PG 45, col. 996
τοίνυν πρὸς τὸ γράμμα ψιλὸν βλέπων, τίσι λογισμοῖς
τῇ τοιαύτῃ διανοίᾳ παρίσταται ὡς τοῦ Θεοῦ ταῦτα
φθεγγομένου τὰ ῥήματά τε καὶ τὰ νοήματας
Καίτοι καὶ διὰ τούτων γνοίη τις ἂν τὸ μάταιον
τῶν τά τοιαῦτα λεγόντων. ’Ὥσπερ γάρ αἰτῶν στοι-
χείων φύσεις ἔργον οὖσαι τοῦ πεποιηκότος, πᾶσιν
ὡσαύτως φαίνονται, καὶ οὐδεμία κατά τὴν αἴσθησιν
τοῖς ἀνθρώποις ἐστὶ διαφορά ὲν τῇ τοῦ πυρὸς, ἢ τοῦ
ἀέρος, ἢ τοῦ ὓδατος μετουσία, ἀλλά μία ἐστὶ καὶ
ἀκίνητος ἐπὶ πάντων ἡ φύσις, ὡσαύτως ἐνεργοῦσα
καὶ οὐδὲν πρὸς τὰς διαφορὰς τῶν μετεχόντων ἀλ-
λοιουμένη· οὕτως καὶ ἡ τῶν ὀνομάτων θέσις, εἴπερ
ἦν ὲκ τοῦ Θεοῦ τοῖς πράγμασιν ὲφηρμοσμένη. πᾶσιν
ἂν ἡ αὑτὴ ἦν. Νυνὶ δὲ τὸν τῶν πραγμάτωνή φίας ἆ-
τε δὴ παρά τοῦ Θεοῦ πεπηγυῖα, μένει ἀκίνητος, αἱ δὲ
σημαντικαὶ τούτων φωναὶ πρὸς τοσαύτας γλωσσῶν
διαφορὰς διεσχίσθησαν, ὼς μηδὲ ἀριθμήσασθαι τὸ
πλῆθος εὔκολον εἶναι. Εί δέ τις τὴν ἐπὶ τῆς πυργο-
ποιῖας σύγχυσιν, ὡς ἐναντιουμένην τοῖς εἰρημένοις
προφέρει, οὐδὲ ἐκεῖ ποιεῖν λέγεται γλώσσας ό Θεὸς
τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά συγχεῖν τὴν οὖσαν ὡς ἂν μὴ
πάντες πάντων ἀκούοιεν. Ἕως γὰρ ἦν πᾶσι κατ’
αὑτὸνή ζωὴ, καὶ οὔπω πρὸς πολλὰς ὲθνῶν διαφορὰς
ἐμερίσθησαν, μιᾷ συνέζων φωνῇ πάντων ἀνθρώπων
τὺ πλήρωμα · ἐπεὶ δὲ κατά θείαν βούλησιν ἔδει πᾶσαν
ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων κατοικηθῆναι τὴν γῆν, τότε δια-
σπασθέντες κατὰ τὴν τῆς φωνῆς κοινωνίαν ἄλλος
ἀλλαχῆ διεσπάρησαν, καὶ πρὸς ἄλλον καὶ ἄλλον χα-
ρακτῆρα ῥημάτων καὶ φωνῆς μεθηρμόσθησαν συνδε-
τικήν τινα τῆς πρὸς ἀλλήλους ὁμονοίας τὴν ὁμοφωνίαν
λαχόντες , πρὸς μὲν τὴν τῶν πραγμάτων οὐ διαφω·
νοῡντες γνῶσιν, πρὸς δὲ τὸν τῶν ὀνομάτων τύπον δια-
φερόμενοι. Οὑ γὰρ ἄλλο τι παρ’ ἄλλοις ὁ λίθος, ἦ τδ
ξύλον δοκεῖ, διάφορα δὲ παρ’ ἑκάστοις τά τῆς ὕλης
ὀνόματα. Ὥστε μένει πάγιος ἡμῖν ό λόγος, ὁ τὰς
ἀνθρωπίνας φωνὰς τῆς ἡμετέρας διανοίας εὑρήματα
εἶναι διοριζόμενος. Οὔτε γὰρ ἐξ ἀρχῆς ἕως ὀμόφωέ
νον ἅπαν ἦν ἑαυτῷ τὸ ἀνθρώπινον, Θεοῦ ῥημάτων
τινὰ διδασκαλίαν γεγενῆσθαι τοῖς ἀνθρώποις παρὰ
τῆς Γραφῆς μεμαθήκαμεν ° οὔτε είς ποικίλας γλωσα
σῶν διαφορὰς διατμηθέντων, ὅπως ἂν ἕκαστος φθέγέ
γοιτο θεῖος ἐπεστάτησε νόμος, ἀλλά θελήσας ό Θεὸς
τοὺς ἀνθρώπους ὲν ἄλλαις γενέσθαι γλώσσαις, ἀφῆκενν
ὁδῷ τὴν φύσιν πορεύεσθαι, κατά τὸ ἀρέσκον διαρ-
ορούσαν παρ’ ἑκάστοις τὸν ἦχον πρὸς τὴν τῶν ὀνομάέ
των σαφήνειαν, '0 τοίνυν Μωῠσῆς, πολλαῖς ὕστερον
γενεαῖς τῆς πυργοποιῖας γενόμενος, μιᾷ τῶν μετά
ταῦτα κέχρηται γλώσσῃ, ίστορικῶς τὴν κοσμογενίαν
ἡμῖν διηγούμενος, καί τινας τῷ Θεῷ προσάπτει φωνέις,
τῇ ἑαυτοῦ γλώσσῃ καθ’ ἣν πεπαίδευτὸ τε καὶ συνεί-
οιστο ταῦτα διεξιὼν, καὶ οὐκ ἀλλάσσων τὰς τοῦ
τῇ τοιαύτῃ διανοίᾳ παρίσταται ὡς τοῦ Θεοῦ ταῦτα
φθεγγομένου τὰ ῥήματά τε καὶ τὰ νοήματας
Καίτοι καὶ διὰ τούτων γνοίη τις ἂν τὸ μάταιον
τῶν τά τοιαῦτα λεγόντων. ’Ὥσπερ γάρ αἰτῶν στοι-
χείων φύσεις ἔργον οὖσαι τοῦ πεποιηκότος, πᾶσιν
ὡσαύτως φαίνονται, καὶ οὐδεμία κατά τὴν αἴσθησιν
τοῖς ἀνθρώποις ἐστὶ διαφορά ὲν τῇ τοῦ πυρὸς, ἢ τοῦ
ἀέρος, ἢ τοῦ ὓδατος μετουσία, ἀλλά μία ἐστὶ καὶ
ἀκίνητος ἐπὶ πάντων ἡ φύσις, ὡσαύτως ἐνεργοῦσα
καὶ οὐδὲν πρὸς τὰς διαφορὰς τῶν μετεχόντων ἀλ-
λοιουμένη· οὕτως καὶ ἡ τῶν ὀνομάτων θέσις, εἴπερ
ἦν ὲκ τοῦ Θεοῦ τοῖς πράγμασιν ὲφηρμοσμένη. πᾶσιν
ἂν ἡ αὑτὴ ἦν. Νυνὶ δὲ τὸν τῶν πραγμάτωνή φίας ἆ-
τε δὴ παρά τοῦ Θεοῦ πεπηγυῖα, μένει ἀκίνητος, αἱ δὲ
σημαντικαὶ τούτων φωναὶ πρὸς τοσαύτας γλωσσῶν
διαφορὰς διεσχίσθησαν, ὼς μηδὲ ἀριθμήσασθαι τὸ
πλῆθος εὔκολον εἶναι. Εί δέ τις τὴν ἐπὶ τῆς πυργο-
ποιῖας σύγχυσιν, ὡς ἐναντιουμένην τοῖς εἰρημένοις
προφέρει, οὐδὲ ἐκεῖ ποιεῖν λέγεται γλώσσας ό Θεὸς
τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά συγχεῖν τὴν οὖσαν ὡς ἂν μὴ
πάντες πάντων ἀκούοιεν. Ἕως γὰρ ἦν πᾶσι κατ’
αὑτὸνή ζωὴ, καὶ οὔπω πρὸς πολλὰς ὲθνῶν διαφορὰς
ἐμερίσθησαν, μιᾷ συνέζων φωνῇ πάντων ἀνθρώπων
τὺ πλήρωμα · ἐπεὶ δὲ κατά θείαν βούλησιν ἔδει πᾶσαν
ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων κατοικηθῆναι τὴν γῆν, τότε δια-
σπασθέντες κατὰ τὴν τῆς φωνῆς κοινωνίαν ἄλλος
ἀλλαχῆ διεσπάρησαν, καὶ πρὸς ἄλλον καὶ ἄλλον χα-
ρακτῆρα ῥημάτων καὶ φωνῆς μεθηρμόσθησαν συνδε-
τικήν τινα τῆς πρὸς ἀλλήλους ὁμονοίας τὴν ὁμοφωνίαν
λαχόντες , πρὸς μὲν τὴν τῶν πραγμάτων οὐ διαφω·
νοῡντες γνῶσιν, πρὸς δὲ τὸν τῶν ὀνομάτων τύπον δια-
φερόμενοι. Οὑ γὰρ ἄλλο τι παρ’ ἄλλοις ὁ λίθος, ἦ τδ
ξύλον δοκεῖ, διάφορα δὲ παρ’ ἑκάστοις τά τῆς ὕλης
ὀνόματα. Ὥστε μένει πάγιος ἡμῖν ό λόγος, ὁ τὰς
ἀνθρωπίνας φωνὰς τῆς ἡμετέρας διανοίας εὑρήματα
εἶναι διοριζόμενος. Οὔτε γὰρ ἐξ ἀρχῆς ἕως ὀμόφωέ
νον ἅπαν ἦν ἑαυτῷ τὸ ἀνθρώπινον, Θεοῦ ῥημάτων
τινὰ διδασκαλίαν γεγενῆσθαι τοῖς ἀνθρώποις παρὰ
τῆς Γραφῆς μεμαθήκαμεν ° οὔτε είς ποικίλας γλωσα
σῶν διαφορὰς διατμηθέντων, ὅπως ἂν ἕκαστος φθέγέ
γοιτο θεῖος ἐπεστάτησε νόμος, ἀλλά θελήσας ό Θεὸς
τοὺς ἀνθρώπους ὲν ἄλλαις γενέσθαι γλώσσαις, ἀφῆκενν
ὁδῷ τὴν φύσιν πορεύεσθαι, κατά τὸ ἀρέσκον διαρ-
ορούσαν παρ’ ἑκάστοις τὸν ἦχον πρὸς τὴν τῶν ὀνομάέ
των σαφήνειαν, '0 τοίνυν Μωῠσῆς, πολλαῖς ὕστερον
γενεαῖς τῆς πυργοποιῖας γενόμενος, μιᾷ τῶν μετά
ταῦτα κέχρηται γλώσσῃ, ίστορικῶς τὴν κοσμογενίαν
ἡμῖν διηγούμενος, καί τινας τῷ Θεῷ προσάπτει φωνέις,
τῇ ἑαυτοῦ γλώσσῃ καθ’ ἣν πεπαίδευτὸ τε καὶ συνεί-
οιστο ταῦτα διεξιὼν, καὶ οὐκ ἀλλάσσων τὰς τοῦ