PG 44, col. 65
δήμῳ τοσούτῳ διαλεγόμενος ἐν ἐκκλησίᾳ πολυαν-
δρούσῃ , κατάλληλον, ἐξάνάγκης ἐποιεῖτο τοῖς δεχο-
μένοις τὸν λόγον. Ἐν γὰρ τοσούτοις τοῖς ἀκούουσι,
πολλοὶ μὲν ἦσαν καὶ oi τῶν ὑψηλοτέρων ἐπαῖόντες
λόγων · πολλαπλασίους δὲ οἱ τῆς λεπτοτέρας ἐξετά-
σεως τῶν νοημάτων οὒκ ἐφικνούμενοι, ἄνδρες ίδιῶται
καὶ 1Βάναυσοι ταῖς ἐπιδιφρίοις ἐργασίαις προσασχο-
λούμενοι, καὶ ό ἐν γυναιξὶ λαὸς τῶν τοιούτων μαθη-
μάτων ἀγύμναστος, καὶ ἡ νεολαία τῶν παίδων, καὶ οἱ
παρηλικέστεροι κατὰ τὸν χρόνον, πάντες οὗτοι τῶν
τοιούτων ἐδέοντο λόγων, τῶν μετά τινος εύλήπτου
ψυχαγωγίας διὰ τῆς φαινομένης κτίσεως, καί⁸ τῶν ἐν
ταύτῃ καλῶν πρὸς τὴν τοῦ πεποιηκότος τά πάντα
γνῶσιν χειραγωγούντων. Ὥστε εί μὲν πρὸς τὸν σκο-
πδν τῆς τοῦ μεγάλου διδασκάλου κρίνει τις τά λεγό-
μενα, λείπει τοῖς εἰρημένοις οὐδέν. Ού γὰρ ἀγωνι-
στικώτερον ὲνεστήσατο λόγον πρὸς ταῖς τῶν ζητη-
μάτων ἐνστάσεις ἐκθύμως διαπλεκόμενος, ἀλλά τῆς
ἁπλουστέρας τῶν ῥημάτων ἐξηγήσεως ὅλος ἦν. ὥστε
πρόσφορον τῇ ἁπλότητι τῶν ἀκουόντων παραθέσθαι
τὸν λόγον, μετά τοῦ καὶ τοῖς τῶν μειζόνων ἀκροαταῖς
’ συναναϐαίνειν πως αὐτοῦ τὴν ἐξήγησιν, τά ποικίλα
μαθήματα τῆς ἔξω φιλοσοφίας παραδεικνύουσαν.
Ὥστε παρά μὲν τῶν πολλῶν νοεῖσθαι, παρά δὲ τῶν
ὑπερεχόντων θαυμάζεσθαι. Ei δέ σὺ , καθάπερ ἐπὶ
τοῦ Σιναῖου ὅρους καταλιπὼν κάτω τὸν πολὺν λα
καὶ ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ὑψωθεὶς τὴν διάνοιαν, σ
εισελθεῖν φιλονεικεῖς τῷ μεγάλῳ Μωῦσῇ , είς ι
γνόφον τῆς τῶν ἀπορρήτων θεωρίας, ἐν ᾧ ἐκεῖνος mandato. .
γενόμενος, εἶδέ τε τά ἀθέατα καὶ τῶν ἁλαλήτων ἔπη ἠκροάσατο , καὶ ζητεῖς ’γνῶναι τὴν ἀναγκαίαν τῆς
κτίσεως τάξιν, πῶς τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τῆς γῆς γεγονότων, τὸ μὲν φῶς ἀναμένει τὸ θεῖον πρόσταγμα, πρὸς
τὸ γενέσθαι φῶς ο τὶ δὲ σκότος καὶ ἄνευ προστάγματος ἦν.
ν Καὶ εί μηδὲν ἔδει τῷ φωτὶ πρὸς τὺ καταλαμ-
πρύνειν τὸν ὑποκείμενον ἀέρα, καὶ νυκτὶ καί⁸ ἡμέ-
pq. διορίζειν τὸν χρόνον, τίς ἦν χρεία τῆς τοῦ
ἡλίου κατασκευῆςς καὶ εί καταρχὰς μετά τοῦ ού-
ρανοῦ γέγονεν ἡ γῆ, πῶς ἀκατασκεύαστον τὸ γεγενη-
μένον ἐστίς Τὸ γὰρ κατασκευάσαι, καὶτὸ ποιῆσ
οὐδὲν δοκεῖ διαφέρειν κατά τὴν ἔννοιαν. Εί οὖν ταύτό
ἐστι τὸ ποιῆσαι τῷ κατασκευάσαι, πῶς τὸ πεποιημέ-
νον ἐστὶν ἀκατασκεύαστον; καὶ τὰ περὶ τῆς ὑγρᾶς
οὐσίας ἐπαπορούμενα, ὡς ού δυνατὸν ὃν ἄνω τῆς ού-
ρανίου ἀψίδος ἐν τῷ σφαιροειδεῖ σχήματι τὸ ρευστδν
ἐφιζῆσαι. Πῶς γὰρ ἐφιδρυνθείη τῷ κυρτῷ ἡ ὑγρό-
της, κατά πᾶσαν ἀνάγκην ἀπὸ τοῦ ἀεὶ κορυφουμένου
τῆς σφαίρας, πρὸς τά ἐπικλινῆ τοῦ σχήματος τοῦ
ύγροῦ μταρῤέοντος; Πῶς δὲ τοῦ ὑποκειμένου ἀστα-
τσῦντος, ἐν ἑαυτῇ age; τὸ στάσιμον, ἀεὶ τῆς ίδίας ἀπο-
λισθαίνουσα βάσεως; Πῶς δὲ ού σκεδασθήσεται τῆς
ὀξυτάτης τοῦ πόλου περιφορᾶς τὸ ἐφιζάνον πάντως
ἀποκρουούσηςς ’Δλλά μὴν καὶ τὸ δαπανᾶσθαι τὴν ὑγρὰν
φύσιν ἀπίθανον τοῖς ἀντιλέγουσι φαίνεται. Διά τὸ πάν-
³ Exod. nx, 16 sqq.
δρούσῃ , κατάλληλον, ἐξάνάγκης ἐποιεῖτο τοῖς δεχο-
μένοις τὸν λόγον. Ἐν γὰρ τοσούτοις τοῖς ἀκούουσι,
πολλοὶ μὲν ἦσαν καὶ oi τῶν ὑψηλοτέρων ἐπαῖόντες
λόγων · πολλαπλασίους δὲ οἱ τῆς λεπτοτέρας ἐξετά-
σεως τῶν νοημάτων οὒκ ἐφικνούμενοι, ἄνδρες ίδιῶται
καὶ 1Βάναυσοι ταῖς ἐπιδιφρίοις ἐργασίαις προσασχο-
λούμενοι, καὶ ό ἐν γυναιξὶ λαὸς τῶν τοιούτων μαθη-
μάτων ἀγύμναστος, καὶ ἡ νεολαία τῶν παίδων, καὶ οἱ
παρηλικέστεροι κατὰ τὸν χρόνον, πάντες οὗτοι τῶν
τοιούτων ἐδέοντο λόγων, τῶν μετά τινος εύλήπτου
ψυχαγωγίας διὰ τῆς φαινομένης κτίσεως, καί⁸ τῶν ἐν
ταύτῃ καλῶν πρὸς τὴν τοῦ πεποιηκότος τά πάντα
γνῶσιν χειραγωγούντων. Ὥστε εί μὲν πρὸς τὸν σκο-
πδν τῆς τοῦ μεγάλου διδασκάλου κρίνει τις τά λεγό-
μενα, λείπει τοῖς εἰρημένοις οὐδέν. Ού γὰρ ἀγωνι-
στικώτερον ὲνεστήσατο λόγον πρὸς ταῖς τῶν ζητη-
μάτων ἐνστάσεις ἐκθύμως διαπλεκόμενος, ἀλλά τῆς
ἁπλουστέρας τῶν ῥημάτων ἐξηγήσεως ὅλος ἦν. ὥστε
πρόσφορον τῇ ἁπλότητι τῶν ἀκουόντων παραθέσθαι
τὸν λόγον, μετά τοῦ καὶ τοῖς τῶν μειζόνων ἀκροαταῖς
’ συναναϐαίνειν πως αὐτοῦ τὴν ἐξήγησιν, τά ποικίλα
μαθήματα τῆς ἔξω φιλοσοφίας παραδεικνύουσαν.
Ὥστε παρά μὲν τῶν πολλῶν νοεῖσθαι, παρά δὲ τῶν
ὑπερεχόντων θαυμάζεσθαι. Ei δέ σὺ , καθάπερ ἐπὶ
τοῦ Σιναῖου ὅρους καταλιπὼν κάτω τὸν πολὺν λα
καὶ ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ὑψωθεὶς τὴν διάνοιαν, σ
εισελθεῖν φιλονεικεῖς τῷ μεγάλῳ Μωῦσῇ , είς ι
γνόφον τῆς τῶν ἀπορρήτων θεωρίας, ἐν ᾧ ἐκεῖνος mandato. .
γενόμενος, εἶδέ τε τά ἀθέατα καὶ τῶν ἁλαλήτων ἔπη ἠκροάσατο , καὶ ζητεῖς ’γνῶναι τὴν ἀναγκαίαν τῆς
κτίσεως τάξιν, πῶς τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τῆς γῆς γεγονότων, τὸ μὲν φῶς ἀναμένει τὸ θεῖον πρόσταγμα, πρὸς
τὸ γενέσθαι φῶς ο τὶ δὲ σκότος καὶ ἄνευ προστάγματος ἦν.
ν Καὶ εί μηδὲν ἔδει τῷ φωτὶ πρὸς τὺ καταλαμ-
πρύνειν τὸν ὑποκείμενον ἀέρα, καὶ νυκτὶ καί⁸ ἡμέ-
pq. διορίζειν τὸν χρόνον, τίς ἦν χρεία τῆς τοῦ
ἡλίου κατασκευῆςς καὶ εί καταρχὰς μετά τοῦ ού-
ρανοῦ γέγονεν ἡ γῆ, πῶς ἀκατασκεύαστον τὸ γεγενη-
μένον ἐστίς Τὸ γὰρ κατασκευάσαι, καὶτὸ ποιῆσ
οὐδὲν δοκεῖ διαφέρειν κατά τὴν ἔννοιαν. Εί οὖν ταύτό
ἐστι τὸ ποιῆσαι τῷ κατασκευάσαι, πῶς τὸ πεποιημέ-
νον ἐστὶν ἀκατασκεύαστον; καὶ τὰ περὶ τῆς ὑγρᾶς
οὐσίας ἐπαπορούμενα, ὡς ού δυνατὸν ὃν ἄνω τῆς ού-
ρανίου ἀψίδος ἐν τῷ σφαιροειδεῖ σχήματι τὸ ρευστδν
ἐφιζῆσαι. Πῶς γὰρ ἐφιδρυνθείη τῷ κυρτῷ ἡ ὑγρό-
της, κατά πᾶσαν ἀνάγκην ἀπὸ τοῦ ἀεὶ κορυφουμένου
τῆς σφαίρας, πρὸς τά ἐπικλινῆ τοῦ σχήματος τοῦ
ύγροῦ μταρῤέοντος; Πῶς δὲ τοῦ ὑποκειμένου ἀστα-
τσῦντος, ἐν ἑαυτῇ age; τὸ στάσιμον, ἀεὶ τῆς ίδίας ἀπο-
λισθαίνουσα βάσεως; Πῶς δὲ ού σκεδασθήσεται τῆς
ὀξυτάτης τοῦ πόλου περιφορᾶς τὸ ἐφιζάνον πάντως
ἀποκρουούσηςς ’Δλλά μὴν καὶ τὸ δαπανᾶσθαι τὴν ὑγρὰν
φύσιν ἀπίθανον τοῖς ἀντιλέγουσι φαίνεται. Διά τὸ πάν-
³ Exod. nx, 16 sqq.