PG 95, col. 317
οὕτως ὑπηρετοῦσι τῷ γράφοντι; Εἰπέ μοι, τίνα προσ-
κυνεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ; τὴν ὕλην, ἢ τὴν ἐξήγησιν,
πάντως ἐρεῖς μοι τὴν ἐξήγησιν τῆς οἰκονομίας Χρι-
στοῦ. Οὕτως κάγὼ, οὐχὶ τὴν σανίδα τιμῶ, οὐδὲ τὸν
τοῖχον, τὴν ὕλην τῶν χρωμάτων, ἀλλὰ τὸν χαρακτῆρα
τοῦ σώματος, καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ Κυρίου, καθὼς
καὶ ὁ Πατὴρ ἡμῶν Χρυσόστομος λέγει Εἰς τὸν νι-
πτήρα· « Ὁταν εἰκόνες καὶ χαρακτῆρες βασιλικοὶ
εἰς πόλιν εἰσέρχωνται, καὶ ὑπαντῶσιν αὐταῖς ἄρχον-
τες καὶ δῆμοι μετʼ εὐφημίας καὶ φόβου, οὐ σανίδα
τιμῶντες, οὐ τὴν κηρόχυτον γραφήν, ἀλλὰ τὸν χαρα-
κτῆρα τοῦ ἐπιγείου βασιλένς. » Καὶ εἰ ὅλως τοῦ ἐπι-
γείου βασιλέως τοιαύτη τιμὴ πρέπει, μὴ παρόντος
τοῦ βασιλέως ἐκεῖ, εἰ μὴ μόνης τῆς εἰκόνος, πόσῳ
μᾶλλον τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ
ἡμῶν τιμᾶσθαι καὶ προσκυνεῖσθαι τὴν εἰκόνα δεῖς
Ὁ τῆς συμφορᾶςἱ ὅτι τοῦ ἐπιγείου βασιλέως ἡ
εἰκὼν προσκυνεῖται, καὶ τοσαύτης τιμῆς ἀξιοῦται,
ἢ δὲ τοῦ Χριστοῦ καταφρονεῖται. Ὁ τῆς ἀπάτης τῶν
Χριστιανῶν ὦ κρίσις καὶ δόγμα Πατέρωνl τίς οὐ
μὴ καταγελάσῃ τὴν κρίσιν ταύτην; τίς οὐ μὴ βδελύ-
ξηται, τὸ ἀσεβὲς δόγμα τοῦτο; πολλάκις ἄφρων ἄν-
θρωπος,ἐὰν εὐρεθῇ ἐμπτύων τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπιγείου
βασιλέως, τί μανθάνει; οὐ κεφαλῆς τιμωρίας ἀξιοῦ-
ται; Καὶ γὰρ ὁ ἀτιμάζων τὴν εἰκόνα τοῦ βασιλέως,
τὸν βασιλέα ἀτιμάζει. « Ἡ γὰρ τιμὴ τῆς εἰκόνος,
ῶς φησιν ὁ μέγας Bασίλειος, « ἐπὶ τὸ πρωτότυπον
διαβαίνει· » ὀμοίως καὶ ἡ ἀτιμία. Οὕτως χρὴ λογίζε-
σθαι καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ
Χριστοῦ τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως, ὅτι ὁ ἀτιμάζων
αὐτὴν, τὸν Χριστὸν ἀτιμάζει. Ἡ γὰρ τιμὴ τῆς εἰκό-
νος εἰς Χριστὸν ἀνατρέχει. ὀμοίως καὶ ἡ ἀτιμία· ὁ
ἀτιμάζων τὴν εἰκόνα ἐπὶ τὸ πρωτότυπον ἄγει τὴν
ὕβριν τοῦτο νοητόν ἐστι πᾶσι· καὶ τίς οὐ μὴ φύγῃ
τὴν ὕβριν τοῦ Χριστοῦ;
3. Ἀλλʼ ἐρεῖς μοι πάντως, ὅτι ὁ Χριστὸς ἀπερί-
γραπτός ἐστι,καὶ ἀκατανόητος, καὶ ἀπαθὴς, καὶ ἀκα-
τάληπτος. Κάγὼ οὕτως ὀμολογῶ, ὅτι τὸ θεῖον ἀπερί-
γραπτόν ἐστι καὶ ἀκατανόητον καὶ ἀπαθές· ἡ δὲ σάρξ
περιγραπτὸς, καθὼς ὡράθη ἐπὶ τῆς γῆς σὺντοῖς πα-
θήμασιν αὐτῆς. Ἀλλὰ πάλιν λέγεις μοι, ὅτι Λοιπὸν
χωρίζεις τὴν σάρκα ἐκ τῆς θεότητος; Μὴ γένοιτο
οὐδέποτε γὰρ ἐχωρίσθησαν ἀπʼ αλλήλων, οὕτε ἐν τῇ
κοιλίᾳ τῆς μητρὸς, οὔτε ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, οὔτε
ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, οὕτε ἐπὶ τοῦ ἀδου. Ἀλλʼ ἐρεῖς μοι·
ὅτι Εἰ οὐδέποτε ἐχωρίσθησαν, πῶς τὴν σάρκα περι-
γράφεις μόνον; Ἀλλʼ εἰπέ μοι αἰρετικέ·τίς ἐθήλασε
γάλα ἐκ τῆς Μητρὸς καὶ Παρθένου; οὐχὶ ἡ σάρξ; τίς
ἐστάθη γυμνὸς ἐν τῷ Ἰορδάνῃ; οὐχὶ ἡ σάρξ; τίς
ἔφαγε; τίς ἔπιε; τίς ὡδοιπόρησε; τίς ἤπλωσε τὰς
χᾶρας ἐν τῷ σταυρῷ; τίς ἐτέθη ἐν τῷ μνημείῳ;
οὐχὶ ἡ σάρξ; Ταῦτα μὲν ὑπέμεινεν ἡ σὰρξ, τῆς δὲ
θεότητος οὐκ ἐχωρίσθη. Καὶ τίς τολμᾷ λαλῆσαι περὶ
θεότητος, ἢ συζητῆσαι, καὶ ἀπολέσαι τὴν ἑαυτοῦ
⁵ tib. De Spir. sancto, cap. 27.
t lBodl. deest in utroque loco ἐπγείου. r Ibid. κεφαλικῆς. e Rodl. ἀλλʼ ἄκουε ὁ ἀντιλέγων.
κυνεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ; τὴν ὕλην, ἢ τὴν ἐξήγησιν,
πάντως ἐρεῖς μοι τὴν ἐξήγησιν τῆς οἰκονομίας Χρι-
στοῦ. Οὕτως κάγὼ, οὐχὶ τὴν σανίδα τιμῶ, οὐδὲ τὸν
τοῖχον, τὴν ὕλην τῶν χρωμάτων, ἀλλὰ τὸν χαρακτῆρα
τοῦ σώματος, καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ Κυρίου, καθὼς
καὶ ὁ Πατὴρ ἡμῶν Χρυσόστομος λέγει Εἰς τὸν νι-
πτήρα· « Ὁταν εἰκόνες καὶ χαρακτῆρες βασιλικοὶ
εἰς πόλιν εἰσέρχωνται, καὶ ὑπαντῶσιν αὐταῖς ἄρχον-
τες καὶ δῆμοι μετʼ εὐφημίας καὶ φόβου, οὐ σανίδα
τιμῶντες, οὐ τὴν κηρόχυτον γραφήν, ἀλλὰ τὸν χαρα-
κτῆρα τοῦ ἐπιγείου βασιλένς. » Καὶ εἰ ὅλως τοῦ ἐπι-
γείου βασιλέως τοιαύτη τιμὴ πρέπει, μὴ παρόντος
τοῦ βασιλέως ἐκεῖ, εἰ μὴ μόνης τῆς εἰκόνος, πόσῳ
μᾶλλον τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ
ἡμῶν τιμᾶσθαι καὶ προσκυνεῖσθαι τὴν εἰκόνα δεῖς
Ὁ τῆς συμφορᾶςἱ ὅτι τοῦ ἐπιγείου βασιλέως ἡ
εἰκὼν προσκυνεῖται, καὶ τοσαύτης τιμῆς ἀξιοῦται,
ἢ δὲ τοῦ Χριστοῦ καταφρονεῖται. Ὁ τῆς ἀπάτης τῶν
Χριστιανῶν ὦ κρίσις καὶ δόγμα Πατέρωνl τίς οὐ
μὴ καταγελάσῃ τὴν κρίσιν ταύτην; τίς οὐ μὴ βδελύ-
ξηται, τὸ ἀσεβὲς δόγμα τοῦτο; πολλάκις ἄφρων ἄν-
θρωπος,ἐὰν εὐρεθῇ ἐμπτύων τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπιγείου
βασιλέως, τί μανθάνει; οὐ κεφαλῆς τιμωρίας ἀξιοῦ-
ται; Καὶ γὰρ ὁ ἀτιμάζων τὴν εἰκόνα τοῦ βασιλέως,
τὸν βασιλέα ἀτιμάζει. « Ἡ γὰρ τιμὴ τῆς εἰκόνος,
ῶς φησιν ὁ μέγας Bασίλειος, « ἐπὶ τὸ πρωτότυπον
διαβαίνει· » ὀμοίως καὶ ἡ ἀτιμία. Οὕτως χρὴ λογίζε-
σθαι καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ
Χριστοῦ τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως, ὅτι ὁ ἀτιμάζων
αὐτὴν, τὸν Χριστὸν ἀτιμάζει. Ἡ γὰρ τιμὴ τῆς εἰκό-
νος εἰς Χριστὸν ἀνατρέχει. ὀμοίως καὶ ἡ ἀτιμία· ὁ
ἀτιμάζων τὴν εἰκόνα ἐπὶ τὸ πρωτότυπον ἄγει τὴν
ὕβριν τοῦτο νοητόν ἐστι πᾶσι· καὶ τίς οὐ μὴ φύγῃ
τὴν ὕβριν τοῦ Χριστοῦ;
3. Ἀλλʼ ἐρεῖς μοι πάντως, ὅτι ὁ Χριστὸς ἀπερί-
γραπτός ἐστι,καὶ ἀκατανόητος, καὶ ἀπαθὴς, καὶ ἀκα-
τάληπτος. Κάγὼ οὕτως ὀμολογῶ, ὅτι τὸ θεῖον ἀπερί-
γραπτόν ἐστι καὶ ἀκατανόητον καὶ ἀπαθές· ἡ δὲ σάρξ
περιγραπτὸς, καθὼς ὡράθη ἐπὶ τῆς γῆς σὺντοῖς πα-
θήμασιν αὐτῆς. Ἀλλὰ πάλιν λέγεις μοι, ὅτι Λοιπὸν
χωρίζεις τὴν σάρκα ἐκ τῆς θεότητος; Μὴ γένοιτο
οὐδέποτε γὰρ ἐχωρίσθησαν ἀπʼ αλλήλων, οὕτε ἐν τῇ
κοιλίᾳ τῆς μητρὸς, οὔτε ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, οὔτε
ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, οὕτε ἐπὶ τοῦ ἀδου. Ἀλλʼ ἐρεῖς μοι·
ὅτι Εἰ οὐδέποτε ἐχωρίσθησαν, πῶς τὴν σάρκα περι-
γράφεις μόνον; Ἀλλʼ εἰπέ μοι αἰρετικέ·τίς ἐθήλασε
γάλα ἐκ τῆς Μητρὸς καὶ Παρθένου; οὐχὶ ἡ σάρξ; τίς
ἐστάθη γυμνὸς ἐν τῷ Ἰορδάνῃ; οὐχὶ ἡ σάρξ; τίς
ἔφαγε; τίς ἔπιε; τίς ὡδοιπόρησε; τίς ἤπλωσε τὰς
χᾶρας ἐν τῷ σταυρῷ; τίς ἐτέθη ἐν τῷ μνημείῳ;
οὐχὶ ἡ σάρξ; Ταῦτα μὲν ὑπέμεινεν ἡ σὰρξ, τῆς δὲ
θεότητος οὐκ ἐχωρίσθη. Καὶ τίς τολμᾷ λαλῆσαι περὶ
θεότητος, ἢ συζητῆσαι, καὶ ἀπολέσαι τὴν ἑαυτοῦ
⁵ tib. De Spir. sancto, cap. 27.
t lBodl. deest in utroque loco ἐπγείου. r Ibid. κεφαλικῆς. e Rodl. ἀλλʼ ἄκουε ὁ ἀντιλέγων.