PL 103, col. 358
Vita (Ardo sive Smaragdus), J. P. Migne
praelibans, quoniam inimitabilis erat vel
nullis vel paucis, coopitulante gratia divina, ut multorum
fieret documentum salutis, in amorem praefati
viri Benedicti regulae accenditur, et veluti de
singulari certamine novus athleta ad campum publice
pugnaturus accessit. Interea coepit aliorum
corrigere mores, negligentes arguere, exhortari tirones,
ut proficerent admonere probos, ut corrigerentur
increpare improbos.
9.
Injungitur ei post haec custodiendum cellarium,
quo memoriae Regulam praefati Patris commendavit,
et juxta praeceptum illius totis viribus sese componere,
ac licita petentibus sine mora studebat largiri,
male petentibus denegare, impossibilia exquirentibus
blande excusare. Et quoniam pro libita
voluntate eis pocula non praebebat, aequis obtutibus
a compluribus non intuebatur. Hospitum, infantum,
pauperumque omni sagacitate curam gerebat. Abbas
quoque eum summo colebat affectu, eo quod esset
in omnibus utilis, et suae vitae cautus, de aliorum
salute sollicitus et circa ministerium frequens, in
loquendo ratus, ad obediendum promptissimus, in
monendo affabilis. Contulerat siquidem illi divina
pietas inter alias quamplures virtutes etiam intelligentiae
donum, eloquentiae spiritalis copiam.
10.
Decurso quinquennii et octo mensium in salutiferis
rebus spatio abbas praefati monasterii migravit
e saeculo. Tunc omnes uno animo parique
consensu Benedictum sibi praeferri optant. At ille
suis illorumque non convenire moribus cernens, ad
patrium concitus solum contulit pedem, ibique in
patris suamque possessionem super rivulum, cui
nomen est Anianus, nec non prope fluvium Arauris,
cum praefato viro Witmaro paucisve aliis, juxta
beati Saturnini permodicam ecclesiam, cellam exiguam
ad habitandum construxit: quo in loco nonnullos
annos magna cum penuria vixit, noctibus
diebusque cum gemitu et lacrymis clementiam implorans
divinam, ut velle suum effectum proveheret
efficacissimum. Erant autem per idem tempus in
provincia illa quidam summae sanctitatis strenui
viri, Atilio videlicet et Nibridius, necnon et Annianus
religiose degentes, sed regularem ignorantes
custodiam: a quibus compertus non modice diligebatur.
Siquidem dum eum aliqua adversa impulsio
paululum superare tentaret, mox strato asello ad
Atilionem, qui ei vicinior erat, propere festinabat.
11.
Primo siquidem tempore ardenti animo perplures,
saeculo relicto, cum eo religiose vivere tentabant;
sed fracti animo, novum formidantes genus
vitae, dum inauditam cogebantur arripere abstinentiae
viam, ut panem in pondere, vinumque in mensura
perciperent, mox ut sues ad coenum canisque
nullis vel paucis, coopitulante gratia divina, ut multorum
fieret documentum salutis, in amorem praefati
viri Benedicti regulae accenditur, et veluti de
singulari certamine novus athleta ad campum publice
pugnaturus accessit. Interea coepit aliorum
corrigere mores, negligentes arguere, exhortari tirones,
ut proficerent admonere probos, ut corrigerentur
increpare improbos.
9.
Injungitur ei post haec custodiendum cellarium,
quo memoriae Regulam praefati Patris commendavit,
et juxta praeceptum illius totis viribus sese componere,
ac licita petentibus sine mora studebat largiri,
male petentibus denegare, impossibilia exquirentibus
blande excusare. Et quoniam pro libita
voluntate eis pocula non praebebat, aequis obtutibus
a compluribus non intuebatur. Hospitum, infantum,
pauperumque omni sagacitate curam gerebat. Abbas
quoque eum summo colebat affectu, eo quod esset
in omnibus utilis, et suae vitae cautus, de aliorum
salute sollicitus et circa ministerium frequens, in
loquendo ratus, ad obediendum promptissimus, in
monendo affabilis. Contulerat siquidem illi divina
pietas inter alias quamplures virtutes etiam intelligentiae
donum, eloquentiae spiritalis copiam.
10.
Decurso quinquennii et octo mensium in salutiferis
rebus spatio abbas praefati monasterii migravit
e saeculo. Tunc omnes uno animo parique
consensu Benedictum sibi praeferri optant. At ille
suis illorumque non convenire moribus cernens, ad
patrium concitus solum contulit pedem, ibique in
patris suamque possessionem super rivulum, cui
nomen est Anianus, nec non prope fluvium Arauris,
cum praefato viro Witmaro paucisve aliis, juxta
beati Saturnini permodicam ecclesiam, cellam exiguam
ad habitandum construxit: quo in loco nonnullos
annos magna cum penuria vixit, noctibus
diebusque cum gemitu et lacrymis clementiam implorans
divinam, ut velle suum effectum proveheret
efficacissimum. Erant autem per idem tempus in
provincia illa quidam summae sanctitatis strenui
viri, Atilio videlicet et Nibridius, necnon et Annianus
religiose degentes, sed regularem ignorantes
custodiam: a quibus compertus non modice diligebatur.
Siquidem dum eum aliqua adversa impulsio
paululum superare tentaret, mox strato asello ad
Atilionem, qui ei vicinior erat, propere festinabat.
11.
Primo siquidem tempore ardenti animo perplures,
saeculo relicto, cum eo religiose vivere tentabant;
sed fracti animo, novum formidantes genus
vitae, dum inauditam cogebantur arripere abstinentiae
viam, ut panem in pondere, vinumque in mensura
perciperent, mox ut sues ad coenum canisque