PL 76, col. 621
Moralia II (Gregorius I), J. P. Migne
exercitum specialiter, ut possumus, enumerando
proferamus. Radix quippe cuncti mali superbia est,
de qua, Scriptura attestante, dicitur: Initium omnis
peccati est superbia
[(Eccli. X, 15)]
. Primae autem
ejus soboles, septem nimirum principalia vitia, de
hac virulenta radice proferuntur, scilicet inanis gloria,
invidia, ira, tristitia, avaritia, ventris ingluvies,
luxuria. Nam quia his septem superbiae vitiis
nos captos doluit, idcirco Redemptor noster ad spiritale
liberationis praelium spiritu septiformis gratiae
plenus venit.
88. Singula vitia capitalia suum habent exercitum.---Sed
habent contra nos haec singula exercitum
suum. Nam de inani gloria inobedientia, jactantia,
hypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae,
et novitatum praesumptiones oriuntur. De invidia,
odium, susurratio, detractio, exsultatio in adversus
proximi, afflictio autem in prosperis nascitur.
De ira, rixae, tumor mentis, contumeliae, clamor,
indignatio, blasphemiae proferuntur. De tristitia,
malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor
circa praecepta, vagatio mentis 1036 erga illicita
nascitur. De avaritia, proditio, fraus, fallacia, perjuria,
inquietudo, violentiae, et contra misericordiam
obdurationes cordis oriuntur. De ventris ingluvie,
inepta laetitia, scurrilitas, immunditia, multiloquium,
hebetudo sensus circa intelligentiam propagantur.
De luxuria, caecitas mentis, inconsideratio,
inconstantia, praecipitatio, amor sui, odium Dei,
affectus praesentis saeculi, horror autem vel desperatio
futuri generantur. Quia ergo septem principalia
vitia tantam de se vitiorum multitudinem proferunt,
cum ad cor veniunt, quasi subsequentis exercitus
catervas trahunt. Ex quibus videlicet septem
quinque spiritalia, duoque carnalia sunt.
89. Unumquodque vitium oritur ex altero.---Sed
unumquodque eorum tanta sibi cognatione jungitur,
ut non nisi unum de altero proferatur. Prima namque
superbiae soboles inanis est gloria, quae dum
oppressam mentem corruperit, mox invidiam gignit,
quia nimirum dum vani nominis potentiam appetit,
ne quis hanc alius adipisci valeat tabescit. Invidia
quoque iram generat, quia quanto in erno livoris
vulnere animus sauciatur, tanto etiam mansuetudo
tranquillitatis amittitur; et quia quasi dolens membrum
tangitur, idcirco oppositae actionis manus velut
gravius pressa sentitur. Ex ira quoque tristitia
oritur, quia turbata mens quo se inordinate concutit,
eo addicendo confundit: et cum dulcedinem
tranquillitatis amiserit, nihil hanc nisi ex perturbatione
subsequens moeror pascit. Tristitia quoque ad
avaritiam derivatur, quia dum confusum cor bonum
laetitiae in semetipso intus amiserit, unde consolari
debeat foris quaerit; et tanto magis exteriora bona
proferamus. Radix quippe cuncti mali superbia est,
de qua, Scriptura attestante, dicitur: Initium omnis
peccati est superbia
[(Eccli. X, 15)]
. Primae autem
ejus soboles, septem nimirum principalia vitia, de
hac virulenta radice proferuntur, scilicet inanis gloria,
invidia, ira, tristitia, avaritia, ventris ingluvies,
luxuria. Nam quia his septem superbiae vitiis
nos captos doluit, idcirco Redemptor noster ad spiritale
liberationis praelium spiritu septiformis gratiae
plenus venit.
88. Singula vitia capitalia suum habent exercitum.---Sed
habent contra nos haec singula exercitum
suum. Nam de inani gloria inobedientia, jactantia,
hypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae,
et novitatum praesumptiones oriuntur. De invidia,
odium, susurratio, detractio, exsultatio in adversus
proximi, afflictio autem in prosperis nascitur.
De ira, rixae, tumor mentis, contumeliae, clamor,
indignatio, blasphemiae proferuntur. De tristitia,
malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor
circa praecepta, vagatio mentis 1036 erga illicita
nascitur. De avaritia, proditio, fraus, fallacia, perjuria,
inquietudo, violentiae, et contra misericordiam
obdurationes cordis oriuntur. De ventris ingluvie,
inepta laetitia, scurrilitas, immunditia, multiloquium,
hebetudo sensus circa intelligentiam propagantur.
De luxuria, caecitas mentis, inconsideratio,
inconstantia, praecipitatio, amor sui, odium Dei,
affectus praesentis saeculi, horror autem vel desperatio
futuri generantur. Quia ergo septem principalia
vitia tantam de se vitiorum multitudinem proferunt,
cum ad cor veniunt, quasi subsequentis exercitus
catervas trahunt. Ex quibus videlicet septem
quinque spiritalia, duoque carnalia sunt.
89. Unumquodque vitium oritur ex altero.---Sed
unumquodque eorum tanta sibi cognatione jungitur,
ut non nisi unum de altero proferatur. Prima namque
superbiae soboles inanis est gloria, quae dum
oppressam mentem corruperit, mox invidiam gignit,
quia nimirum dum vani nominis potentiam appetit,
ne quis hanc alius adipisci valeat tabescit. Invidia
quoque iram generat, quia quanto in erno livoris
vulnere animus sauciatur, tanto etiam mansuetudo
tranquillitatis amittitur; et quia quasi dolens membrum
tangitur, idcirco oppositae actionis manus velut
gravius pressa sentitur. Ex ira quoque tristitia
oritur, quia turbata mens quo se inordinate concutit,
eo addicendo confundit: et cum dulcedinem
tranquillitatis amiserit, nihil hanc nisi ex perturbatione
subsequens moeror pascit. Tristitia quoque ad
avaritiam derivatur, quia dum confusum cor bonum
laetitiae in semetipso intus amiserit, unde consolari
debeat foris quaerit; et tanto magis exteriora bona