PL 13, col. 1068
Epistolae (Pacianus Barcilonensis), J. P. Migne
conflaret invidiam. Dat eorum epistolas ad Novatianum.
Ille ex auctoritate epistolarum, sedente
jam Romae episcopo, adversum fas sacerdotii singularis,
alterius episcopi sibi nomen assumit: Cornelium
lapsis communicasse arguit: se vindicat innocentem.
Contra hunc mihi reddenda ratio est, contra
hunc asserendus pudor, contra hunc vita purganda.
VII.
Sed et vos, inquies, episcopi talia cur probatis?
Dicat hoc alius: tu Novatianum defende.
Inexcusabilis videatur haec caeteris causa, tibi licet
grata sit. Tibi innocens sit, quisquis est pro te nocens.
Ne accusaveris alium eo crimine, quo tu non
potes liberari. Age, jam totum pudorem nos episcopi
debeamus, quia et apostolorum nomen accepimus,
quia Christi appellatione signamur. Negantem,
inquis, Dominus negat: tu, negantem nolo
fatearis. Quis eum negantem confitetur? qui ad poenitentiam
cogit, objurgat, crimen ostendit, vulnera
aperit, supplicia aeterna commemorat, interitu
carnis emendat? Hoc castigare est, non fateri. Ait
nobis Dominus: Vos estis sal terrae [(Matth. V, 13)]
.
Recte ergo salimus ista dicendo, nec ad nihilum
valebit quisquis audierit. Vides non proculcari a nobis
sententiam Domini, sed probari; non abjici severitatem,
sed voluntatem ejus aperiri. Sed poenitenti,
inquies, peccata dimittis; cum tantum in baptismate
tibi liceat relaxare peccatum. Non mihi plane,
sed Deo soli, qui et in baptismate donat admissum, et
poenitentium lacrymas non repellit. Caeterum quod
ego-facio, id non meo jure, sed Domini: Dei sumus
adjutores, inquit, Dei aedificatio est [(I Cor. III, 9)]
. Et
iterum: Ego plantavi, Apollo irrigavit, sed Deus incrementum
dedit: Ergo neque qui plantat est aliquid,
neque qui rigat; sed qui incrementum dat, Deus [(Ibid.
6, 7)]
. Quare sive baptizamus, sive ad poenitentiam
cogimus, seu veniam poenitentibus relaxamus;
Christo id auctore tractamus. Tibi videndum est, an
Christus hoc possit, an Christus hoc fecerit.
VIII.
Si poenitentibus remissio peccatorum dari
potuit, ais, baptisma non fuit necessarium. Insulsissima
comparatio! Baptismus enim, sacramentum
est dominicae passionis: poenitentium venia, meritum
confitentis. Illud omnes adipisci possunt, quia
gratiae Dei donum est; id est, gratuita donatio; labor
vero iste, paucorum est qui post casum resurgunt,
qui post vulnera convalescunt, qui lacrymosis
vocibus adjuvantur, qui carnis interitu reviviscunt.
Frustra me posuisse asseris illud exemplum quod
Deus dixerit; Malo poenitentiam peccatoris quam mortem [(Ezech. XXXIII, 11)]
.
Quid si adjecissem illud
Esaiae: Cum conversus ingemueris, tunc salvaberis
et scies ubi fueris [(Isa. XXX, 15, sec. LXX)]
? Quid si
id Apocalypsis: Memento unde cecideris, et age poenitentiam,
Ille ex auctoritate epistolarum, sedente
jam Romae episcopo, adversum fas sacerdotii singularis,
alterius episcopi sibi nomen assumit: Cornelium
lapsis communicasse arguit: se vindicat innocentem.
Contra hunc mihi reddenda ratio est, contra
hunc asserendus pudor, contra hunc vita purganda.
VII.
Sed et vos, inquies, episcopi talia cur probatis?
Dicat hoc alius: tu Novatianum defende.
Inexcusabilis videatur haec caeteris causa, tibi licet
grata sit. Tibi innocens sit, quisquis est pro te nocens.
Ne accusaveris alium eo crimine, quo tu non
potes liberari. Age, jam totum pudorem nos episcopi
debeamus, quia et apostolorum nomen accepimus,
quia Christi appellatione signamur. Negantem,
inquis, Dominus negat: tu, negantem nolo
fatearis. Quis eum negantem confitetur? qui ad poenitentiam
cogit, objurgat, crimen ostendit, vulnera
aperit, supplicia aeterna commemorat, interitu
carnis emendat? Hoc castigare est, non fateri. Ait
nobis Dominus: Vos estis sal terrae [(Matth. V, 13)]
.
Recte ergo salimus ista dicendo, nec ad nihilum
valebit quisquis audierit. Vides non proculcari a nobis
sententiam Domini, sed probari; non abjici severitatem,
sed voluntatem ejus aperiri. Sed poenitenti,
inquies, peccata dimittis; cum tantum in baptismate
tibi liceat relaxare peccatum. Non mihi plane,
sed Deo soli, qui et in baptismate donat admissum, et
poenitentium lacrymas non repellit. Caeterum quod
ego-facio, id non meo jure, sed Domini: Dei sumus
adjutores, inquit, Dei aedificatio est [(I Cor. III, 9)]
. Et
iterum: Ego plantavi, Apollo irrigavit, sed Deus incrementum
dedit: Ergo neque qui plantat est aliquid,
neque qui rigat; sed qui incrementum dat, Deus [(Ibid.
6, 7)]
. Quare sive baptizamus, sive ad poenitentiam
cogimus, seu veniam poenitentibus relaxamus;
Christo id auctore tractamus. Tibi videndum est, an
Christus hoc possit, an Christus hoc fecerit.
VIII.
Si poenitentibus remissio peccatorum dari
potuit, ais, baptisma non fuit necessarium. Insulsissima
comparatio! Baptismus enim, sacramentum
est dominicae passionis: poenitentium venia, meritum
confitentis. Illud omnes adipisci possunt, quia
gratiae Dei donum est; id est, gratuita donatio; labor
vero iste, paucorum est qui post casum resurgunt,
qui post vulnera convalescunt, qui lacrymosis
vocibus adjuvantur, qui carnis interitu reviviscunt.
Frustra me posuisse asseris illud exemplum quod
Deus dixerit; Malo poenitentiam peccatoris quam mortem [(Ezech. XXXIII, 11)]
.
Quid si adjecissem illud
Esaiae: Cum conversus ingemueris, tunc salvaberis
et scies ubi fueris [(Isa. XXX, 15, sec. LXX)]
? Quid si
id Apocalypsis: Memento unde cecideris, et age poenitentiam,