PL 144, col. 411
Epistolae (Petrus Damianus), J. P. Migne
siceram nunquam bibit? Nunquid Jacobus Alphaei
medicos quaesisse legitur, qui istos liquores ex utero
matris ignorasse perhibetur? Jam vero, ut a saeculi
origine repetamus, mundus hic usque ad sexcentesimum
tertium Noe annum prorsus (vinum) ignorasse
cognoscitur, cum per tot curricula temporum obiisse
quidem, sed nullus hominum aegrotasse, legatur.
Sed cum in Genesi dicitur: « Coepit Noe vir agricola
exercere terram, et plantavit vineam, » velut in
laudem aquae, protinus additur: « Bibensque vinum,
inebriatus est, et nudatus est in tabernaculo suo [(Gen. IX)] .
» Ac si perspicue diceretur: quem diu
aqua vestitum sine confusione continuit, hujus repente
vinum verenda nudavit. Cui sententiae bene
etiam Salomon concinit, dicens: « Vinum, inquit,
apostatare facit etiam sapientes [(Eccli. XIX)] . »
Loth quoque, qui et inter Sodomitas in castitate vixit,
in monte postmodum percepto vino, cum utraque filia
nesciendo concubuit: et pudoris munditiam vinum in
solitudine una nocte suasit amittere, quem diu inter
tot adulteros 216 ipsa non potuit Sodoma violare.
Sicque factum est ut Loth, qui eatenus in cunctis
exstiterat justus, jam in hac una re perverso jure,
Moab, et Amon unus uterque fieret et pater et avus.
Unde non incongrue Salomon: « Luxuriosa, inquit,
res vinum, et tumultuosa ebrietas; quicunque his
delectatur, non erit sapiens [(Prov. XX)] . »
Ad haec respondet languidus noster: Sed Apostolus,
inquit, suo discipulo praecepit dicens: « Noli adhuc
aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum,
et frequentes tuas infirmitates [(I Tim.
V)] . » Utinam, frater, sic memoriter teneremus reliquas
sacrae Scripturae sententias, quae jejunium
praedicant, sicut hanc unam, quae rigorem abstinentiae,
ex discretione relaxat. Quare non sic reminiscimur
quod idem Paulus alibi dicit: « Nolite inebriari
vino, in quo est luxuria [(Ephes. V)] . » Cur non
ita recolimus quod Isaias ait: « Vae, qui potentes
estis ad bibendum vinum, et viri fortes
ad miscendam ebrietatem? » [(Isa. V.)] Quare non
sic recordamur illud quod Salomon ait: « Noli, inquit,
regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum, quia
nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Et ne forte
bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam
filiorum pauperis [(Prov. XXXI)] . » Sed et istud
Pauli, quod mihi tam libenter objicis, et alia huic
similia, qua discretionis arte praecipiat, ipse alibi
manifestat, cum dicit: « Hoc, inquit, secundum indulgentiam,
non secundum imperium dico [(I Cor.
VII)] . » Enimvero in his, quae secundum indulgentiam
permittuntur, magis placet discipulus, si jussionem
simpliciter praeterit quam si promptus obedit. Quod
facile perpenditur, si quod Jeremias narrat ad memoriam
reducatur. Ait enim: « Verbum, quod factum
est ad Jeremiam a Domino, dicens: Vade ad
domum Rechabitarum, et loquere eis, et introduces
eos in domum Domini in unam exedram thesaurorum,
et dabis eis bibere vinum [(Jer. XXX)] . » Ecce
praeceptum divinitus datum, ubi etiam paulo
medicos quaesisse legitur, qui istos liquores ex utero
matris ignorasse perhibetur? Jam vero, ut a saeculi
origine repetamus, mundus hic usque ad sexcentesimum
tertium Noe annum prorsus (vinum) ignorasse
cognoscitur, cum per tot curricula temporum obiisse
quidem, sed nullus hominum aegrotasse, legatur.
Sed cum in Genesi dicitur: « Coepit Noe vir agricola
exercere terram, et plantavit vineam, » velut in
laudem aquae, protinus additur: « Bibensque vinum,
inebriatus est, et nudatus est in tabernaculo suo [(Gen. IX)] .
» Ac si perspicue diceretur: quem diu
aqua vestitum sine confusione continuit, hujus repente
vinum verenda nudavit. Cui sententiae bene
etiam Salomon concinit, dicens: « Vinum, inquit,
apostatare facit etiam sapientes [(Eccli. XIX)] . »
Loth quoque, qui et inter Sodomitas in castitate vixit,
in monte postmodum percepto vino, cum utraque filia
nesciendo concubuit: et pudoris munditiam vinum in
solitudine una nocte suasit amittere, quem diu inter
tot adulteros 216 ipsa non potuit Sodoma violare.
Sicque factum est ut Loth, qui eatenus in cunctis
exstiterat justus, jam in hac una re perverso jure,
Moab, et Amon unus uterque fieret et pater et avus.
Unde non incongrue Salomon: « Luxuriosa, inquit,
res vinum, et tumultuosa ebrietas; quicunque his
delectatur, non erit sapiens [(Prov. XX)] . »
Ad haec respondet languidus noster: Sed Apostolus,
inquit, suo discipulo praecepit dicens: « Noli adhuc
aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum,
et frequentes tuas infirmitates [(I Tim.
V)] . » Utinam, frater, sic memoriter teneremus reliquas
sacrae Scripturae sententias, quae jejunium
praedicant, sicut hanc unam, quae rigorem abstinentiae,
ex discretione relaxat. Quare non sic reminiscimur
quod idem Paulus alibi dicit: « Nolite inebriari
vino, in quo est luxuria [(Ephes. V)] . » Cur non
ita recolimus quod Isaias ait: « Vae, qui potentes
estis ad bibendum vinum, et viri fortes
ad miscendam ebrietatem? » [(Isa. V.)] Quare non
sic recordamur illud quod Salomon ait: « Noli, inquit,
regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum, quia
nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Et ne forte
bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam
filiorum pauperis [(Prov. XXXI)] . » Sed et istud
Pauli, quod mihi tam libenter objicis, et alia huic
similia, qua discretionis arte praecipiat, ipse alibi
manifestat, cum dicit: « Hoc, inquit, secundum indulgentiam,
non secundum imperium dico [(I Cor.
VII)] . » Enimvero in his, quae secundum indulgentiam
permittuntur, magis placet discipulus, si jussionem
simpliciter praeterit quam si promptus obedit. Quod
facile perpenditur, si quod Jeremias narrat ad memoriam
reducatur. Ait enim: « Verbum, quod factum
est ad Jeremiam a Domino, dicens: Vade ad
domum Rechabitarum, et loquere eis, et introduces
eos in domum Domini in unam exedram thesaurorum,
et dabis eis bibere vinum [(Jer. XXX)] . » Ecce
praeceptum divinitus datum, ubi etiam paulo