PG 95, col. 145
τὸ ἐν σώματε πολττεύεσθαι, καὶ τούτῳ μεταδιδόναι
[ζωῆς καὶ κινήσεως· καὶ τὸ αὐτεξουσίως κατʼ οἰκείαν
ρεξιν, ἤτοι θέλησιν, ἄγειν τὸ σῶμα καὶ τὴν ἄλογον,
ὄρειν, ἐπιθυμίαν, καὶ θυμὸν, καὶ τὴν καθʼ ὀρμὴν
κίνησιν, καὶ φυσικῶς ἄρχειν, ὡς ἰδίου καὶ φυσικοῦ
δούλου, τοῦ οἰκείου σώματος. Διὸ καὶ πλέον τῶν ἀγ-
γέλων κατʼ εἰκόνα ὁ ἄνθρωπος. Ὁ γὰρ ἄγγελος
οὐκ ἔχει φυσικὸν δοῦλον, οὐδὲ φυσικῶς ἐστι δε-
σπότης.
ιζ. Κοινὰ δὲ ψυχῆς καὶ σώματος, ὧν ἡ ψυχὴ τῷ
σώματι μεταδίδωσι, τὸ ζωτικὸν, τὸ φανταστικόν·
τουτέστι, τὸ τῶν αἰσθητῶν ἀντιληπτικὸν ἢ διαγνω-
στικόν· αὐτὸ τὸ αἰσθητικὸν, ἤγουν αἱ πέντε αἰσθή-
σεις, ὅρασις, ἀκοὴ, ὅσφρησις. γεῦσις, ἀφή. Ἐτι
καὶ τὸ μνημονευτικὸν, καὶ ἡ καθʼ ὁρμὴν κίνησις, τό
τε θρεπτικὸν, καὶ αὐξητικὸν, καὶ ἡ ἄλογος ὄρεξις·
θυμὸς, λέγω, καὶ ἐπιθυμία , πεῖνά τε, καὶ δίψα,
καὶ κόπος, καὶ πτύελος, ἡδονὴ, καὶ ἀηδία ⁹,[φόβος,
ἔααλία, καὶ ἀγωνία, ἀδημονία,] ταραχὴ, ἰδρὼς, κοὶ
θάνατος. Θάνατος γάρ ἐστι χωρισμὸς ψυχῆς ἀπὸ
σώματος· καὶ πᾶσα ἡ τῆς τροφῆς καὶ αὐξήσεως
οἰκονομία.
ιη. Ταῦτα πάντα ἄλογα πάθη εἰσὶ, καὶ ἐνέργειαι·
ἐνέργειαι μὲν καὶ δυνάμεις τῆς φύσεως· διὸ καὶ
πάντα τὰ φυσικὰ, παρὰ Θεοῦ δεδωρημένα τῇ φύσει
εἰσί· πάθη δὲ ὅτι πᾶσα κτίσις ⁵ κτιστὴ παθητικῶς
κινεῖται, καὶ ἐνεργεῖ· μόνη δὲ ἡ θεία φύσις ἐστὶν
ἀπαθὴς, ἀπαθῶς κινουμένη, καὶ ἀκινήτως ἐνεργοῦ-
σα. Ἐτι δὲ τινὲς μὲν αὐτῶν δοκοῦσι μἂλλον εἶναι
ἐνέργειαι· τινὲς δὲ πάθη· πρεπωδέστερον γὰρ εἰπεῖν
τὴν ζωὴν μᾶλλον ἐνέργειαν, τὸν δὲ θένατον, καὶ τὴν
τομὴν, καὶ τὴν ῥεῦσιν, πάθος. Ἡ μὲν οὖν τομὴ, καὶ
ἡ ῥεῦσις, καὶ ἡ κατὰ ποιότητα μεταβολὴ, τουτέστι
λεύκανσις, μέλανσις, ψύξις, θέρμανσις, νόσος, καὶ
τὰ τοιαῦτα, πάθη εἰσίν. Ὁμοίως καὶ ἡ τῶν μελῶν
διοργάνωσις, ἤτοι διάπλασις. ΤἩ μὲν γὰρ φύσις
ἐνεργεῖ, διοργανοῦσα καὶ διαπλάττουσα. Πάσχει δὲ
τὸ σῶμα, διοργανούμενον. θύσιν δὲ λέγω, τὸν ἐξ
ἀρχῆς παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ δοθέντα ἐκάστῳ εἴδει
νόμον καὶ δύναμιν, καθʼ ἢν κινεῖται ἢ ἤρεμεῖ. Κι-
νῖται μὲν, πρὸς ἃς ἔχει δύναμιν, ἐνεργείας, νοῶν,
λογιζόμενος, θέλων, αἰσθανόμενος, τόπους ἐκ τόπων
ἀμείβων· τούτων γὰρ ἔχει τὴν δύναμιν παρὰ τσῦ
Δημιουργοῦ. Ἡρεμεῖ δὲ, μὴ κινούμενος, πρὸς ἃς
οὐκ ἔλαβε δύναμιν, ἐνεργείας, ἀλλʼ ἱστάμενος .
Κινήσεις δέ εἰσι, γένεσις, καὶ φθορὰ, καὶ ἄλλοίωσις,
αὕξησις, μείωσις καὶ ἡ τοπικὴ κίνησις. Ἐξάτροπος
ἐέ ἐστιν αὄτη, ἔμπροσθεν, δπισθεν , δεξιὰ, ἄρι-
στερὰ, ἄνω, καὶ κάτω· καὶ πάντα δὲ τὰ λοιπὰ τὰ
εἴρημένα, κινήσεις εἰσίν· ἐ δδνόησις, καὶ ἡ λογικὴ
δρεξις, ὅ τε διαλογισμὸς, καὶ ἡ ζήτησις, καὶ σκέψις,
καὶ βοσλὴ, καὶ κρίσις, καὶ hάθεσις, καὶ προαίρεσις,
s Reg. λέγω, καὶ ἐπιθυμίαν. Sic Basil. et cod. S. Bil. alii ἀκηδία. begerim φύσις.
Basil. et mss., excepto nostro chartaceo, quod tamen sequitur Combefisius, habent ἔμπρος, ὀπίσω.
[ζωῆς καὶ κινήσεως· καὶ τὸ αὐτεξουσίως κατʼ οἰκείαν
ρεξιν, ἤτοι θέλησιν, ἄγειν τὸ σῶμα καὶ τὴν ἄλογον,
ὄρειν, ἐπιθυμίαν, καὶ θυμὸν, καὶ τὴν καθʼ ὀρμὴν
κίνησιν, καὶ φυσικῶς ἄρχειν, ὡς ἰδίου καὶ φυσικοῦ
δούλου, τοῦ οἰκείου σώματος. Διὸ καὶ πλέον τῶν ἀγ-
γέλων κατʼ εἰκόνα ὁ ἄνθρωπος. Ὁ γὰρ ἄγγελος
οὐκ ἔχει φυσικὸν δοῦλον, οὐδὲ φυσικῶς ἐστι δε-
σπότης.
ιζ. Κοινὰ δὲ ψυχῆς καὶ σώματος, ὧν ἡ ψυχὴ τῷ
σώματι μεταδίδωσι, τὸ ζωτικὸν, τὸ φανταστικόν·
τουτέστι, τὸ τῶν αἰσθητῶν ἀντιληπτικὸν ἢ διαγνω-
στικόν· αὐτὸ τὸ αἰσθητικὸν, ἤγουν αἱ πέντε αἰσθή-
σεις, ὅρασις, ἀκοὴ, ὅσφρησις. γεῦσις, ἀφή. Ἐτι
καὶ τὸ μνημονευτικὸν, καὶ ἡ καθʼ ὁρμὴν κίνησις, τό
τε θρεπτικὸν, καὶ αὐξητικὸν, καὶ ἡ ἄλογος ὄρεξις·
θυμὸς, λέγω, καὶ ἐπιθυμία , πεῖνά τε, καὶ δίψα,
καὶ κόπος, καὶ πτύελος, ἡδονὴ, καὶ ἀηδία ⁹,[φόβος,
ἔααλία, καὶ ἀγωνία, ἀδημονία,] ταραχὴ, ἰδρὼς, κοὶ
θάνατος. Θάνατος γάρ ἐστι χωρισμὸς ψυχῆς ἀπὸ
σώματος· καὶ πᾶσα ἡ τῆς τροφῆς καὶ αὐξήσεως
οἰκονομία.
ιη. Ταῦτα πάντα ἄλογα πάθη εἰσὶ, καὶ ἐνέργειαι·
ἐνέργειαι μὲν καὶ δυνάμεις τῆς φύσεως· διὸ καὶ
πάντα τὰ φυσικὰ, παρὰ Θεοῦ δεδωρημένα τῇ φύσει
εἰσί· πάθη δὲ ὅτι πᾶσα κτίσις ⁵ κτιστὴ παθητικῶς
κινεῖται, καὶ ἐνεργεῖ· μόνη δὲ ἡ θεία φύσις ἐστὶν
ἀπαθὴς, ἀπαθῶς κινουμένη, καὶ ἀκινήτως ἐνεργοῦ-
σα. Ἐτι δὲ τινὲς μὲν αὐτῶν δοκοῦσι μἂλλον εἶναι
ἐνέργειαι· τινὲς δὲ πάθη· πρεπωδέστερον γὰρ εἰπεῖν
τὴν ζωὴν μᾶλλον ἐνέργειαν, τὸν δὲ θένατον, καὶ τὴν
τομὴν, καὶ τὴν ῥεῦσιν, πάθος. Ἡ μὲν οὖν τομὴ, καὶ
ἡ ῥεῦσις, καὶ ἡ κατὰ ποιότητα μεταβολὴ, τουτέστι
λεύκανσις, μέλανσις, ψύξις, θέρμανσις, νόσος, καὶ
τὰ τοιαῦτα, πάθη εἰσίν. Ὁμοίως καὶ ἡ τῶν μελῶν
διοργάνωσις, ἤτοι διάπλασις. ΤἩ μὲν γὰρ φύσις
ἐνεργεῖ, διοργανοῦσα καὶ διαπλάττουσα. Πάσχει δὲ
τὸ σῶμα, διοργανούμενον. θύσιν δὲ λέγω, τὸν ἐξ
ἀρχῆς παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ δοθέντα ἐκάστῳ εἴδει
νόμον καὶ δύναμιν, καθʼ ἢν κινεῖται ἢ ἤρεμεῖ. Κι-
νῖται μὲν, πρὸς ἃς ἔχει δύναμιν, ἐνεργείας, νοῶν,
λογιζόμενος, θέλων, αἰσθανόμενος, τόπους ἐκ τόπων
ἀμείβων· τούτων γὰρ ἔχει τὴν δύναμιν παρὰ τσῦ
Δημιουργοῦ. Ἡρεμεῖ δὲ, μὴ κινούμενος, πρὸς ἃς
οὐκ ἔλαβε δύναμιν, ἐνεργείας, ἀλλʼ ἱστάμενος .
Κινήσεις δέ εἰσι, γένεσις, καὶ φθορὰ, καὶ ἄλλοίωσις,
αὕξησις, μείωσις καὶ ἡ τοπικὴ κίνησις. Ἐξάτροπος
ἐέ ἐστιν αὄτη, ἔμπροσθεν, δπισθεν , δεξιὰ, ἄρι-
στερὰ, ἄνω, καὶ κάτω· καὶ πάντα δὲ τὰ λοιπὰ τὰ
εἴρημένα, κινήσεις εἰσίν· ἐ δδνόησις, καὶ ἡ λογικὴ
δρεξις, ὅ τε διαλογισμὸς, καὶ ἡ ζήτησις, καὶ σκέψις,
καὶ βοσλὴ, καὶ κρίσις, καὶ hάθεσις, καὶ προαίρεσις,
s Reg. λέγω, καὶ ἐπιθυμίαν. Sic Basil. et cod. S. Bil. alii ἀκηδία. begerim φύσις.
Basil. et mss., excepto nostro chartaceo, quod tamen sequitur Combefisius, habent ἔμπρος, ὀπίσω.