue conspectum. onubet imperatorem majorem
in Deum fiduciam concipere(n.5). lloc inEvangeliis prteruntiatum fuisse contt.ndit(n. 6), iis vernis
Domini, quae tamen ampliorem in diejudicii sortientur eventum. Tandem lausta diuturni,pacificiet
splendidi—imperii precatione epistolam claudit (_n. 7_, 8). Notabilis haec multis decalisiseptstola,prm-
sertim proptertestimonium sacros crucis inventioni redditum,et consubstantialis Trinitatis additam
in tine professionem.
11.Ηεὶυο primus, quod quidem sciam, in publicam lucem edidit Grodecins, sed Latine tantum, ad
calcem sua Catecheseontranslationis. Graecum postea textum dedit Gretserus tom. Il De cruce, p.
51:2, lngolstadii ann. 16οΟ ; sed quem secutus sit codicem notare omisitzis tamen a Grod ciano paulo
diversuserat; adeo utcuzn Grodeeianam versionem conservaverit, eam nonnullis lacis ad textum
suum accommodare coactus sit. Post annos octo Prevotius una cum Gracia Catechesibus, Graecam
etiam ad Constantium‘epistolam dedit ex Vaticanis codicibus,partim cum Grodecii.partim cum Gre-
tseri textu consentientib is. Gro lecii versionem conjunxit, nonnullis tam ex Gretsero quam ex se
mutatis. Ea editio anuis 1631 et 161a semel iterumque recusa est, nulla quam adverterim, sive in
textu sive in versione, mutatione facta. Tandem in Uxoniensi editione Millesius eamdem epistolam
dedit, notatis in margine codicum ltoe et tiasauboniani varietatibus, sed intacto textu; paucis vero
in interpretatione mutatis.
Ill. Nos.ut aliquid tersi et emaculati daremus, Prevotianum textum cum Gretseriano et Grodecii
versione, ac notatis a Millesio Anglicanorum codicum varietatibus, et Ottoboniano codice diligen-
tissime contulimus: insuper usi sumus manuscripto epistolas hujus exemplari, quod ad calcem Ge-
novefani Sancti Cyrilli Catecheseon libri editionis Morrlianae ann. 1564 manu quidem recenti des-
criptum reperimus;_sed exaliquo confice, quum tam a Gretseriano quam a Prevot’iano diversumfuis-
se,lectionu’m diversitas evincit. Is qui hoc exemplar scripsit, alius' codicis varirtatcs ad marginem
notavit, cum hac nota γρᾼ. hoc est γρᾳῖος, qua:
descripto a se libro Contulit. Primum illud exemplar Gennvefanum appellabimus,alterum nota γρ.
insignitum veteris Genovefani nomine designantes. His subsidiis ala—adiuti nonnulla necessaria in
textu mutavimus, novamque ex integro translationem cudere visum fuit.
1V. His de nostro labore in antecessum dictis, jam de hujus epistolae veritate, et anno quo scripta
est, nonnullisque aliisiminoris momenti, disquirendum superest. [tivetus, aliique e Protestantium
numero, partim mentioneirepertee sub Constantino crucis—offensi, partim ostenti hujus. quo Domi-
nicae cruci debita,sed ipsis inimica veneratio ineluctabiliter asseritu_r.splendore perculsi,vim utrius-
que aliter efl‘ugere non potuerunt, quam apparitionem inter aniles fabulas, et Cyrillianam epistolam
inter supposita et adulterina scripta relegendo: quos potius oportebat ex hujus'monumenti et prodi-
gii veritate, maleiconceptum errorem deponere, quam praajudicatis opinionibus tenaciterinbmren-
do, frivolis et nullius momenti rationibus Cyrillianaa epistolas fidem ac sinceritatem incassum solli-
citare. Nam et eventiillius veritas fidem epistolae conciliat, et epistolae veritas indubitatum even-
tum reddit.
V. Ac primo quidem gravissima, et abipsa pene aetate habemus utriusque testimoniaque} partim
initio ope: is hujus, partim_ad calcem hujus epistolas attexuimus. Ea sunt—autem omnis generis. Suf-
fragunturHieronymusinChronico, quam tamen auctoritatem non usquequaque certam libenter
agnosco; l’bilostorgius, Socrates historicus lib. ιι Hist., cap. 28; Sozomenus,rquilib, 1v, cap. ἐξ), hu-_
jus ostenti nuntium per omnes orbis Romani provincias, statim dissipatum esse lestatu, ab iis qui
Hierosolymam ex omnibus partibus confluentes, qna: ipsi viderant suis retulerunt, additque conuu-
tio non mediocriter conturbatostoto imperio mortalem-imperatorem ipsum non Solum ex'Cyrilli lit-
teris, sed ex multorum aliorum relatione hujus rei certiorem factumesse. ldatius praeterea in Fajtis
consularibus, Chronicum Alexandrinum, TheOphanes.Cedrenus, Michael Glycas, Nicephorusgal-
listi. Ex his autem, Cyrillianaa epistolae mentionem faciunt Sozomenus, Theophanes, Glycas, Phi-
lostorgius quoque, memoratu mehronicum, et ii omnes qui ostentum hoc ipsi 'diei Pentecostes assi-
gnam: id ei mile inlrllecto Cyrillianae epistolae loco fecisse videntur. Denique hujus ostenti m_em_o -
rio, non solum in Typico monasterii Sancti Saba, verum etiam in communibus totius Graecae Eccle-
siae fastis, ad diem Septimum Maii consignata est, anniversaria festivitate majori perpetuis aetatibus
celebrata.
Vl. Secundo,ipsaprodigii veritas ex ipsius reinatura et conditione confirmatur. Ejusmodi enim
est, quae nec fingi tuto si falsa sit, nec ficta fidem invenire queat. Agitur de publico quodam ostento,
quod-non in angulo, sed in urbe populosissima, et totius orbis peregrinationibus frequentatamnn in
:zocte, sed medio die;inon in instanti ac fulgetri instar, sed plurium horarum spatio; non in angusto
rmli tractu, sed quindecim stadiorum longitudine; nun uno aut duobus testibus, sed innumerabili
turba spectante, transactum esse referatur. Quod ut fingere impudentissimam sit, ita secutis aetati-
hus, cum falsum esset, persuadere impossibile.
VIl. Tertio, si ipsam Cyrilli epistolam per se inspiciamus, nullam non sinceri atque anl_iqui,ac_ve-
re Cyrilliani monumen-i notam—prie fert. Eadem est, qua: in Catechesibus observatur, styli simplici-
tas ét humilitas; intricatte interdum constructiones, phrases longiores, parentheses crebrae, earum-
ostensa in coeto eo imperante crucis; quo sicut patris Constantini pietas sacrae crucis inventione a
Deo remunerate est (ιι. 3), ita filii religio paterna etiam majorampliori divinae benevolentiae signifi-
catione decorata fuit. Signum hoc non onscurum (ιι. 4). nec celeri tractu pertransiens;sed media pe-
ne die.ab universa civitate in laetitiam effosa perspicue conspectum. onubet imperatorem majorem
in Deum fiduciam concipere(n.5). lloc inEvangeliis prteruntiatum fuisse contt.ndit(n. 6), iis vernis
Domini, quae tamen ampliorem in diejudicii sortientur eventum. Tandem lausta diuturni,pacificiet
splendidi—imperii precatione epistolam claudit (_n. 7_, 8). Notabilis haec multis decalisiseptstola,prm-
sertim proptertestimonium sacros crucis inventioni redditum,et consubstantialis Trinitatis additam
in tine professionem.
11.Ηεὶυο primus, quod quidem sciam, in publicam lucem edidit Grodecins, sed Latine tantum, ad
calcem sua Catecheseontranslationis. Graecum postea textum dedit Gretserus tom. Il De cruce, p.
51:2, lngolstadii ann. 16οΟ ; sed quem secutus sit codicem notare omisitzis tamen a Grod ciano paulo
diversuserat; adeo utcuzn Grodeeianam versionem conservaverit, eam nonnullis lacis ad textum
suum accommodare coactus sit. Post annos octo Prevotius una cum Gracia Catechesibus, Graecam
etiam ad Constantium‘epistolam dedit ex Vaticanis codicibus,partim cum Grodecii.partim cum Gre-
tseri textu consentientib is. Gro lecii versionem conjunxit, nonnullis tam ex Gretsero quam ex se
mutatis. Ea editio anuis 1631 et 161a semel iterumque recusa est, nulla quam adverterim, sive in
textu sive in versione, mutatione facta. Tandem in Uxoniensi editione Millesius eamdem epistolam
dedit, notatis in margine codicum ltoe et tiasauboniani varietatibus, sed intacto textu; paucis vero
in interpretatione mutatis.
Ill. Nos.ut aliquid tersi et emaculati daremus, Prevotianum textum cum Gretseriano et Grodecii
versione, ac notatis a Millesio Anglicanorum codicum varietatibus, et Ottoboniano codice diligen-
tissime contulimus: insuper usi sumus manuscripto epistolas hujus exemplari, quod ad calcem Ge-
novefani Sancti Cyrilli Catecheseon libri editionis Morrlianae ann. 1564 manu quidem recenti des-
criptum reperimus;_sed exaliquo confice, quum tam a Gretseriano quam a Prevot’iano diversumfuis-
se,lectionu’m diversitas evincit. Is qui hoc exemplar scripsit, alius' codicis varirtatcs ad marginem
notavit, cum hac nota γρᾼ. hoc est γρᾳῖος, qua:
descripto a se libro Contulit. Primum illud exemplar Gennvefanum appellabimus,alterum nota γρ.
insignitum veteris Genovefani nomine designantes. His subsidiis ala—adiuti nonnulla necessaria in
textu mutavimus, novamque ex integro translationem cudere visum fuit.
1V. His de nostro labore in antecessum dictis, jam de hujus epistolae veritate, et anno quo scripta
est, nonnullisque aliisiminoris momenti, disquirendum superest. [tivetus, aliique e Protestantium
numero, partim mentioneirepertee sub Constantino crucis—offensi, partim ostenti hujus. quo Domi-
nicae cruci debita,sed ipsis inimica veneratio ineluctabiliter asseritu_r.splendore perculsi,vim utrius-
que aliter efl‘ugere non potuerunt, quam apparitionem inter aniles fabulas, et Cyrillianam epistolam
inter supposita et adulterina scripta relegendo: quos potius oportebat ex hujus'monumenti et prodi-
gii veritate, maleiconceptum errorem deponere, quam praajudicatis opinionibus tenaciterinbmren-
do, frivolis et nullius momenti rationibus Cyrillianaa epistolas fidem ac sinceritatem incassum solli-
citare. Nam et eventiillius veritas fidem epistolae conciliat, et epistolae veritas indubitatum even-
tum reddit.
V. Ac primo quidem gravissima, et abipsa pene aetate habemus utriusque testimoniaque} partim
initio ope: is hujus, partim_ad calcem hujus epistolas attexuimus. Ea sunt—autem omnis generis. Suf-
fragunturHieronymusinChronico, quam tamen auctoritatem non usquequaque certam libenter
agnosco; l’bilostorgius, Socrates historicus lib. ιι Hist., cap. 28; Sozomenus,rquilib, 1v, cap. ἐξ), hu-_
jus ostenti nuntium per omnes orbis Romani provincias, statim dissipatum esse lestatu, ab iis qui
Hierosolymam ex omnibus partibus confluentes, qna: ipsi viderant suis retulerunt, additque conuu-
tio non mediocriter conturbatostoto imperio mortalem-imperatorem ipsum non Solum ex'Cyrilli lit-
teris, sed ex multorum aliorum relatione hujus rei certiorem factumesse. ldatius praeterea in Fajtis
consularibus, Chronicum Alexandrinum, TheOphanes.Cedrenus, Michael Glycas, Nicephorusgal-
listi. Ex his autem, Cyrillianaa epistolae mentionem faciunt Sozomenus, Theophanes, Glycas, Phi-
lostorgius quoque, memoratu mehronicum, et ii omnes qui ostentum hoc ipsi 'diei Pentecostes assi-
gnam: id ei mile inlrllecto Cyrillianae epistolae loco fecisse videntur. Denique hujus ostenti m_em_o -
rio, non solum in Typico monasterii Sancti Saba, verum etiam in communibus totius Graecae Eccle-
siae fastis, ad diem Septimum Maii consignata est, anniversaria festivitate majori perpetuis aetatibus
celebrata.
Vl. Secundo,ipsaprodigii veritas ex ipsius reinatura et conditione confirmatur. Ejusmodi enim
est, quae nec fingi tuto si falsa sit, nec ficta fidem invenire queat. Agitur de publico quodam ostento,
quod-non in angulo, sed in urbe populosissima, et totius orbis peregrinationibus frequentatamnn in
:zocte, sed medio die;inon in instanti ac fulgetri instar, sed plurium horarum spatio; non in angusto
rmli tractu, sed quindecim stadiorum longitudine; nun uno aut duobus testibus, sed innumerabili
turba spectante, transactum esse referatur. Quod ut fingere impudentissimam sit, ita secutis aetati-
hus, cum falsum esset, persuadere impossibile.
VIl. Tertio, si ipsam Cyrilli epistolam per se inspiciamus, nullam non sinceri atque anl_iqui,ac_ve-
re Cyrilliani monumen-i notam—prie fert. Eadem est, qua: in Catechesibus observatur, styli simplici-
tas ét humilitas; intricatte interdum constructiones, phrases longiores, parentheses crebrae, earum-