PL 125, col. 846
De regis persona et regio ministerio (Hincmarus Rhemensis), J. P. Migne
est. Quid est autem misericordia, nisi alienae miseriae
quaedam in nostro corde compassio, qua utique
si possumus subvenire compellimur? Servit autem
motus iste rationi, quando ita praebetur misericordia
ut justitia conservetur, sive cum indigenti
tribuitur, sive cum ignoscitur poenitenti. »
CAP. XIX.-- De discretione in habenda misericordia.
Item de discretione in habenda misericordia,
Ambrosius in expositione psalmi centesimi decimi
octavi: « Est justa misericordia, et est etiam injusta
misericordia. Denique, in lege scriptum est de quodam: Non misereberis illius
[(Deut. XIX, 13)]
; et in
libris Regnorum legis quia Saul propterea contraxit
offensam, quia miseratus est Agag hostium regem,
quem prohibuerat sententia divina servari [(I Reg. XIII)] .
Ut si quis latronis filiis deprecantibus motus, et lacrymis
conjugis ejus inflexus, absolvendum putet,
cui adhuc latrocinandi aspiret affectus, nonne innocentes
tradet exitio, qui liberat multorum exitia cogitantem?
Certe si gladium reprimit, vincla dissolvit,
cur laxat exsilio? cur latrocinandi qua potest clementiore
via non eripit facultatem, qui voluntatem extorquere
non potuit? Deinde inter duos, hoc est accusatorem
et reum, pari periculo de capite decernentes, alterum
si non probasset, alterum si non esset ab accusatore
convictus, non id quod justitiae est judex sequatur,
sed dum miseretur rei, damnet probantem, aut dum
accusatori favet qui probare non possit, addicat
innoxium. Non potest igitur haec dici justa misericordia.
In ipsa Ecclesia, ubi maxime misereri decet,
teneri quammaxime debet forma justitiae, ne quis a
consortio communionis abstentus, brevi lacrymula,
atque ad tempus parata, vel etiam uberioribus fletibus,
communionem, quam plurimis debet postulare
temporibus, facilitati sacerdotis extorqueat. Nonne
cum uni indulget indigno, plurimos facit ad
prolapsionis contagium provocari? Facilitas enim
veniae incentivum tribuit delinquendi. Hoc eo
dictum est, ut sciamus secundum verbum
Dei, secundum rationem dispensandam esse misericordiam
debitoribus. Medicus ipse, si serpentis interius
inveniat vulneris cicatricem, cum debeat
resecare ulceris vitium ne latius serpat, tamen a secandi
urendique proposito lacrymis inflexus aegroti,
medicamentis tegat quod ferro aperiendum fuit,
nonne ista inutilis misericordia est, si propter brevem
incisionis vel exustionis dolorem, corpus
omne tabescat, vitae usus intereat? Recte igitur et
sacerdos vulnus, ne latius serpat, a toto corpore
Ecclesiae quasi bonus medicus debet abscidere, et
prodere virus criminis quod lateat, non fovere, ne
dum unum excludendum non putat, plures dignos
faciat quos excludat ab Ecclesia. Jure ergo Apostolus
divino nos hortatur exemplo, dicens: Vide ergo bonitatem
et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt
severitatem; in te autem bonitatem, si permanseris
in bonitate [(Rom. XI, 22)]
. »
CAP. XX.-- Cui licite ignoscere liceat principi vel judici.
quaedam in nostro corde compassio, qua utique
si possumus subvenire compellimur? Servit autem
motus iste rationi, quando ita praebetur misericordia
ut justitia conservetur, sive cum indigenti
tribuitur, sive cum ignoscitur poenitenti. »
CAP. XIX.-- De discretione in habenda misericordia.
Item de discretione in habenda misericordia,
Ambrosius in expositione psalmi centesimi decimi
octavi: « Est justa misericordia, et est etiam injusta
misericordia. Denique, in lege scriptum est de quodam: Non misereberis illius
[(Deut. XIX, 13)]
; et in
libris Regnorum legis quia Saul propterea contraxit
offensam, quia miseratus est Agag hostium regem,
quem prohibuerat sententia divina servari [(I Reg. XIII)] .
Ut si quis latronis filiis deprecantibus motus, et lacrymis
conjugis ejus inflexus, absolvendum putet,
cui adhuc latrocinandi aspiret affectus, nonne innocentes
tradet exitio, qui liberat multorum exitia cogitantem?
Certe si gladium reprimit, vincla dissolvit,
cur laxat exsilio? cur latrocinandi qua potest clementiore
via non eripit facultatem, qui voluntatem extorquere
non potuit? Deinde inter duos, hoc est accusatorem
et reum, pari periculo de capite decernentes, alterum
si non probasset, alterum si non esset ab accusatore
convictus, non id quod justitiae est judex sequatur,
sed dum miseretur rei, damnet probantem, aut dum
accusatori favet qui probare non possit, addicat
innoxium. Non potest igitur haec dici justa misericordia.
In ipsa Ecclesia, ubi maxime misereri decet,
teneri quammaxime debet forma justitiae, ne quis a
consortio communionis abstentus, brevi lacrymula,
atque ad tempus parata, vel etiam uberioribus fletibus,
communionem, quam plurimis debet postulare
temporibus, facilitati sacerdotis extorqueat. Nonne
cum uni indulget indigno, plurimos facit ad
prolapsionis contagium provocari? Facilitas enim
veniae incentivum tribuit delinquendi. Hoc eo
dictum est, ut sciamus secundum verbum
Dei, secundum rationem dispensandam esse misericordiam
debitoribus. Medicus ipse, si serpentis interius
inveniat vulneris cicatricem, cum debeat
resecare ulceris vitium ne latius serpat, tamen a secandi
urendique proposito lacrymis inflexus aegroti,
medicamentis tegat quod ferro aperiendum fuit,
nonne ista inutilis misericordia est, si propter brevem
incisionis vel exustionis dolorem, corpus
omne tabescat, vitae usus intereat? Recte igitur et
sacerdos vulnus, ne latius serpat, a toto corpore
Ecclesiae quasi bonus medicus debet abscidere, et
prodere virus criminis quod lateat, non fovere, ne
dum unum excludendum non putat, plures dignos
faciat quos excludat ab Ecclesia. Jure ergo Apostolus
divino nos hortatur exemplo, dicens: Vide ergo bonitatem
et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt
severitatem; in te autem bonitatem, si permanseris
in bonitate [(Rom. XI, 22)]
. »
CAP. XX.-- Cui licite ignoscere liceat principi vel judici.