PG 38, col. 343
νησόμεθα· τὸν δὲ τῆς εὐεργεσίας μεσίτην οἷς ἂν
ἀνταμείϐεσθαι πρέπον ἐστὶ τῆς προθέσεως ἡμᾶς,
τῶν μάλιστα τουτωνὶ τῶν καλῶν κοινωνεῖν ἡμῖν ἑθε-
λόντων ἕκαστος ἀποδέξεται· Μανθανέτωσαν γὰρ,
φησὶν ὁ θεῖος Ἀπόστολος, ἀμοιϐὰς ἀποδιδόναι ·
τοῦτο γὰρ καλὸν καὶ ἀπόδεκτον ἐνώπιον τοῦ Σω-
τῆρος ἡμῶν Θεοῦ.
Τοιγαροῦν ὅπερ ἂν είς Γρηγόριον εὔφημον εἴποι
τιςῆ δράσει τοῖς ἐκείνου λόγοις άϐρυνόμενος, εἰς
Χριστὸν καὶ λέγει καὶ δρᾷ· Χριστοῦ δὲ τιμὴ, Πα-
τρός ἐστι προδήλως τοῦ γεννήσαντος· ὁ μὲν οῦν
Γρηγόριος, τὸ Θεολόγος εἷναί τε καὶ καλεῖσθαι λέ-
λογχε κατ’ ἀξίαν · άλλοι δὲ καὶ μόνον Γρηγοριολόγοι
γεγονότες, ἦραν τὸ κλέος · ό γὰρ λαλῶν τά Γρηγορίου,
λαλεῖ τὸν Χριστόν· Χριστοῦ δὲ λάλησις θεολογία
σαφῶς · θεολογία δὲ Τριάδος ἐστὶν ἀψευδεστάτη, παρ’
ἦς ἐκείνῳ τὸ λαλεῖν ὲνήργηται, καὶ δι’ οὗ λαλεῖσθαι
τεθέσπικεν · ἡμῖν μὲν οὖν τὰ μὲν πρῶτα τὸ σπουδα-
ζόμενον ἦν, τοὺς Γρηγορίου λόγους ἐς «Eum ἀθροῖ-
σαι, τοὺς ἐμμέτρως αὐτῷ φημι πεποιημένους, ἔπειτα
μιᾶς φαινομένης ὲν ἀντιφράσεσι βίϐλου, καὶ τὰς
ἄλλας τοῖς ἐντυγχάνουσιν εὐλήπτους ἐφάμιλλον κα-
1ιασιιηῖισαι, τάς μὲν λέξεις καταμερίζειν ἐπιτηδεύσαν-
τες, καί γε τοῦ είκότος οὐχ ἁμαρτόντες, αὖθις τὸ
διελεῖν τὰς συντάξεις, καὶ τούτων καθ’ ἑκάστην
παραθέσθαι τὴν ἐξήγησιν, τὸ διά τινος πρὸς τούτοις
εὐφυοῦς σημασίας τούς στίχους μὴ φυρομένους, αὐ-
τοῖς μὲν την εὐκοσμίαν, τῇ δὲ συντάξει τὴν ἁρμο-
νίαν, καὶ τῇ ἐξηγήσει τὸν ἀπαρτισμὸν περιποιῆσαι ·
τὸ δὲ πάντων ἐμοὶ δοκεῖ τοῖς ἐντυγχάνουσι προσφι-
μεν illum dignatus est,“ ut iis. qui abunde facti sunt participes. multis [nodis innotuerimus atque πιμεῑε
etiam. sine dubio, in futurum_iuuotescamus; quod Ivem beuclicii mrdizuml-‘i pro merito _gratias__referre
qubis proposucriums. omnes illi imprimis qui 'borum bonorum participes fieri cupiunt, laude dignum.
gaiilrcauteuim. divgms‘inquit Apostolus, mut-nam vicem reddere: Ϊιοο enim bonum et acceptum est coram
vatore uostro eo .
vatore nostro Deo ³.
Quidquid igitur-boui in Gregorium quis dixerit feccr_i_tre,_ illius sermonibus delectatus. _in Gltristum
dixit et fecit ἶ Christi autem glpriam. qui ipsum genuit. l’atrisflesse apparet: Itaque Gregorius jure me:
ritoque est ct appellatur Ilte'ologus: alii auteiuisolummodo Gregpriol'Ogi dicti famam nacti sunt. Qui
enim. Gregorianaprolcrt. Christum loquitur: Christum autem loqui vere'est tlieologia : tlieologia autem
Iriuitatis'cst verissima, per. quam Loqui illi concessum est et per quem se celebratum iri praedixit. Ro-
bis igitur hoc primo cura; fuit, ut Gregorii opera iu unum ('o'lligereriius, ea uitnirurn quae—versibus nu-
merisqpe astrinxit; deinde, cumuuuus'liber antiplirasibus consurget. etiam Caeteros sicut cuivis faciles
essent'iutellectu, in lucem protulimus. simulyue' id egimus ut phrases interpungeremus et. ubi. id bene
processerat, iterum capita. uirideremus. etad ut_1_uniqu0dque explicationem apponeremus: nec minus, ge
versus turbarentur. singulis. bcueAdistincram alliximus notam,- ut ipsis ordo capitibps narmonia,’ expli-
catimiibus concinnitas constaret. Omnium autem gratissimum lectoribus erit, quod historias fusius ex-
licuilnus. Hoc igitur cum ageremus‘mag‘ua historiarum silyg baud levem sane (lateri enim lubet) uo-
is injecit curam', quippe qui huic rei subicere nos posse diliidpremus, quam_y_is ‘spes subiret fore, ιιι
schedia supersedere ac potius allegare simul et_e_xcerpelre-n.olbis liceret. quam libros, unde historiae sen-
§um deproiueremus continuo inspicere, reluti liber adsit librariusque astet. lium enim, propter quem
hoc suscepimus opus, npbis invisibili modo esse _ad_luturum, peritissime credg. ita ut, .quaaéuuquc, illius
ope freti.li‘ucusque in Gregorimnsuscepimus. ad tinem perdpcturi simus. cum niiltirutn versibusdis-
tinxerimus libri texturnmeunamquidcm pbrasiuouiisimus,et antiphrases. quamvis minus adhuc perspexisse-
mus,tamen ita e sententiae nexu‘ apposuimus‘ ut bene recteque illud fecisse nobis videamur :’ nec minus
onmem repetitionem elisimus. Ac profecto mirum qugd post [initum opus interrogatiLuesciremu‘s, annon
quae facile ac festinanter scripsimus, multo cum st’udio'ct labore addidicissemué : ita enim Gregorius
νει potius per Gregorium Deus, serui sui precibus commptus omnia reddiderat (acilia, quasi mel: sua-
vissimum omnibusque gratissimum in vas testaceum Icolligeusn. vel ad particulam yilis restium-uti im“-
muudam despectamque aurum a~sucns, omnibus fere dicati Gustautes inellis dulcedinem saliamini, vas
autem confringite, quoniam_testacechst ac vilissimum: interiora_liauri_te, exteriora despicit}; : aurum
accipite. pannum, quo involvitur. dedignantiui :tbesaurum bonorilicatc, iu penu vestro recondito, ccntu~
⁸ ι Titum, 4.
ἀνταμείϐεσθαι πρέπον ἐστὶ τῆς προθέσεως ἡμᾶς,
τῶν μάλιστα τουτωνὶ τῶν καλῶν κοινωνεῖν ἡμῖν ἑθε-
λόντων ἕκαστος ἀποδέξεται· Μανθανέτωσαν γὰρ,
φησὶν ὁ θεῖος Ἀπόστολος, ἀμοιϐὰς ἀποδιδόναι ·
τοῦτο γὰρ καλὸν καὶ ἀπόδεκτον ἐνώπιον τοῦ Σω-
τῆρος ἡμῶν Θεοῦ.
Τοιγαροῦν ὅπερ ἂν είς Γρηγόριον εὔφημον εἴποι
τιςῆ δράσει τοῖς ἐκείνου λόγοις άϐρυνόμενος, εἰς
Χριστὸν καὶ λέγει καὶ δρᾷ· Χριστοῦ δὲ τιμὴ, Πα-
τρός ἐστι προδήλως τοῦ γεννήσαντος· ὁ μὲν οῦν
Γρηγόριος, τὸ Θεολόγος εἷναί τε καὶ καλεῖσθαι λέ-
λογχε κατ’ ἀξίαν · άλλοι δὲ καὶ μόνον Γρηγοριολόγοι
γεγονότες, ἦραν τὸ κλέος · ό γὰρ λαλῶν τά Γρηγορίου,
λαλεῖ τὸν Χριστόν· Χριστοῦ δὲ λάλησις θεολογία
σαφῶς · θεολογία δὲ Τριάδος ἐστὶν ἀψευδεστάτη, παρ’
ἦς ἐκείνῳ τὸ λαλεῖν ὲνήργηται, καὶ δι’ οὗ λαλεῖσθαι
τεθέσπικεν · ἡμῖν μὲν οὖν τὰ μὲν πρῶτα τὸ σπουδα-
ζόμενον ἦν, τοὺς Γρηγορίου λόγους ἐς «Eum ἀθροῖ-
σαι, τοὺς ἐμμέτρως αὐτῷ φημι πεποιημένους, ἔπειτα
μιᾶς φαινομένης ὲν ἀντιφράσεσι βίϐλου, καὶ τὰς
ἄλλας τοῖς ἐντυγχάνουσιν εὐλήπτους ἐφάμιλλον κα-
1ιασιιηῖισαι, τάς μὲν λέξεις καταμερίζειν ἐπιτηδεύσαν-
τες, καί γε τοῦ είκότος οὐχ ἁμαρτόντες, αὖθις τὸ
διελεῖν τὰς συντάξεις, καὶ τούτων καθ’ ἑκάστην
παραθέσθαι τὴν ἐξήγησιν, τὸ διά τινος πρὸς τούτοις
εὐφυοῦς σημασίας τούς στίχους μὴ φυρομένους, αὐ-
τοῖς μὲν την εὐκοσμίαν, τῇ δὲ συντάξει τὴν ἁρμο-
νίαν, καὶ τῇ ἐξηγήσει τὸν ἀπαρτισμὸν περιποιῆσαι ·
τὸ δὲ πάντων ἐμοὶ δοκεῖ τοῖς ἐντυγχάνουσι προσφι-
μεν illum dignatus est,“ ut iis. qui abunde facti sunt participes. multis [nodis innotuerimus atque πιμεῑε
etiam. sine dubio, in futurum_iuuotescamus; quod Ivem beuclicii mrdizuml-‘i pro merito _gratias__referre
qubis proposucriums. omnes illi imprimis qui 'borum bonorum participes fieri cupiunt, laude dignum.
gaiilrcauteuim. divgms‘inquit Apostolus, mut-nam vicem reddere: Ϊιοο enim bonum et acceptum est coram
vatore uostro eo .
vatore nostro Deo ³.
Quidquid igitur-boui in Gregorium quis dixerit feccr_i_tre,_ illius sermonibus delectatus. _in Gltristum
dixit et fecit ἶ Christi autem glpriam. qui ipsum genuit. l’atrisflesse apparet: Itaque Gregorius jure me:
ritoque est ct appellatur Ilte'ologus: alii auteiuisolummodo Gregpriol'Ogi dicti famam nacti sunt. Qui
enim. Gregorianaprolcrt. Christum loquitur: Christum autem loqui vere'est tlieologia : tlieologia autem
Iriuitatis'cst verissima, per. quam Loqui illi concessum est et per quem se celebratum iri praedixit. Ro-
bis igitur hoc primo cura; fuit, ut Gregorii opera iu unum ('o'lligereriius, ea uitnirurn quae—versibus nu-
merisqpe astrinxit; deinde, cumuuuus'liber antiplirasibus consurget. etiam Caeteros sicut cuivis faciles
essent'iutellectu, in lucem protulimus. simulyue' id egimus ut phrases interpungeremus et. ubi. id bene
processerat, iterum capita. uirideremus. etad ut_1_uniqu0dque explicationem apponeremus: nec minus, ge
versus turbarentur. singulis. bcueAdistincram alliximus notam,- ut ipsis ordo capitibps narmonia,’ expli-
catimiibus concinnitas constaret. Omnium autem gratissimum lectoribus erit, quod historias fusius ex-
licuilnus. Hoc igitur cum ageremus‘mag‘ua historiarum silyg baud levem sane (lateri enim lubet) uo-
is injecit curam', quippe qui huic rei subicere nos posse diliidpremus, quam_y_is ‘spes subiret fore, ιιι
schedia supersedere ac potius allegare simul et_e_xcerpelre-n.olbis liceret. quam libros, unde historiae sen-
§um deproiueremus continuo inspicere, reluti liber adsit librariusque astet. lium enim, propter quem
hoc suscepimus opus, npbis invisibili modo esse _ad_luturum, peritissime credg. ita ut, .quaaéuuquc, illius
ope freti.li‘ucusque in Gregorimnsuscepimus. ad tinem perdpcturi simus. cum niiltirutn versibusdis-
tinxerimus libri texturnmeunamquidcm pbrasiuouiisimus,et antiphrases. quamvis minus adhuc perspexisse-
mus,tamen ita e sententiae nexu‘ apposuimus‘ ut bene recteque illud fecisse nobis videamur :’ nec minus
onmem repetitionem elisimus. Ac profecto mirum qugd post [initum opus interrogatiLuesciremu‘s, annon
quae facile ac festinanter scripsimus, multo cum st’udio'ct labore addidicissemué : ita enim Gregorius
νει potius per Gregorium Deus, serui sui precibus commptus omnia reddiderat (acilia, quasi mel: sua-
vissimum omnibusque gratissimum in vas testaceum Icolligeusn. vel ad particulam yilis restium-uti im“-
muudam despectamque aurum a~sucns, omnibus fere dicati Gustautes inellis dulcedinem saliamini, vas
autem confringite, quoniam_testacechst ac vilissimum: interiora_liauri_te, exteriora despicit}; : aurum
accipite. pannum, quo involvitur. dedignantiui :tbesaurum bonorilicatc, iu penu vestro recondito, ccntu~
⁸ ι Titum, 4.