PG 88, col. 953
γὰρ αὐταῖς δουλεῦσαι οὐκ ἠδύνατο. ⁸0 κενοδοξία
ἀπεμποληθεὶς διπλοῦν τὸν βίον κέκτηται ⁸ ὲν μοναχοῖς
μὲννδιατρίϐων τῷήήματι, ἐν κόσμῳ δὲ τῷ φρονή-
ματι καὶ τῷ ἐνθυμήματι. Ἐὰν πρὸς τὴν ἄνω εὐ·
αρέστησιν τρέχειν ἐπειγώμεθα, τῆς ἀνω δόξης πάν-
τως καὶ γευσόμεθα. Ἐκείνης δὲ ὁ γευσάμενος πάσης
τῆς ἐπιγείου καταφρονήσει. Θαυμάζω γὰρ εί μὴ τῆς
προτέρας τις γευσάμενος, πάσης τῆς δευτέρας κατε
εφρόνησε. Πολλάκις ὑπὸ κενοδοξίας συληθὲντες, στρα-
φέντες ἡμεῖς εὐφυεστέρως αὐτὴν ὲσυλήσαμεν. Είδόν
τινας ἐργασίας πνευματικῆς ὲκ κενοδοξίας ἀπαρξα-
μένους, καὶ τῆς ἀρχῆς καταϐληθείσης μωμητῆς (l7),
τὸ τέλος γέγονεν ἐπαινετὸν, διὰ τὸ μετενεχθῆναι τήν Β
ἔννοιαν. ’0 ἐπὶ φυσικοῖς πλεονεκτήμασι (18), λέγω
δὴ ἀγχινοίᾳ, εὐμαθείᾳ, ἀναγνώσει, προφορᾷ εὐφυΐᾳ,
καὶ τοῖς τοιούτοις πᾶσι τοῖς ἀπόνως προσοῦσιν ἡμῖν
ἐπαιρόμενος, οὐδέποτε τῶν ὑπὲρ φύσιν ἀγαθῶν ὲν-
τεύξεταιο '0 γὰρ ἐν ὀλίγῳ ἄπιστος, καὶ ὲν πολλῷ
ἄπιστος, καὶ κενόδοξος ο δι’ ἀπάθειαν ἀκροτάτην, καὶ
πλοῦτον χαρισμάτων, καὶ θαυμάτων ἐνέργειαν, καὶ
προγνώσεως δύναμιν, τινὲς τὰ ἑαυτῶν σώματα εἰκῆ
κατατρίϐουσι (l9) ο λαθόντες oi τάλανες, ὡς οὐ πόνοι,
ἀλλά μᾶλλον ταπείνωσις τῶν τοιούτων μήτηρ καθ-
έστηκεν. '0 δὲ χρεώστην ἑαυτὸν λογιζόμενος, ἀπροσδό-
κητον πλοῦτον καὶ αἰφνίδιον λήψεται. Μὴ πείθου
τῷ λικμήτορι τῷ πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀκουόντων τὰς
ἀρετὰς θριαμϐεύειν ὕποϐάλλοντι (20) ° Τί γὰρ ὠρε-
λήσει ἄνθρωπος, ἐὰν ὅλον τὸν κόσμον κερδήσῃ,
ἑαυτὸν δὲ ζημιωθῇ ; Οὐδὲν οὕτως ὡς ταπεινὸν, καὶ
ἀνόθευτον ἦθος, καὶ λόγος τοὺς ὁρῶντας οἰκοδομῆσαι
δύναται · γίνεται γὰρ καὶ ἑτέροις ἑφόδιον τοῦ μηδέ-
me ἐπαίρεσθαι* οὗ τί ἃν ὠφελείας μεῖζον καθ-
ἔστηκενς suggerit, uti studia virtutum tuarum apud alios ad
auditorum utilitatem praedices, et publice velut in triumpho spectandas proponas. Quid enim prodest
homini, si universum mundum lucretur, et sibi ipsi noceat "1' Nihil ita ad pietatem movet spectatores,
quam simplices et humiles sincerique mores et sermo: est enim et aliis documentum et exemplum,
ne unquam in superbiam efferantur, quo nescio quis major inde fructus exslStere possit.
Ἐπεσημήνατό τις τῶν ὁρᾷν δυναμένων, καὶ δι-
ηγεῖτο βλέπων ο Ὅτιπερ, φησὶν, ὲν συνεδρίῳ μου καθ-
ημένου ἐληλυθότες oi τῆς κενοδοξίας καὶ τῆς ὑπερ-
ηφανίας δαίμονες ἐξ ἑκατέρωθέν μου ἐκάθηντο, καὶ
ὸ μὲν ἔνυττὲ μου τὴν πλευράν τῷ δακτύλῳ αὐτοῦ τῷ
κενοδόξῳ προτρεπόμενός με λέγειν τινὰ θεωρίανῆ
ἑργασίαν, ἣν πεποίηκα ἐν τῇ ἐρήμῳ.’ Ὠς δὲ τοῦτον
ἀπεσεισάμην εἰπών ⁸ Ἀποστραςοείησαν είς τὰ
ὀπίσω (21) καὶ καταισχυνθείησαν ot λογιζόμενοί
μοι κακά· θᾶττον ὁ ἐξ εὗωνύμων πρὸς τὸ ἐμὸν οὖς
ἔ) εγεψ Εὖγε, εὖγε πεποίηκας (22) ο καὶ μέγας γέ-
γονας, τὴν ὲμὴν ἀναιδεστάτην μητέρα νενικηκώς.
Πρὸς δνλὲγὼ εὐθυϐόλως τὸ ἑξῆς τοῦ στίχου ἀναλαϐὼν
εἰρηκαο ’Δποστραφήτωσαν παραυτίκα αἰσχυνό-
μενοι οί λέγοντές μοι’ Εὖγε, εὖγε πεποίηκας.
Ἐρωτήσαντί μοι τὺν αὑτὸν πῶς ή κενοδοξία μήτηρ
ὑπερηφανίας (25), ἀπεκρίνατο· Οἱ μὲν ἔπαινοι ὑψοῦσι
⁸³ Luc. ινι, i0. ⁸⁸ Matth. xw, 26: ⁸⁷ Psal. χχιιι, l5.
ἀπεμποληθεὶς διπλοῦν τὸν βίον κέκτηται ⁸ ὲν μοναχοῖς
μὲννδιατρίϐων τῷήήματι, ἐν κόσμῳ δὲ τῷ φρονή-
ματι καὶ τῷ ἐνθυμήματι. Ἐὰν πρὸς τὴν ἄνω εὐ·
αρέστησιν τρέχειν ἐπειγώμεθα, τῆς ἀνω δόξης πάν-
τως καὶ γευσόμεθα. Ἐκείνης δὲ ὁ γευσάμενος πάσης
τῆς ἐπιγείου καταφρονήσει. Θαυμάζω γὰρ εί μὴ τῆς
προτέρας τις γευσάμενος, πάσης τῆς δευτέρας κατε
εφρόνησε. Πολλάκις ὑπὸ κενοδοξίας συληθὲντες, στρα-
φέντες ἡμεῖς εὐφυεστέρως αὐτὴν ὲσυλήσαμεν. Είδόν
τινας ἐργασίας πνευματικῆς ὲκ κενοδοξίας ἀπαρξα-
μένους, καὶ τῆς ἀρχῆς καταϐληθείσης μωμητῆς (l7),
τὸ τέλος γέγονεν ἐπαινετὸν, διὰ τὸ μετενεχθῆναι τήν Β
ἔννοιαν. ’0 ἐπὶ φυσικοῖς πλεονεκτήμασι (18), λέγω
δὴ ἀγχινοίᾳ, εὐμαθείᾳ, ἀναγνώσει, προφορᾷ εὐφυΐᾳ,
καὶ τοῖς τοιούτοις πᾶσι τοῖς ἀπόνως προσοῦσιν ἡμῖν
ἐπαιρόμενος, οὐδέποτε τῶν ὑπὲρ φύσιν ἀγαθῶν ὲν-
τεύξεταιο '0 γὰρ ἐν ὀλίγῳ ἄπιστος, καὶ ὲν πολλῷ
ἄπιστος, καὶ κενόδοξος ο δι’ ἀπάθειαν ἀκροτάτην, καὶ
πλοῦτον χαρισμάτων, καὶ θαυμάτων ἐνέργειαν, καὶ
προγνώσεως δύναμιν, τινὲς τὰ ἑαυτῶν σώματα εἰκῆ
κατατρίϐουσι (l9) ο λαθόντες oi τάλανες, ὡς οὐ πόνοι,
ἀλλά μᾶλλον ταπείνωσις τῶν τοιούτων μήτηρ καθ-
έστηκεν. '0 δὲ χρεώστην ἑαυτὸν λογιζόμενος, ἀπροσδό-
κητον πλοῦτον καὶ αἰφνίδιον λήψεται. Μὴ πείθου
τῷ λικμήτορι τῷ πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀκουόντων τὰς
ἀρετὰς θριαμϐεύειν ὕποϐάλλοντι (20) ° Τί γὰρ ὠρε-
λήσει ἄνθρωπος, ἐὰν ὅλον τὸν κόσμον κερδήσῃ,
ἑαυτὸν δὲ ζημιωθῇ ; Οὐδὲν οὕτως ὡς ταπεινὸν, καὶ
ἀνόθευτον ἦθος, καὶ λόγος τοὺς ὁρῶντας οἰκοδομῆσαι
δύναται · γίνεται γὰρ καὶ ἑτέροις ἑφόδιον τοῦ μηδέ-
me ἐπαίρεσθαι* οὗ τί ἃν ὠφελείας μεῖζον καθ-
ἔστηκενς suggerit, uti studia virtutum tuarum apud alios ad
auditorum utilitatem praedices, et publice velut in triumpho spectandas proponas. Quid enim prodest
homini, si universum mundum lucretur, et sibi ipsi noceat "1' Nihil ita ad pietatem movet spectatores,
quam simplices et humiles sincerique mores et sermo: est enim et aliis documentum et exemplum,
ne unquam in superbiam efferantur, quo nescio quis major inde fructus exslStere possit.
Ἐπεσημήνατό τις τῶν ὁρᾷν δυναμένων, καὶ δι-
ηγεῖτο βλέπων ο Ὅτιπερ, φησὶν, ὲν συνεδρίῳ μου καθ-
ημένου ἐληλυθότες oi τῆς κενοδοξίας καὶ τῆς ὑπερ-
ηφανίας δαίμονες ἐξ ἑκατέρωθέν μου ἐκάθηντο, καὶ
ὸ μὲν ἔνυττὲ μου τὴν πλευράν τῷ δακτύλῳ αὐτοῦ τῷ
κενοδόξῳ προτρεπόμενός με λέγειν τινὰ θεωρίανῆ
ἑργασίαν, ἣν πεποίηκα ἐν τῇ ἐρήμῳ.’ Ὠς δὲ τοῦτον
ἀπεσεισάμην εἰπών ⁸ Ἀποστραςοείησαν είς τὰ
ὀπίσω (21) καὶ καταισχυνθείησαν ot λογιζόμενοί
μοι κακά· θᾶττον ὁ ἐξ εὗωνύμων πρὸς τὸ ἐμὸν οὖς
ἔ) εγεψ Εὖγε, εὖγε πεποίηκας (22) ο καὶ μέγας γέ-
γονας, τὴν ὲμὴν ἀναιδεστάτην μητέρα νενικηκώς.
Πρὸς δνλὲγὼ εὐθυϐόλως τὸ ἑξῆς τοῦ στίχου ἀναλαϐὼν
εἰρηκαο ’Δποστραφήτωσαν παραυτίκα αἰσχυνό-
μενοι οί λέγοντές μοι’ Εὖγε, εὖγε πεποίηκας.
Ἐρωτήσαντί μοι τὺν αὑτὸν πῶς ή κενοδοξία μήτηρ
ὑπερηφανίας (25), ἀπεκρίνατο· Οἱ μὲν ἔπαινοι ὑψοῦσι
⁸³ Luc. ινι, i0. ⁸⁸ Matth. xw, 26: ⁸⁷ Psal. χχιιι, l5.