1 Maccabei
Liber I MachabæorumIntroduzioni
Enciclopedia Cattolica
Sono due libri «deuterocanonici» del Vecchio Testamento, che narrano la rivolta condotta principalmente da Giuda Maccabeo. Ciascun libro è opera originale; pur avendo il soggetto in comune, sono distinti per l'autore, per la lingua, per lo scopo e specialmente per i dati cronologici. Il I M. abbraccia infatti un periodo di ca. 41 anni, dall'inizio del regno di Antioco IV Epifane (175-63 a. C.) fino all'uccisione di Simone, capo del nuovo Stato giudaico (135 a. C.). Il II M., iniziando dagli ultimi tempi di Seleuco Filopatore, predecessore di Antioco Epifane, si ferma alla morte di Giuda Maccabeo (161), comprendendo così uno spazio di ca. 14 anni.
Haydock
These Books are so called, because they contain the history of the people of God under the command of Judas Machabeus and his brethren; and he, as some will have it, was surnamed Machabeus from carrying on his ensigns, or standards, those words of Exodus xv. 11., "Who is like to thee among the strong, O Lord;" in which the initial letters, in the Hebrew, are M. C. B. E. I. It is not known who was the author of these books. But as to their authority, though they are not received by the Jews, saith St. Augustine, (liber XVIII., City of God, chap. 36.) they are received by the Church; who, in settling her canon of the Scriptures, chose rather to be directed by the tradition she had received from the apostles of Christ, than by that of the Scribes and Pharisees. And as the Church has declared these two books canonical, even in two general councils, viz., Florence and Trent, there can be no doubt of their authenticity. (Challoner) --- The most ancient Fathers, Clement, (Strom. i.) St. Cyprian, (1 ep. III. ad. Cornel.) St. Ambrose, (Off. I. 41., etc.) quote them as divine; and the third Council of Carthage, Trent, etc., have inserted them in the canon. Though (Worthington) St. Jerome did not translate (Calmet) or urge them against the Jews, he had a great regard for them. (In Daniel i., and xi., etc.) The texts to which Protestants object, will be explained. They are not more difficult than many which occur in the Books of Kings and Paralipomenon. Other books have been formerly contested, which they now admit. The author of the second book seems to have designed at first only to insert two supplements. He then resolved to abridge the work of Jason, and hence added a preface, (chap. 2:20.) which may be first perused. He then gives an account of some who had suffered death for the truth; and in the eighth and following chapters, the victories of the Machabees, which had been partly recorded in the first book, are specified, with some fresh circumstances. Judas was styled the Machabee for his strength and valour, (Worthington) being "the scourge" of God, (Haydock) or because he was an exterminator. (Menochius) --- Yet the etymology is not well ascertained. That given above, Zacharias 12:5.; (Haydock) or M. C. B. I. (Buxtorf; Prideaux, etc.) seems to be overthrown, by the Syriac having always k instead of c, which is the case in two Chaldean manuscripts. These may not contain a truer history, but they rectify several mistakes in the printed copies. (Kennicott) --- St. Jerome found the first of these books in Hebrew, the second in Greek. (Ep. 106.) We have a third also in Greek, in the Complutensian Bible; as well as a fourth, mentioned by Sixtus, (Bib. i.; Worthington) "on the administration of Hircan," (Calmet) to which reference seems to be made [in] 1 Machabees xv. 24., (Worthington) though what is extant be a work of no authority. "The empire of reason," falsely attributed to Josephus, and printed among his works, is more probably the fourth book, known to the ancients. Neither of these latter were ever deemed canonical by any authentic decree. (Worthington) --- Many have indeed ranked the with the other contested works: but now it is generally agreed that they belong not to the sacred Scriptures, as the two former do. On these (Calmet) indeed, as almost on all the sacred books, (Haydock) authors have varied: but he most respectable and the most numerous declare in their favour. To arrange the four books in chronological order, we must make the first and third exchange places. This last can obtain its title only inasmuch as the Jews of Alexandria, who were persecuted by Philopator, and miraculously delivered, were animated with the same sentiments of piety and heroism as the rest of the Machabees. (Calmet) See Ecclesiasticus l. 1, 21, 23. (Haydock) --- The authors of the first and second books relate many of the same events; yet seem not to have seen each other's works. The latter follows the Greek chronology, dating from Tisri, September and October, (Calmet) the year of the world 3828 to 3843, (Haydock) while the former dates from Nisan, (Calmet) our March or April, the year 3829 to 3869. The third book gives an account of Philopator's persecution in Egypt, the year 3787. The fourth, from the year 3869 to 3698, (Haydock) is little known among the Latins. Calmet gives two copies, the one regarding Hircan and the other "the government of reason," or the martyrdom of the Machabees, the year 3837; (Haydock) the author of which last seems to have been a Stoic. (Calmet) --- We shall pass them[3 Machabees and 4 Machabees] over, with Protestants, as they are not received by the Catholic Church. (Haydock)
Douay 1582/1609
The argument of the bookes of Machabees, with other prooemial Annotations. 6 paragrafi
BEFORE we declare the contents, the reader perhaps wil require to Prooemial questiōs touching these bookes. know, why they are called the Bookes of MACHABEES: how manie they be; who writ them; in what language; & especially whether al, or anie, or which of them are Canonical Scripture? For satisfaction of al which demandes, distinguishing betwen certaine and vncertaine, we shal briefly shew that which semeth more probable in the doubtful pointes; and the assured certaintie of that which is decided by the Catholique Church of Christ. They are called Machabees of Iudas Machabeus. Iudas had this surname for his streingth and val⸢ur⸣e. Concerning therefore the name and inscription. S. Ierom, very probably supposeth that these Bookes haue their title of Iudas MACHABEVS; the narration of whose heroical vertues, and noble Actes occupieth the greatest part of this whole historie. And this surname Machabeus signifying valient of streingth (or by an vsual hebrew contraction, Mobi, more explicated, Milchamach Coach bihuda, that is, Force of battel, or Streingth in Iuda) was geuen him by his father Mathathias, when before his death disposing of his sonnes & exhorting them, he sayd to them al: You my sonnes take corege, and doe manfully in the law, because in it you shal be li. 1. c. 2. v. 64, 65, & 66. glorious. And behold Simon your brother I know that he is a man of counsel: heare ye him alwayes, and he shal be father to you. Next headdeth: And Iudas Machabeus, valient of streingth from his youth, let him be to you the prince of warfayre, and he shal manage the battel of the people. And from him this name was also ascribed Others also called Machabees. to his bretheren, and to al the rest that ioyned with them either in the holie warres, or otherwise shewed their valure, professing Gods law in spiritual combate euen to death. As Nicetas writeth in Orat. 22. S. Greg. Nazian. li. 2. c. 6. & 7. VVherupon old Eleazarus and the seuen young bretheren, with their mother are also called Machabees.
There be in al, foure bookes called Machabees. The first S. Ierom There be foure bookes. found in Hebrew, the second in Greke, as he testifieth Epist. 106. The third is also extant in Greke, and Latin in Biblijs Complutensibus. The fourth VVritten by vncertaine auctors. The tvvo last are not Canonical. semeth to be that which is mentioned in the end of the first booke. And either v. 24. the same, or an other vnder that title, is also extant in Greke, as testifieth Sixtus Senensis, li. 1. Bibliothecae. VVho writte them is more vncertaine: but most probable euerie one had a diuers auctor. Neither are the two last approued for Canonical by anie authentical auctoritie.
It resteth therfore to speake of the two first, which the Iewes and Protestants Ievves & Protestantes denie also these two first. Their arguments. denie, because they are not in the Hebrew Canon. The Protestants further alleaging that they are not in the former Canon of the Church, before S. Ieroms time. Moreouer obiecting certaine places of these bookes, which they say, are contrarie to sound doctrine, & to the truth of other authentical histories; or contradictorie in themselues. None of which thinges can procede from the Holie Ghost, the principal auctor of al Diuine Scriptures. Al which textes we shal more conueniently explicate, according to their true sense, in li. 1. c. 1. v. 1. 7. 11. & 57. ch. 4. v. 52. ch. 6. v. 16. ch. 8. v. 16. li. 2. ch. 1. v. 19. ch. 2. v. 25. ch. 12. v. 43. ch. 14 v. 41. ch. 15. v. 39. Euseb. li. 3. c. 25. hist. S. Ierom de viru illustrib. their proper places. As for the exception, that these bookes are not in the Canon of Ansvvers. the Iewes, it is answered already (Praef. Tobiae.) that the Canon of the Christian Catholique Church is of souereigne auctoritie, though the Iewes Canon haue them not. Finally wheras these bookes were not canonized in the former General Councels, it sufficeth that they are since declared to be Canonical, & Diuine Scripture, as some other partes haue likewise bene, which English Protestants do not denie. As the Epistle of S. Iames, the second of S. Peter, the second and third of S. Iohn, and S. Iudes epistle: of al which Eusebius, and S. Ierom testifie, that some lerned Fathers doubled sometimes, whether they were Apostolical or no. But afterwards the same, with these two bookes of Machabees, and others were expresly declared to be Diuine Scripture, by the third Councel of Carthage, can. 47. By the Councel of seuentie Approued by Councels. Bishops vnder Gelasius, though by the name of one booke, as also Esdras and Nehemias as but one booke. Last by the Councels of Florence, and Trent.
If anie further require the iudgement of more ancient Fathers, diuers doe And by Ancient. Fathers. alleage these bookes as Diuine Scriptures. S. Dyonise, c. 2. celest. Hierar. S. Clemens Alexan. li. 1. Stromat. S. Cyprian li. 1. Epist. ep. 3. ad Cornelium. li. 4. ep. 1. & de exhort. ad Martyrium. c. 11. Isidorus li. 16. c. 1. Etym. S. Gregorie Nazianzen hath a whole Oration of the seuen Machabees Martyrs, and their mother. S. Ambrose li. 1. c. 41. Offic. But to omite others, albeit S. Ierom vrged not these bookes against the Iewes, yet he much estemed them, as appeareth in his commentaries vpon Daniel. c. 1. 11. & 12. S. Augustin most clerly auoucheth li. 2. c. 8. de doct. christ. & li. 18. c. 36. de ciuit. that notwithstanding the Iewes denie these bookes, the Church holdeth them Canonical. And wheras one Gaudentius an heretike alleaged for defense of his haeresie the example of Razias, who slew him self. 2. Mac. 14. S. Augustin denieth not the auctoritie of the booke, but discusseth the fact, and admonisheth that it is not vnprofitably receiued by the Church; si sobrie legatur, vel audiatur: if it be read, or heard soberly. VVhich was a necessarie admonition to those Donatistes: who not vnderstanding the holie Scriptures, depraued them (as S. Peter speaketh of like heretikes, •p. 2. c. 3.) to their owne perdition.
Now touching the contentes, a great part of the same historie, which is The same contentes of both the bookes. written in the former booke, is repeted in the second, with such varietie of some thinges added, some omitted, as in the bookes of Kinges and Paralipomenon: and as the Gospel is written by the foure Euangelistes. Ioyning therfore these Foure principal partes. two bookes together, the Concordance therof conteyneth foure principal partes. The Preface; the Historie: an Appendix, & the Conclusion. But the three former partes are very extraordinarily disposed. For the The occasion of so extraordinarie disposition. writer of the second booke (who doubtles was a distinct person from him that writte the former) first of al added an Appendix to the historie (written before) making mention of two Epistles, and reciting the summe of one of them, in the first chapter and part of the second, as though he meant to haue writte no more of the same matter. But then, as it may seme vpon new resolution, intending to abridge the historical bookes of Iason, maketh a preface to ••. 2. c. 2. v. 24. his worke, in the rest of that second chapter. And so prosecuteth his purpose: and finally maketh a briefe conclusion in the three last verses of the same second booke. The mayne historie conteyneth two special partes. The The historie conteyneth tvvo partes. first sheweth the state of Gods peculiar people, the Iewish nation, from the beginning of the Grecian Monarchie, parted after the death of Alexander amongst his folowers: of which some did exceedingly persecute the Iewes, by diuers both suttle and cruel meanes, to the ruine of manie, and euen to death and martyrdom of some most constant obseruers of Gods Lawes, and true Religion, til the warres of the Machabees, in the first chapter of the first booke, and in the 3. 4 5 6. and 7. chapters of the second booke. In the other fiftene chapters of the former booke, and other eight of the second, are described the battles, victories, & triumphes of the valient Machabees. Of which holie warres Mathathias was the beginner and first captaine: Iudas the second: the third Ionathas: and Simon the fourth: after whose death his sonne Iohn Hyrcanus succeded Duke and Hieghpriest.
But because these bookes are intermixed the one with the other, whosoeuer An order how to reade these bookes. please to read them in order of the historie, may folow the direction of the Alphabet letters, set in the inner margen, beginning with A. at the twentith verse of the second chapter of the second booke, to the end of the same chapter. Thence procede as the signe of a starre directeth to the next letter B. which is at the beginning of the first booke, the first chapter first verse. And so in the rest. And when the capital letters are ended, the smaller wil direct you.
Cornely
CAPUT XI. DE DUOBUS MACHABAEORUM LIBRIS.,
S8 50. — De utriusque. Machabaeorum libri argumento et fine.
Continua a leggere 116 paragrafi
150. — Ultimum locum in nostro V. T. canone occupant duo Machabaeorum libri (MaxxaCaiov & et f), qui licet nec ab eodem auctore nec eundem in finem eodemve modo sint conscripti, simul tamen tractentur oportet, quia in iislem fere rebus gestis narrandis versantur et alter alterum complet. MacAaóaeus cognomen est Iudae, tertio Mathathiae sacerdotis filio, ob virtutem fortitudinemque ut videtur inditum, qua Seleucidas populi sui persecutores etoppressores debellabat!. Ab eo autem nomen non tantum in totam eius familiam transiit ?, sed etiam in omnes eius asseclas, qui cum eo fratribusque eius tyrannidem Seleucidarum vi armisque impugnabant, aut avitam fidem in Seleucidarum persecutione tormentis et martyrio profitebantur?. Unde etiam libri nostri-idem sortiti sunt nomen , quoniam Mathathiae filiorumque eius res gestas narrant, quibus contra Seleucidas patriam religionemque defendebant populoque suo libertatem recuperabant *.
Etenim ludaei ex exsilio babylonico reversi, postquam regnante Artaxerxe 1. Esdrae et Nehemiae conatu studioque rempublicam suam restituerant, a regibus persicis dependebant quidem, toto tamen persici imperii tempore secundum suas leges et instituta sub magni synedrii summique sacerdotis regimine quieti degebant. Sub iugo satis duro procul dubio semper erant, magnis oneribus a regibus persicis premebantur, inde ab Esdrae tempore cessaverat prophetia; sed Scribae, qui plerique (uti Esdras ipse) erant ex sacerdotibus, una cum libris sacris anfiquam religionem conservabant, atque istis temporibus, etsi infelicior essel externus populi status, accuratior videtur fuisse legis observantia. Qui rerum status in peiorem mutatus est, quando Persarum regnum per Alexandrum M. destructum et inter duces eius divisum est. Palaestina enim media inter aegyptiacum Ptolemaeorum regnum et inter Seleucidarum imperium asiaticum sita frequens fuit certaminum et bellorum causa et ab utrisque opprimebatur. Quod autem peius fuit, ludaei, quum in continuo commercio cum duobus istis regnis essent, haud pauci Graecorum institutionibus magis minusve delectabantur, : 440 alque salis mullae familiae, praesertim nobiliores, ut ethnicorum irrisiones et oppressiones effugerent, corum mores cultumque exteriorem imitatae patriamque religionem placitis ethnicorum philosophorum adaptare conatae cum gentibus « commiscebantur »?, dum multo plures avitae religioni traditisque ritibus moribusque fideles inhaerentes longius sese a Graecorum consortio retrahebant. Priores « iniqui » et « peccatores » ab Iudaeis fidelibus appellabantur, qui ipsi Asidaeorum nomine sese ab infidelibus distinguebant^.
Alexandro M. mortuo Palaestina primum in Ptolemaeorum potestatem venerat, qui saltem non aperta vi ludacorum religionem persecuti sunt. Atque primus quoque Seleucida, qui Ptolemaeos a. 200. ex Asia expulit, Antiochus IIl. Magnus ludaeis favebat eisque et eorum templo magna privilegia concessit?. Cuius successor Seleucus IV. Philopator, qui primo regni tempore patris exemplum secutus omnes templi icrosolymitani cultusque divini sumtus ex reditibus suis solverat (2 Mach. 3,3), ultimo vitae anno templum spoliare iam est conatus. Verum gravissimam persecutionem excitavit Antiochus IV. Epiphanes (Vulg, Illustris), qua in desperationem coniecti Asidaei ducibus Mathathia sacerdote filiisque eius contra Syros insurrexerunt et continuis quadraginta annorum bellis patriae suae libertatem recuperarunt. Quae bella ARGUMENTUM sunt librorum Machabaeorum *.
Integrum eorum conspectum exhibet prior liber, «qui ab initio regni Antiochi Epiphanis persecutionis historiam enarrare incipit narrationemque usque ad.annum 136., quo mortuus est Simon, ultimus Mathathiae filius, quem libertate recuperata Iudaci sibi pracfecerant « summum sacerdotem et ducem in aeternum, donec veniret propheta fidelis » (2 MacA. 3,3). Paullo altius narrationis suae initium repetens alter Machabaeorum liber citius eam abrumpit; ab ultimo enim Seleuci IV. anno exorsus eam terminat magna victoria illa, qua Iudas Machabaeus a. 161. Nicanore devicto sanctam civitatem liberavit. Prior igitur liber quadraginta, alter sedecim tantum annorum historiam continet, ita ut maior eius pars (2 Mach. 4,7-15,38) paucis prioris libri capitibus (1. Mach. 1,11-7,50) respondeat". Quare si ad temporis rationem attendimus, alter priori aptius praemittitur, ideoque eius analysin priore loco trademus.
Carolus Marlcllus). Alii voro ad Is. 43,17 provocantes illamque scriptionem praeferentes, quam adoptavit Gorionides (Y2212), cui magis respondet Jatina forma Machabaeus (gr. May a6aioj, nomen ad rad. 732 (exstinctum estj referunt, illudque designare volunt ezstinctorem. Fucrunt quoque, qui nomen cx literis initialibus sententiae, quam
Iudas Machab. in signis vexillisque habuisse dicitur (Exod. 15,11: pua 172 M^ aim 1 Quis similis tui in fortibus (inter dcos], Domine »?) vel ex literis initialibus nominis Mathalhiae (m a y nnm) parum recte derivarent.
3. Hinc factum cst, ut septem fratres, qui cum matre sua gloriosum martyrium tempore Antiochi Epiphanis subierunt (2 Mach. 7.), vulgo fratres Machabaei appellentur, quamvis ad Asmonacorum familiam non pertinucrint.
À. Quo cum iure 3 et 4 Mach. libri hoc nomine insigniantur et quid de iis sit sentiendum, dixiinus in Introd. gener. Ed. 2. n. 75. p. 220 sq.
8. Ut facilius intelligatur Machabacorum historia, adscribimus genealogiam Seleucidarum, de quibus in libris nostris agitur. Duo enim post Antiochum M. fuerunt familiae rami, inter quos multae de throno dísceptationes.
Eae e asm OU EEUU C "eaa Demetrius I. Soter — Antiochus V. Eupator — Alexander Balas
151. — « Liber secundus Machabaeorum, inquit P. Goldhagen, variis ex partibus hinc inde conflatus est »!. Quae assertio aliquid veri continet ; duabus enim porlibus prorsus distinctis constat, quae solo auctoris fine ad unitatem quandam rediguntur. Narrationi enim suae de persecutione à Seleucidis excitata et de bellis a Iuda Machabaeo contra eos geslis auctor duas epistolas praemittit, quibus Iudaei ierosolymitani aegyptiacos invitaverunt, ut secum encaeniorum festum mense Caslev celebrandum peragerent. Quarum prior (1,1- 10) scripta est a. 188. acr, Scleuc. (a. 125. 8. Chr. *; altera (1,10-2,19) auni quidein. indicatione caret; quoniam vero « Aristobulum magistrum regis Ptolemaci » (VII. Philometoris 181-156; et Iudam (haud dubie Machabaeum, qui a. 161. occisus est) in inscriptione nominat et recentem
Antiochi Epiphanis mortem (a. 163; commemorat, circa a. 162. data est. Narrationem ipsam, quae verum libri argumentum constituit, ex quinque lasonis Cyrenaei libris se excerpsisse testatur auctor, sed illam non sine arle disposuit. In duas enim sectiones ifa. eam distribuit, ut singulae novi festi instituti relatione terminentur (10,1-9. et. 15,36. 31), et singulae, quum etiam de binorum regum syriacorum rebus gestis agant, in bina membra dividantur; unde conciunitas quaedam partium non iniucunda?. Quarum conspectum exhibet haee 2 Mac. ANALYSIS, in qua. accuratior quoque «argument? descriptio proponitur.
2, Non satis apta versuum divisione annum, quo data prior epistola significatur, ad alteram trahi iam monuit Bellarminus (De verbo Dei I. 15); Graeci cnim, id quod etiam ex epistolis in nostro libro relatis (II. 11,21. 33. 38) apparct, annum et diem epistolae scriptae postponcre solebant. Mensis Caslev autem non ide data. epistola cst intelligendus, quia eadem. exempla docent mensis indicationem poni posl annum, sed addito mense auctor « scenopegiam mensís Caslev » i. e. encaeniorum festum mense nono (Decembre) celebrandum a vera « scenopegia » mense Tiscehri (Octobre) celebranda distingult,
Pro INTRODUCTIONE praemittit auctor duas ludaeorum ierosolymitanorum epistolas, quibus aegypliacos ad encaeniorum festum ob templi lustrationem institutum invitant (1,4-2,19).
1. In priore brevissima (1,1 - 102.) post inscriptionem et salutis apprecationem (1,1 -6) alludentes ad priores literas de eodem teinpore perseculionis Demetrii (a. 144.) conscriptas exhortantur contribules suos, ut secum celebrent « scenopegiam mensis Caslev » i. e. encaenia (14, 7 - 10 a.).
a.) incipit a morte Antiochi Epiphanis narranda, qua a mago periculo liberatus sit populus (1,11 - 17), b.) transit ad invitationem, ut dedicationis lempli et i;juis coelitus post captivitatem dati diem secum celebrent (1,18), c.! alque pro motivo historiam iguis tempore Nehemiae miraculose dati affert. Quem in finem v.) miraculum satis fuse narrat. (1,19- 36^, f.) indicat rationem, cur arca, tabernaculum, altare incensi per leremiam ex priore templo ablata in altero nondum adsint (2,1 - 8), T.alque ad ignem sacrum revertens simile miraculum etiam in primorum sacerdotum consecratione et in prioris templi dedicatione accidisse monet (9,4 - 12).
d.) Nchemiae deinde sollicitudinem in colligendis libris sacris (2,13) imitatum esse refert ludam Machabaeum, Aegyptios igitur ab lerosolymitanis libros sacros, qui forte desint, accipere posse (2,44. 15).
e.) Terminat exhortatione ad festum celebrandum repetita (2,16 - 19).
Pans prion (3,1-10,9) persecutionis historiam narrat usque ad templi pur ifica-
I. Persecutionis praeludium ultimo anno Seleuci 1 V.* (3,4 - 4,6).
1. Persecutionis tentatae occasio (3,1-8). Post longam pacem (3,1-3) Simon, templi praepositus, per Apollonium Seleuco IV. denuntiavit multos thesauros in templo conservari (3,4-6), quare rex Heliodorum misit, qui eos auferret (3,9. 10).
2. Luctus populi de imminente periculo (3,9-22). Heliodorus urbem ingressus ab Oniía summo sacerdote edocetur falsam esse Simonis delationem (3,9-12). Illo autem mandatum regis exsequi volente (3,13. 14) integer populus ieiuniis et precibus Deum rogavit , ut templi sui spoliationem averteret (3,15 - 22).
3. Divino auxilio periculum aversum (3,23- 34). Heliodorus templum ingressus ab apparentibus angelis flagellatus (3,23-28) sed Oniae precibus servatus est (3,29 - 34).
4. Rex Oniae precibus a proposito suo destitit (3,35 - 4,6). Heliodorus reversus regem monuit, ut a spoliando templo abstineret (3,35 - 40); quum vero Simon et Apollonius regem ad novum conatum excitarent, Onias Antiochiam profectus eorum calumnias refutavit (4,1 - 6).
Il. Persecutto ab Antiocho Epiphane excitata? (4,1 - 40,9).
1. Persecutioni occasionem (4,7-3,10) dederunt Iasonis, qui summum sacerdotium magnis pecuniae summis emerat (4,7-9) gentilesque ritus in sanctam civitatem invexerat (4,10-22), cum Menelao, qui templum spoliaverat (4,23- 32) Oniamque occiderat (4,33), continuae de pontificatu disceptationes (4,34-30), quae prima fuerunt causa, cur lerusalem a lasone diriperetur (9,1 - 1), qui ipse apud exteras gentes miser interiit (,8- 10).
a.) Interea Epiphanes timens , ne ludaei a se deficerent, ex expeditione aegyptiaca reversus civitatem sanctam aggreditur, quam plurimos occidit, templum spoliat, Deo id permittente ob populi peccata (3.11 - 20). Quibus non contentus, postquam abiit, exercitum misit, qui etiam. duce Apollonio multos ludaeos interemit (5,21 -26); ludas Machabaeus vero cuin. novem sociis se in deserta loca recepit 5,27).
ANALYSIS 9. MACHAR. A43 b.) Senem quoque misit Epiphanes antiochenum (atheniensem), qui legitimum cultum abrogare idololatriamque introducere (6,1 - 7) vi conabatur, dum proximae civitates, ut eadem violentia uterentur, sunt adduciae (6,8- 11).
c.) Ad singularia facta autem transiturus praemonet auctor Deum haec ad populi correptionem permisisse (6,12-17) atque deinde narrat a.) Eleazari senis constantiam et fortitudinem (6,18 -31) B.) et crudelia tormenta, quae septem fratres cuim matre sua. coram Epiphane (Antiochiae) perpessi sunt (7,1 - 42). 3. Iudaeorum defensio crudelitate regis provocata eorumque victoria (8, 1- 10,10).
a.) ludas Machabaeus interea parva fidelium manu collecta hostes debellare coeperat (8,1- 7, quare Philippus Palaeslinae praefectus auxilium a Coelesyriae duce petiit, qui Nicanorem cum magno exercitu misil (8,8- 11); ludas autem socios suos, qui fideles ei adhaeserunt, fervida concione exhortatus (8,42- 20) Nicanorem devicit (8,21 -29) eiusque duces Bacchidem et Timotheum (8,30- 33), ita ut Nicanor fugiens Deum esse Iudaeorum protectorem profiteri sit coactus (8,34 - 316).
b.) Epiphanes vero, qui infelicem expeditionem in Elyraida susceperat, quum prope Ecbatana cladem Nicanori illatam audisset, ludaeos perdere meditabatur (9,1- 4), sed gravissimo morbo a Deo afllictus (9,3 - 10) de iniustitia sua dolens optima quaeque promisit (9,11-17), immo Iudaeis deprecatoriam epistolam iisit (0,18-27), at misera morte in itinere periit (0,28. 99;.
c.) Interea ludas Machabaeus templo et sancta civitate lustratis (40,1 -5) per octo dies encaenia ad modum. scenopegiae. cum populo celebravit (10,6 - 10).
Pans ALTERA (10,10- 15,33) narrat bella a Iudaeis contra Evpatorein et Demetrium Sot. gesta. ]. Hes gestae sub Antiocho V. Eupatore* (10,10- 13,20). 1. Iudae Machabaei victoriae de Eupatoris ducibus usque ad pacem cum Lysia initam (10,10-11,38).
a.) Plolemaeo, qui Iudaeos aeque tractaverat, veneno exstincto (10, 10-13) Eupator ducem constituit Gorgiam, qui una cum vicinis Idumaeis ludaeos continuo lacessivit (10,14. 15), sed Iudas prius Idumaeorum devictorum munitiones occupavit (10,16- 23), deinde etiam Timotheo, uni ex Syrorum ducibus acerbam cladem intulit eumque oppido Gazara capto interfecit (10,24 - 38), b.) Quibus victoriis exacerbatus Lysias, Eupatoris procurator, novum exercitum contra Iudain. duxit, sed ipse quoque. cladem accepit Deo ludaeos miraculose adiuvante (31,1 -124, quare. pacem. cum Iudaeis inire consultius duxit (11,13-15).
Alferl autem auctor quatuor epistolas, quas de hae. pace dederunt
à.)Iudaei, quum pace frui vellent, continuo lacessebantur a vicinis gentibus (12,1. 2) el primum felix bellum eis erat cum incolis loppe (12,3-9), alterum cum Arabibus (12,10-12), tertium cum civitate Casphin (12,13-16), quartum cum (altero) Timotheo (12,17-25), contra oppida Carnion et Ephron (12,26 -31) demum contra Gurgiam (12,32- 38). ludas vero dona misit lerosolyma, ut pro iis sacrificia offerrentur, qui in ultiino proelio ceciderant (12,39- 46).
b.) Tum. Eupator ipse ludaeis novum bellum inferre statuit (13,1. 2.). Menelaum quidem, qui iterum ab eo summum sacerdotium se obtenturum speravit, velut omnium malorum causam occidit (13, 3-8), sed postquam varia cuin fortuna utrimque pugnatum est, rex (vel potius Lysias) reditu Philippi (qui ab Epiphane procurator Eupatoris nominatus erat) Iudaeis pacem concedere et ludam ducem Palaestinae constituere est coactus (13,9 - 26).
a.) Deinetrius occiso Eupatore throno potitus (14,1. 2) ab Alcimo, quem propter ethnicos mores summo sacerdotio privaverant Iudaei, incilatus Nicanorein in Iudaeam misit, ut Iudam Mach. caperet et Alcimum summum sacerdotem restitueret (14,3 -13.).
b.) Ab initio quidem Nicanor cuin. luda amice egit (14,16- 25), sed a rege, quem Alciinus iterüm incilaverat , ludam vinctum Antiochiam mittere iussus (14,26 - 28) dolo eum capere conatus est; quum vero ludas eius insidias effugisset, summa ira correptus templi minatus est eversionem (14,29-36) et Raziam, unum ex senioribus capere voluit, qui ne ab hostibus indigne tractaretur sibi ipse mortem inlulit (14,37 - 46).
3.) Nicanor, quum ludam copias suas in Samaria collegisse audivisset, euim sabbatho aggredi voluit, sed non potuit (15,1 -6); ludas vero Dco confisus animos militum suorum manifestatione somnii, quod liabuerat, erexit. (15,1 - 26), et humili precatione sese ad pugnam praeparavit (15,22-24).
b.) Deinde cum hoste congressus Nicanoris exercitui acerbissimam cladem intulit (13,23-27); Nicanoris ipsius cadaver inter caesos repertum, caput eius et brachium abscissa lerosolyma deportata sunt (13,28 - 35).
3. In victoriae menioriam institutum. est festum pridie Mardochaei diei (43. Adar) celebrandum (13,36. 37).
In EeiLOGO (13,38- 40) auctor lectoris veniam precatur, si forte libri forma sit displicitura.
152. — PnioR MACHABAEORUM LIBER post historicam introductionem (1,1-2,70), quae mala ab Antiocho Epiphane populo illata recensens occasionem indicat, qua Mathathias filiique eius ad bellum cum Seleucidis gerendum sunt permoti, tribus partibus res gestas Judae Macbabaei (3,1 - 9,22) fratrumque eius lonathanis (9,23-12,51) et Simonis (13, 1-16,16) narrat.
1. ab alto historiam repetens novum rerum statum post. Alexandri M. mortem exortum indicat (1,1 - 10);
2. a quo ad Seleucidarum regnum transiens mala describit ab Epiphane Iudaeis illata (1,11-67).
a.) Quibus occasionem dederunt nonnulli ludaei, qui potestate a rege accepta ethnicos mores lerosolymis invexerunt (1,11 - 16).
b.) Antiochus victor ex Aegyplo revertens (1,17-21) templum ierosolymitanum spoliavit et magnam stragem populi edidit (1,22- 29); duobus annis post princeps tributorum ab eo missus iterum civitatem invasit vastavitque et arcem in ea aedificavit, ut ludaei fugere sint coacti (1,30- 42).
c.) Quibus nondum contentus Epiphanes edicto edito omnes suos subditos idolis servire iussit, in templo idola posuit, omnes qui patriam legem observabant persecutus est (1,43-67).
3. Qua persecutione provocati Mathathias filiique eius vim vi repulerunt (2,1 - 70).
a.) Nam Mathathias cum quinque suis filiis non tantum ipse regis mandatum observare recusavit (2,1-22), sed etiam ludaeum quendam, qui idolis sacrificare volebat, et legatum regis occidit (2,23 - 26).
b.) Quibus peractis in montem fugientes, quum audissent hostes sabbathis Iudaeos aggredi, ut non pugnantes facilius vincerent, sabbathis quoque pugnare statuerunt. Colleclo igitur exercitu (2,21- 43) in magna terrae parte antiquum cultum restituerunt (2,44- 48).
c.) Mathathias moriens filios propositis patrum exeinplis, ut cadem in via pergerent, exhortatus (2,49 -64! Simonem, utpole virum consilii, eis praefecit, sed Iudam voluit esse belli ducem (2,05 - 70).
Pans rnixa (3,1- 9,22) IupaE. MACHABAEI" res gestas narrat. I. Tempore Antiochi 1V. Epiphanis (3,1 - 6,16). 1. Devictis Epiphanis ducibus civitatem sanclam liberavit (3,1 - 4,61).
b.) Quibus devictis ascendit in lerusalem (4,31- A1) el deleto priore altari, utpote contaminalo, exstruxit novum (4,42- 48) et lustrato templo encaenia populus magno cum gaudio celebravit (4,49 - 58), quae in posterum quotannis celebranda statuerunt (4,59 -61).
2. Felicia eius bella contra finitimas gentes (5,1- 68).
à.) Primum devicit Idumaeos et Aimmonitas (5,1-8). Eodem tempore a Galaaditis et a Galilaeis, ut eis succurreret, rogatus misit Simonem in Galilaeam, Iosephum et Azariam reliquit Ierosolymis, ipse abiit in Galaad (8,9 - 19).
b.) Simon devicit hostes Galilacorum (3,20-23), neque minore cum successu pugnaverunt ludas et frater eius Ionathan contra Galaaditas (3,24-31;, sed. losephus et Azarias, quia sua sponte lamniam aggressi erant, devieti sunt a Gorgia (5,55- 62). Iudas autem Idumaeos ineridionales impugnavit, cepit Hebron et Azotum subversis eorum idolis (5,63- 68).
3. Interea Epiphanes re infeliciter in Elymnaide gesta (6,1- 4), quum audisset Iudae victorias, in. mortis languorem incidit et suam erga Iudaeos iniustitiam confessus morle obiit (6,5 - 16).
1. Postquam Lysias Epiphanis fllium Eupatorem regem constituit (6,17), novi belli occasionem dedit praesidium regium in arce ierosolymilana, quam ludas oppugnare conatus est (6,18-27).
2. Magno cum exercitu Syri in Palaestinam irruperunt (0,28-31) et post proelium non infelix apud Bethzachariam (6,32- 47) obsederunt montem Sion. Sed rex a Lysia revocatus, quia Philippus thronum occupare conabatur, pacem iniit cum Iuda, quam non servavit (6,48-63).
1. Prius bellum usque ad victoriam de Nicanore relatam (7,1-50).
a.) Demetrius, qui devicti Eupatoris thronum occupavit (7,1-4), incitatus ab Aleimo summum sacerdotium ambiente (7,5 - 7) Bacchidem misit, ut Palaestinam expugnaret, qui ludam vincere non potuit (1,8-25).
b.) Quare eius in loco missus est Nicanor, qui duobus proeliis victus ipse interiit (8,26- 47), in cuius victoriae memoriam institutum est festum (7,48 - 50).
2. l'oedus initum cum ltomanis (8,1 -32). Quielis tempus, quod secutum est, Iudas, qui multa de Roinanorum fortitudine eorumque administrandi modo audierat (8,1 - 16), adhibuit, ut per legatos foedus cum els iniret /8.17- 32).
3. Mors Iudae. Machabaei (9,1-32). Interea Demetrius Bacchideim et Alciminin cum novo exercitu in Palaestinam misit; ludas vero, quamvis eius exercitus repellendis hostibus impar esset (9,1-9), tamen fugere noluit, at devictus et occisus est (9,10- 18). Totus autern populus eum delflevit :9,19-22). E
Pans ALTERA (0,233- 12,35) Jonathanis" res gestas narrat.
1. Initia principatus Ionathanis usque ad impii Alcimi mortem (9,23-57).
a^ Mortuo luda Machabaeo desperatis fere rebus ludaei lonathanem sibi elegerunt ducem (9,23 - 31).
b.) Quem, quum ex deserto Thecuae ad vindicandam fratris sui loannis morteri felicem expedilionem contra filios lambri suscepisset (9, 32- 42), Bacchides ad ripam Jordanis aggressus est sed infelici cum successu (9,43- 19).
c.; Bacchides lerosolyma reversus civitates Iudaeae munivit et Alcimus templum destruere coepit ; sed quum impius pontifex subita morte abreptus esset, Bacchides Antiochiam reversus est et terra duobus annis quievit (9,50 - 57).
92. Infelix bellum Bacchidis contra Ionathanem (9,58- 13).
à.; Ab infidelibus ludaeis incitatus Bacchides lonathanem inopinatum capére conatus est, sed lonathan cum suis in Bethbessen seso recopit (9,88 - 02).
b.) Quem insecutus Baccehides sed devictus pacem cum ludaeis inire coactus est (9,63 - 12).
lI. Jonathanis res gextae tempore Alexandri Balae (10,1 -89).
1. Do Syriae throno concertantibus Alexandro Epiphanis iilio et Demetrio atque utroque Iudaeos ad suas partes trahere conante Ionathan contribulibus persuasit , ut Alexandro sese adiungerent (10,1. 41).
2. Ab Iudaeis adiutus Alexander Demetrium vicit et throno occupato ipse et socer eius Ptolemaeus Philometor Ionathanem summum sacerdotem agnoverunt magnisque honoribus exornarunt (10,48-66).
3. Demetrio (Nicatore) conante thronum Alexandri occupare Ionathan fidelis regi adhaesit et Apollonium Demetrii ducem proelio vicit, quare maiores honores ab Alexandro consecutus est (10,67 -89).
lil. Eius res gestae tempore Demetrii Il. Nicatoris et Antiochi VI (M,1-14).
1. Interea. Philometor Alexandro regnum Syriae eripere conatus est, ut illud Demetrio II. traderet (11,1-16), qui Philometore ct Alexandro mortuis revera thronum occupavit (11,19- 19) et ab initio Ionathani favit eique Palaestinam concessit (11,20- 37).
2. Quare etiam novis exortis de throno litigationibus Ionathan Demetrium adiuvit (11,38-51), qui promissis suis non stetit (11,32. 53).
3. Itaque ad Antiochi VI. parles transiit Ionathan ab coque in summo sacerdotio confirmatus una cum fratre suo Simon Demetrium debellavit (11,54- 74).
IV. lonathanis foedera cum Romanis et Spartiatis renovata el finis (12,1-34).
1. Ut potestatem suam confirmaret, Ionathan legatis missis focdus cum Romanis et Spartiatis renovavit (12,1- 23).
2. Nova deinde bella gessit contra Demetrii Il. duces et oppida Iudaeae munivit (12,24- 38), a Tryphone autem, qui ipse quoque thronum Asiae ambiebat, dolo captus est (12,39 - 54).
. Ii lonathanis locum suffectus est Simon frater cius (13,1-9), qui frustra fratreni suum liberare conatus est; nam Tryphon non obstantibus donis receptis Ionathanern et filios eius occidit (43,10-24), quibus Simon exsslruxit sepulerum magnificum in Modin (13,95-30).
2. Deinde ad Demetrii H. parles transiens ab eo literas foederis et amiciliae accepit (13,31 - 14), expugnatis quoque Gaza et arce ierosolymitana laetum egit festum quotannis celebrandum fecitque filium suum loannem (Ilyrcanum) summum exercituum ducem (13,42- 54).
. Deinetrio IL. a Persis devicto Simon cum populo magna fruitus est pace (15,4 - 15). Qna usus foedus cum Spartiatis renovavit (14,16 - 23) et legalos Romam misit, qui suam electionem in summum sacerdotem et ducem hliaereditarium annuntiarent et foedus renovarent (44,24 - 49).
. Deinetrii I. alter filius Antiochus (Sideles) throno occupato oinnia, quae praedecessores ludaeis promiserant , literis amicitiae ad Simonem dalis confirmavit (15,1 - 14), Simonis autem legati Roma revertentes attulerant Romanorum decretum, quo ludaeos velut socios suos finitiiiis gentibus commendabant (15,135-24).
2. Verum Antiochus, postquam adversarium "ryphoneni a Simone. adiutus devicit, promissionum suarum immemor (13,25-37) Cendebaeum ducem suum contra Iudaeos misit (45,38- 41), qui a Simonis filiis loanne el Iuda deviclus est (16,1 - 10).
1. Simon , quuin oinnes ludacae civitates magna cum sollicitudine visitaret, a geuero suo Plolemaeo, Abobi filio, qui summum sacerdotium ambivit, occisus est cum filiis luda et Mathathia (16,14 - 17);
2. sed spe sua frustratus est Ptolemaeus; nam alius ex Simonis filiis, loan-
153. — Quam diversus fuerit riis , quem librorum nostrorum auclores prae oculis habuerunt, facile videbimus, si ad utriusque modum narrandi attentionem nostram converterimus. Auctor enim prioris libri, quamvis interdum poetico dicendi genere atque satis frequenter parallelismo poetico utatur!, in. genere tamen simplici modo singula facta seeundum ordinem eorum chronologicum affert, nec aliud sibi videtur proposuisse, nisi ut memoriam eorum, quae magni illi viri, ludas lonathan Simon, pro avita religione defendenda populique libertate politica vindicanda gesserant , fideli narratione posteris traderet. Admodum raro, quid ipse de rebus gestis sentiat, innuit potius quam exprimit?; rarissime (vel nunquam) propria Dei nomina (Deus vel Domnus) adhibet?; nibiloninus integer liber fervorem quendam spirat religiosum, et si auctor suos ipse sensus pios tacet, in orationibus et precationibus, quas. referb, frequentissime reperitur memoria magnorum miraculorum, quibus Deus olim populum adiuvit, atque sincera ubique eernitur fiducia, eundem Deum suos non esse dereliclurum, dummodo ipse ab eis non derelinquatur*. Etsi igitur cum hebraico libro Esther eatenus conveniat, quod nomen Dei raro adhibeat, longissime tamen ab eo differt, quia multo frequentius et disertius ad Deum omnia reducat. Quibus non obstantibus fatendum est, inter reliquos V. T. libros historicos vix reperiri alium, qui propius ad historicos profanos accedat ; at illud quoque est agnoscendum, simplici sua rerum gestarum narratione auctorem in legentium animis pios ciere affectus eosque efficacissime ad veram fiduciam adducere.
A quo narrandi modo omnino discedit alterius libri auctor. Qui ipse quoque summa quidem cum fide historica res gestas ordine etiam chronologico plerumque servato refert, sed continuo quid ipse de rebus narratis sentiat diserte exprimit. Frequenter enim monet lectores suos, ludaeos utpote populim a Deo electum speciali eius providentia regi, ita ut tribulationes, quibus ab ethnicis afficiantur, poenae sint legis violatae5; quare templum magno miraculo a Deo esse protectum, quamdiu lex sit observata; quam primum autem templum ab ipsis sacerdotibus sit profanatum, populum ab ethnicis esse afflictum, quorum institutiones moresque sit aemulatus?; hostibus Deum potestatem nocendi non concedere, nisi ut populus ad Legis observantiam reducatur; poenitenti populo Dominum semper concurrere atque inimicos populi fidelis tantis afficere poenis, ut ipsi magnitudinem et potestatem veri Dei, contra cuius sanctuarium et populum impie ac proterve egerint, ante mortem suam confiteri cogantur?. Eadem igitur ratione, qua plerorumque librorum historicorum V. T. auctores, etiam noster didacticum et paraeneticum finem sibi proposuit; quem accuratius definiemus, si ad modum attenderimus, quo de templo loquitur.
Templum enim ierosolymitanum est velut centrum totius narrationis; à templo inchoatur, templo terminatur, vix ulla invemtur pericope, in qua templum non celebretur. Etenim epistolae duae, quae narrationi sunt praemissae, ad dedicationem templi celebrandam invifant, atque altera. praesertim narratione sua de igne Nehemiae tempore coclitus dato videtur demonstrare voluisse, secundum templum, elsi arca foederis in eo nondum adsit, tamen non minus placere Deo, quam prius templum et mosaicum tabernaculum, quac igni coelesti sunt dedicata?. Narrationis prior pars inchoatur a templo miraculose conservato, et altera a periculo, quod iterum templo imminebat; ambae autem terminantur relatione de festis propter templum purificatum et conservatum perenniter institulis?. Hostes puniuntur, quia templum violaverant vel blasphemaverant; nam templum non solis Iudaeis est Sacrum, sed est « famosissimum in toto orbe », « sanctissimum universae terrae » (40 mon; Tíüg q56 &yuorra ov tegóv) , quod « ipsi reges et principes (ethnici) summo honore dignum duxerunt et maximis muneribus illustrarunt » '?. Quibus omnibus procul dubio auctor contribulibus suis templum velut centrum unitatis religiosae et politicae commendare sibi proposuit, ut non solos ludaeos palaestinenses ad illud honorandum et visitandum incitaret, sed multo magis ludaeos illos, qui in dispersione degebant, commonefaceret , ne unquam sanctae civitatis et templi ierosolymitani obliviscerentur. Quam ob causarn narrationi suae praemittit duas illas epistolas, quibus ludaei aegyptiaci, qui eo tempore Heliopoli sibi templum exstruxerant !! , ad unici et veri templi consecrationem celebrandam invitantur, atque eandem ob causam commemorationem lustrati per Iudam Mach. templi monet ex « communi praecepto et decreto universae genti Iudaeorum » quotannis peragendam esse (2 Mach. 10,8). Quapropter iure concludimus, auctorem librum suum proxime ludaeis Hellenistis destinasse, id quod etiam iam ex graeca lingua, qua usus est, satis apparet, dum prioris libri auctor, qui hebraice scripsit, ludaeos palaestinenses maxime prae oculis habuit.
rabbinis haud. infrequenter NIDV) (nomen) aut. NYI2 vel QYOU) (coelum, coeli) aut alias cireumlocutiones pro nomine Dei adhiberi. Hellenístas vero a nomine 6 0:6; non abstinuisse, 2 Mach. liber ct versio alexandrina ctc. abunde demonstrant.
11. Templum heliopolitanum permittente Ptolemaco Philometore exstructum est paullo post Iudac Machabaei mortem circa a. 160. pcr Oniae If. summi pontificis, quem Antiochus Epiphanes per Menelaum occiderat (2 Mach. 4,35), filium homonymum Oniam IV.
& 4&1. — De utriusque Machabaeorum libri origine et auctoritate,
151. — « Machabaeorum libros qui auctores scripserint, minime constare » olim iam monuit S. Isidorus Hisp. !. Pnionga summo pontifici loanni Hyrcano, Simonis Machabaei filio et successori, deberi haud pauci cum Bellarmino suspicati sunt. Quam sententiam, quatenus loannem ipsum dicit esse auctorem , « tuto credi el sine periculo negari posse » neque nisi « futilibus inniti coniecturis », recte observarunt Huetius et Calnetus?; pro verisimili autem recte admittitur, quatenus librum a ludaeo palaestinensi tempore loannis Hyrcani compositum esse dicit.
Etenim praeprimis constat libri nostri textum primigenium fuisse hebraicum. Etsi enim hodie illum non amplius possidemus, S. /Izeronymus tamen « Machabaeorum primum librum hebraicum se reperísse » testatur, atque Orzgenes « Machabaicorum » titulum hebraicum nobis conservavit, qui priori libro adaptatus certo argumento nobis est, eum primitus hebraice exstitisse? Quae historica testimonia dictione graeca operis non parum confirmantur. Nam quum satis multis in locis auctor textus graeci se graecum sermonem optime calluisse demonstret, multi, quos recepit, hebraismi apte non explicantur, nisi hebraicum exemplar verlisse dicatur *. Accedit quod non desunt lectiones, quas erroneae vocum aut phrasium hebraicarum interprefalioni. deberi manifestum est^. Neque ullo modo sententiae nostrae obstat, quod liber noster graecus in nonnullis expressionibus cum alexandrina aliorum librorum versione consentiat ^; nam graeco interpreti procul dubio versio illa ita fuit familiaris, ut mirum non sit, quod hebraicum suum exemplar vertens ex alexandrina versione nonnullas phrases. desumserit. Mullo minore autem cum iure obiicitur losephum solo textu graeco esse usum atque syriacam versionem etiam à graeco textu dependere ?; aliarum enim Scripturarum quoque graecam versionem plerumque a Iosepho esse adhibitam nemo ignorat, syriaca autem versio librorum satis recens est nec ab eodem interprete, a quo libri protocanonici, est adornata.
Si quis autem ex hebraica primitivi libri lingua demonstrari censeat, ludaeum palaestinensem eius esse auctorem , conclusio haec confirmatur accurata, quam prodit, topographiae palaestinensis scientia; etiam minimae civitates ei erant cognitae et multarum situm tam clare indicat, ut eas de visu cognovisse videatur. Tempore autem loannis Hyrcani eum degisse ultima libri verba suadent : « Et cetera sermonum loannis et bellorum eius et bonarum virtutum, quibus fortiter gessit,... ecce haec scripta sunt in libro dierum sacerdotii eius, ex quo factus. est princeps sacerdotum post patrem suum » (16,93. 25). Quibus verbis indicatur quidem terminus a quo res gestae loannis conscribi sint coeptae in annalibus sacerdotii eius, tacetur autem /erminus ad quem. Quapropter multi interpretes ante eius mortem verba ista esse scripta non temere videntur conclusisse; si enim iam mortuus fuisset , aut uterque terminus positus esset aut neuter; neque enim recte obiicitur zerminum ad quem, utpote superfluum , esse omissum; magis enim superfluus quam terminus a quo non erat. Ceterum illis quoque, quibus haec conclusio non arridet, omnino persuasum est, saltem non diu post Hyrcani mortem (a. 106.) librum esse conscriptum 5.
Neque diu postea hebraicus textus graece videtur esse translatus. Nam ludaei Hellenisiae eum in canonem suum receperunt, Fl. Iosephum autem graecam versionem iam adhibuisse supra monuimus. Ex graeco textu, qui hebraico deperdito nunc nobis est pro primigenio, adornalae sunt antiqua latina versio, quam S. Hieronymus non correxit, et syriaca aliaeque iuniores. Etsi latina et syriaca ab hodierno textu in nonnullis dissentiant paucis quibusdam additis aut omissis aut mutatis, tamen omnino fideles sunt dicendae, atque pleraeque variefates librariorum sive graecorum sive latinorum vel syriacorum incuriae aut corrigendi libidini debentur ?.
2. Bellarm. Controv. de verbo Doi I. 15; Cornel. a Lap. in Mach. Argum. etc. — rum Dei, vel rectius sceptrum. ducale populi. Deí; minus placet altera transcriptio ON 13 "v na", historia principum filiorum Dei, nam NQ*U (res gesta, historia) syriacum quidem, sed non hehraicum cst vocabulum. Origenes hunc titulum indicat ty Mazza6atxiv» , ut duobus libris nostris communis fuisse videatur; quia tamen ín 2 Mach. de principatu. proprie dicto non agitur, ab initio ad solum 1 Mach. perunuisse dicendus est, in quo Iudas Mach. a patro 8uo « princeps (39) militiae» designatur (2,66), lonatliana populo princeps elizitur (9,30), Simon demum haereditarium principatum obtinet (13,8; 14,41). Sceptri igitur ducalis vel regii Iudaeorum historia revera in libro nostro contexitur. Cfr Keil Comm. über die BB. der Makkabàer. Leipzir 1815. p. 22.
Á. Graeci sermonis eum fuisse peritum demonstrat vel sola attractio relativ] (10,12; 11,31. 38; 12,19) et copia verborum praesertim iis In locis, in quibus adest paralle«
5. Parum rectae vocabulorum ct plirasium hebr. interprebiliones; ditx Votg. Hbri pro epistola, EYED L4. V. $6; cfr Heg. 010,00; Ps. 22. Thi; t00$ Ano))louieyu; Vulg. pereuntes pro dispersos (QYTANTI 3,9. cfr 528 oberravit Is. 23,13; Deut. 26,5) 37 al Vulg. ordines pro caterrae (QNO, agmina ludic. 7,16. 20 etei. In melioribus codd. legitur 4.19 £t zYneoDvzos lo39x vadza pro Xa2.o9vzo; (legit interpres NUIT pro Bier 4,24 e))6qoov elg chu odzasby Tow vizvre, a xx? (a8 *2) pro £zt dy2605; 2,8 (ytvezo
& vxus arf o; dolo Kosfos (0333 C NZ n2 clliptiee pro P132: UN Tf22 WI'2. és 2phe 325202; Vulg. etiam « sicut vir ignobilis »). Alia exempla Il. cc.
155. — « Sscuxpvs LipEg. Macuanmakonum, inquit S. Hierongnus, graecus est, quod ex ipsa quoque phrasi probari potest » (Prolog. zal.). Quibus verhis S. Doctor procul dubio integri libri, non solum narralionis ipsius, sed etiam epistolarum praemissarum , graecam originem asserere. voluit, idque rectissime. Quamquam enim moderni quidam critici ob nonnullos hebraismos aut prioris aut alterius aut utriusque epistolae textum primigenium fuisse hebraicum suspicantur!, dubifari tamen vix potest, quin ambae, utpote Iudaeis aegypliacis destinalae, graeco sermone sint compositae, Iudaeos enim aegypltiacos ignorasse linguam hebraicam diserte testatur S. Iustinus M.; sed eius testimonio non indigemus, quoniam Philo, doctissimus Iudaeorum alexandrinorum, sua hebraicorum nominum interpretatione satis demonstrat, sibi linguam illam fuisse ignotam, et [udaei alexandrini, si hebraicas Scripturas intellexissent, graeca versione non indiguissent?. Inter ludaeos autem palaestinenses ea aetale non defuisse, qui graecam linguam callebant, et temporum ratio ipsa docct, quum in continuo commercio cum regibus Seleucidis et Plolemaeis essent, et eorum legationes ad Spartiatas et Romanos comprobant, et graeca vel graecata nomina multorum ludaeorum confirmant?. Pauci autem epistolarum hebraismi non magis hebraicam earum originem probant, quam similes dicendi modi libros N. T. hebraice esse conscriptos docent. Quod ad narrationem ipsam attinet, auctor asserit se opus lasonis Cyrenaei, qui certe graece conscripserat *, abbreviasse; nec tacuisset, si opus suum ex altera lingua. transtulisset. Ceterum non tantum prologus et epilogus, qui soli auctori debentur, sed ipsa quoque narratio stylo suo, uti recte monuit S. Hieronymus, graecam originem produnt.
Ut tempus, quo liber hie compositus est, definiamus, inter epistolas praemissas et inter auctoris historiam distinguamus oportet. Priori epistolae annus est adscriptus; data est a. 188. aer. Seleuc. i. e. 125. a. Chr.; nec ulla redditur probabilis ratio, cur illa temporis significatio erronea dicatur. Obiicientibus enim mirum videri, quod quadraginta. dumtaxat annis post templi purificationem Hellenistae ad encacnia celebranda sint invitati, iam antiquitus responsum est, in ipsa epistola priorem a. 153. datam commemorari, qua Aegyptii, qui aliquot annis antea (c. a. 160.) sibi templum suum heliopolitanum exstruxerant, monebantur, ne ierosolymitanum sanctuarium negligerent?. AIlleri epistolae annus quidam adscriptus non est, sed supra (151 p. 442) iam ostendimus eam datam esse intra a. 163. et 161., atque vix non est certum, eam ad primum a festi inslitutione diem anniversarium recurrentem ludeos aegyptiacos invitasse; scripta igitur est a. 162. a. Chr.
Duplex quoque est de narratione quaestio, «quando scilicet Iason Cyrenaeus quinque suoslibros de rebus machabaicis ediderit et quando epitomator ex eis compendium suum confecerit. De losone autem nihil prorsus nobis est traditum. Sola nominis similitudine nixi nonnulli lasonem Eleazari filium, «quem Iudas Machabaeus legatum Romam misit (1 .MaucA. 8,17), auctorem maioris operis fuisse suspicati sunt. Quae sententia incerta quidem semper manebit deficientibus historicis documentis; omni tamen probabilitate eam non carere facile fatebitur, quieunque duo haee perpenderit. lasonem. enim, ludae legatum, graecarum lilerarum nequaquam. fuisse ignarum ipsa eius legatio romana abunde demonstrat et. graecatum eius nomen confirmat. Lcgatum autem, ut legationis suae finem certius obtinerel , commentarios scripsisse de atrocissima persecutione, quam Antiochus Epiphanes contra Iudaeos excitaverat, et de rebus praeclare gestis, quibus fudas Machabaeus populum suum et civitatem sanctam liberaverat, satis est verisimile; Romanis enim, qui eo usque de ludaeis ludaeorumque rebus vix quidquam audiverant, Indaeorum. causam. apliore modo commendare non potuit *. Quidquid autem de hac sententia est, illud extra prudentem dubitationem videtur esse positum, lasonem Cyrenaeum brevi ante Iudae Machabaei mortem, ergo circa tempus istius legationis, opus suum absolvisse. Id enim non tantum ex eo eruitur, quod ludae mortem auetor non commemoravit, quamvis maior operis pars de eius rebus gestis agat, sed multo clarius ex eo, quod post alteram victoriam a Iuda de Nicanore relatam auctor asserat civitatem sanctam semper in ludaeorum potestate remansisse : atqui mortem ludae secula est « magna tribulatio in Israel, qualis non fuit ex die, qua non est visus propheta in Israel », atque Iudae successores, lonathan et Simon, saepius ex civitate sancta a Syris sunt expulsi. Ante annum 161. igitur lasonis Cyrenaei opus conscriptum est.
Porro epitomator quoque quis fuerit et quando opus suum compilaverit, ignoramus. Quoniam lerusalem saepius czr/as (5 39)45) et. arx davidica acropolis (4 &xooxoXu) sine ullo alio epitheto in libro nostro nominatur et tropographiae palaestinensis accurata scientia in integro opere sese prodit, epitomatorem fuisse ludaeum palaestinensem nonnulli coniecerunt?; incertissima autem est coniectura, siquidem definire non possumus, annon epitomator haec ex maiore lasonis opere hauserit '?. Minore incertitudine gaudet altera coniectura de tempore, quo liber noster est compilatus. Etenim prior epistola, quae totius operis est prooemium, alexandrinos quidem ludaeos, ut cum ierosolymitanis encaeniorum festum celebrent, invitat, sed nullum exhibet motivum, quo invitatio haec urgeatur; quare non inepte admittimus, una cum illa epistola nostrum librum Alexandrinis esse transmissum, quippe qui totus in eo sit, ut templum ierosolymitanum commendet atque festi eius rationem historicam explicet, ideoque etiam alteram epistolam, quoniam de eodem festo agat, compendio esse additam. Circa a. 121. igitur integrum nostrum opus absolutum esse arbitramur !!,
Martianay Comunent. in S. Hieronymi librum nominum hebr. I. 1. (M. 23,1569 sqq.) €t Gesenius Gesch. der hebr. Sprache p. 83 sq.
3. lason (— losua) multi appellabantur : legatus Iudae I. 8,17; Cyrenacus 1]. 2,24: suminus sacerdos II. 4,7 eic.; Menelaus summus sacerdos II. 4,23 eqq.; Aicimus summus sacerdos 1I. 14,3 etc.
$. Efficax graccae originis argumentum praebent multae paronomasiae : dyety dyáva 4,18; napaóty Ü:lz... ctac£/ 0v, 1,22 ; UxovoUcóaas UxovoUcuüc(e 4,26 ; Gt£taalele... bcidv 4,34; f«Xàv foXde 5,3; tórpsplav Gvoratplav 5,6; üzobevosas... bévne 5,9 elc., etc. Alia primitivae graecitatis exempla affert Grimm 1. c. p. 7.
7. Obiecerit nonnemo, pium illum animum, quem integer liber spirat, frequentia illa iudicia, quae de personis et rebus omnibus feruntur, diligentiam illam, qua Dei singularis providentia in populo suo adiuvando et in eius hostibus puniendis demon- Stratur atque omnes res gestae ad Deum et ad templum eius referuntur, uno verbo lotum t6 zpavpatixov libri vetare, ne illum cthnicís Romanis proxime destinatum dicamus. Quae verissime sunt dicta, sí de canonico nostro libro agitur; illum enim Iudaeis alexandrinis proximo fuisse destinatum ipsi iam diximus. At quaestio est dc lasonis Cyrenaei opere, ad cuius indolem et finem ex nostro compendio non valet illatio; nequo quidquam obstat, quominus religiosum illum pragmatismum integrum soli epitomatori deberi dicamus.
1536. — sSunminam csse. IHIsSTORICAM. AUCTORITATEM. d. Maca. hodie omnes concedunt!; quoeirea in. ea demonstranda immorari superfluum est, postquam saeculo praecedente PP. Er. lFrochlich. c Ios. Khell ita eam vindicaverunt, ut eorum responsa hodie quoque omnibus obiectionibus refutandis plane sufficiant?. Quoniam 1 Mach. tempore loannis Hyrcani est scriptus et spatium quadraginta dumtaxat annorum complectitur, eius auctor multarum rerum, quas narrat, testis coaevus fuit aliasque ex fontibus fide dignissimis facile haurire potuit. Eodem enim modo, quo IHyrcani res gestas annalibus publicis insertas esse asserit, trium priorum ducum praeclara facinora publica cum auctoritate esse literis mandata insinuat; si « ce/era verba bellorum ludac et virtutum et magnitudinis eius non esse descripta » propter eorum multitudinem monet ?, Praeterea liber noster non pauca continet documenta publica*, quae ex archivis publicis desumta esse patet. Illa quidem omnia vel saltem aliqua ab auctore arbitrario csse conficta, olim multi et hodie nonnulli coniecerunt protestantici interpretes; at sinceriores deuterocanonicorum librorum adversarii fatentur, nullius documenti &b auotore allati authentiam argumentis idoneis esse refutatam 5.
Unica fere, quae contra libri nostri auctoritatem hodie adhuc fieri solet, obiectio ea est, quod eius auctor « valde miram et curiosam (hochst native) ignorantiam historiae exterarum gentium prodat », quam tribus potissimum exemplis probare conantur *.
Cornelio a Lapide
Argumentum 101 paragrafi
Suppono duos hosce libros esse Canonicos, ut definit Concilium Tridentinum, sess. IV; Carthaginiense III, Can. 47; Innocentius III, epist. 3, ad Exuperium; Gelasius et alii. Apud Hebraeos non sunt Canonici, tum quia Hebraice non exstant: unde ab Hebraeis ignorantur; tum quia scripti sunt post Canonem sacrorum librorum a Synagoga tempore Esdrae editum. Vide Bellarminum, lib. I, De Verbo Dei, cap. V; Sixtum Senensem, lib. VIII Biblioth., et Serarium hic.
Exstat insuper liber tertius Machabaeorum, et apud nonnullos quartus; sed hos intra Canonem Ecclesia non admisit. Quare hi duo similes sunt libro tertio et quarto Esdrae.
Argumentum libri primi et secundi Machabaeorum est, conscribere gesta et praelia Judae, Jonathae et Simonis fratrum Machabaeorum contra Antiochum aliosque hostes. Hi duo libri ergo continent historiam Synagogae, sive Israelis et populi Dei; Esdras enim desinit in Jeddoa sive Jaddo Pontifice, qui occurrit Alexandro Magno, a quo liber primus Machabaeorum incipit, et historiam Israelis prosequitur per successores Alexandri, puta reges Asiae et reges Aegypti, qui cum Judaeis nunc foederati fuere, nunc bella cruenta gesserunt, in quibus enituit mira Machabaeorum fortitudo, et singularis Dei eis victoriam dantis directio et protectio. Obiter autem breviterque tangit gesta Alexandri Magni et successorum usque ad Antiochum Epiphanem, qui Judaeos coepit persequi et bello lacessere: unde ejus et posterorum acta fuse enarrat, nimirum Antiochi Eupatoris, qui Epiphanis fuit filius, Demetrii regis et Alexandri, et alterius Antiochi, qui fuit Demetrii filius, qui cum Juda, Jonatha et Simone Machabaeis bella gesserunt. Complectitur ergo gesta annorum sexaginta circiter.
Quis fuerit auctor ignoratur. Verisimile est aliquem e sacerdotibus, vel Pontificibus fuisse; hisce enim data erat cura gentis suae historiam pertexendi, teste Josepho, lib. II Contra Appion. Probabile est primum librum scriptum fuisse a Joanne Hyrcano, filio Simonis fratris Judae Machabaei. Hic enim patri Simoni in Principatum aeque ac Pontificatum successit, et omnibus pene patris et patrui gestis interfuit; unde ejus illustris fit mentio in fine libri I. Adde quod ipse quoque fuerit Propheta, ut asserit Josephus, lib. XIII, capite X, quem audi: « Hyrcanus moritur anno imperii 31; tribus maximis a Deo habitus dignus honoribus, principatu gentis Judaeorum, et Pontificatu, et prophetia. Fruebatur enim divinis colloquiis; unde tantam nactus est futurorum praescientiam, ut praedixerit duos majores natu e liberis suis non diu fore paterni principatus compotes. » Idem asserit eum praedixisse filiorum suorum longe pugnantium praesentem victoriam. Denique hic 31 annis Israeli praefuit, ac pacem cum vicinis coluit, ideoque otio ad haec scribendum abundavit. Ita Sanchez. Hic ergo avi sui Mathathiae, patris Simonis ac patruorum Judae et Jonathae, tanquam familiae suae heroica praelia gestaque conscripsit, ideoque in morte Simonis patris sui desiit.
Secundi libri historiae fuse a Jasone Cyrenensi quinque libris conscriptae fuere, quas in epitomen contraxit, et librum secundum confecit primarius sacerdos, idque jussu Synagogae. Nam Synagogae nomine totus liber secundus scriptus fuit, quasi epistola ad Judaeos per Aegyptum dispersos, ut eos ex persecutione Antiochi et posterorum afflictos rerum meliorum nuntio soletur, ut patet ex ejus initio: « Fratribus, inquit, qui sunt per Aegyptum Judaeis salutem dicunt fratres qui sunt in Jerosolymis. » In his autem erat Judas, non Machabaeus, ut vult Bellarminus et alii: nam hic jam erat vita functus, sed alius vel propheta, vel princeps populi et Senatus, cujus nomine epistola scribebatur, de quo plura lib. II, cap. I, 10 et cap. II, 24. Unde Serarius putat Judam hunc esse auctorem epistolae, eumque cognominat Essenum.
Primus liber Machabaeorum hebraice exstabat tempore S. Hieronymi, uti ipse fatetur in prologo Galeato. Secundum quoque hebraice exstitisse insinuat Eusebius in Chron. ad annum mundi 4800: « Machabaeorum, inquit, historia Hebraea reperta est. » Ita Sanchez.
Prolegomena in Libros Machabaeorum
hic Graecorum supputat regnum; verum hi libri inter divinas Scripturas non reperiuntur; » intellige ab Hebraeis. Et ratio id suadet. Scriptus est enim ad Judaeos per Aegyptum sparsos: Judaeorum autem nativa et materna lingua erat Hebraica, imo multi eorum alias ignorabant.
Porro Graecae editionis horum librorum auctores esse nequeunt Septuaginta Interpretes, quia hi floruerunt sub Ptolemaeo Philadelpho, qui centum annis praecessit Antiochum Epiphanem, cujus persecutiones hic describuntur.
Quaeres primo: Qui et quales fuere Machabaei, deque sic appellati? Josippus Bengorion scribit Judam fratrem Jonathae primum vocatum Machabaeum a fortitudine, patrem enim Mathathiam moriturum sic eum affatum fuisse: « O fili mi Juda, qui ob robur vocaberis Machabaeus, » nimirum a radice מחא macha, quae significat exstinguere, occidere, delere, ut Machabaeus idem sit quod exstinctor et occisor hostium. Ita Eusebius lib. III Hist. cap. X, dicens: « Quem librum Machabaeorum intitularunt, eo quod certamina ibi et agones pro pietate a Machabaeis desudati contineantur. » Favet quod dicit Mathathias moriturus, cap. II, 66, exhortans omnes ad legis et gentis suae tutelam et bellum: « Judas Machabaeus, fortis viribus a juventute sua, sit vobis princeps militiae. » Rursum Pagninus in nom. Hebr. deducit nomen Maccabi (sic enim scribendum ipse censet) a מכהני maccabi, id est, plaga per me, נכה nacha enim est ferire, percutere, occidere, ut Maccabi sit idem quod percussor, occisor, qualis fuit Judas Machabaeus, ejusque socii.
Haec duo etyma apposita sunt, ut ad illa alludi vix sit dubium. Alii « Machabaeus » derivant a verbo Graeco μαχοῦμαι, id est pugno, quasi dicas pugnator, athleta, certator. Isidorus Pelusiota lib. III, epist. 4: « Machabaeus, inquit, lingua Persica dominum sonat. » Insuper alii Machabaeum derivant a כאב caab, id est, dolere; unde Benoni Hiphil מכאיב macib, id est, dolere faciens, crucians hostes Israelis. Alii deducunt a חבב chabab, id est, amare, quasi ab amore ardente Dei Judas dictus sit Machabaeus, id est amator, vel Amadeus. Alii a מקבת mackeba, id est malleus. Judas enim fuit malleus Gentium.
Verum Hebraei et Latini passim tradunt Judam dictum Machabaeum, eo quod ipse belli sacri contra infideles Antiochi asseclas tesseram, acceperat illud Mosis devicto Pharaone concinentis Exodi XV, 11, מי כמך באלים יהוה, mi camocha baelim Jehova, id est: « Quis similis tui in fortibus, Domine? » ideoque initiales verborum horum litteras brevitatis studio vexillis suis inscripsisse, nimirum מכבי quae, suppositis punctis vocalibus in unam dictionem conflatae, faciunt מכבי machabi, id est Machabaeus, ut machabi sit quasi idem quod Michael, id est, quis ut Deus; quod deinde nomen ad socios et successores transmisit. Id ita esse patet ex sequentibus Judae gestis et praeliis, in quibus semper Judas omnem victoriae spem in uno Deo collocat, ideoque eum invocans, quasi leo in hostes irruit, eosque prosternit, idemque fecit ante patris mortem a juventute sua, uti ipse pater asserit, cap. II, 66, ubi eum hac de causa belli populique Ducem constituit. Quare ante patris mortem emblema illius erat: Mi camocha baelim Jehova, id est: « Quis similis tui in fortibus, Domine? » indeque per abbreviationem vocatus est Machabi, id est, « Machabaeus. » Quocirca ipse cum Nicanore conflicturus hanc belli tesseram suis dedit, « Dei adjutorium, » ut patet lib. II, cap. VIII, 23. Ita Genebrardus in Chron. Sixtus Senensis, lib. I; Arias, in Isaia cap. X; Baronius, in Martyr. ad diem 1 Augusti, Serarius, Salianus, Sanchez et alii. Simili scribendi compendio exaratum fuit illud: Mane Tekel Phares, Danielis V. Similes abbreviaturas passim invenire est in libris Rabbinorum, quibus per primam litteram totam dictionem significant, quas omnes in unum collegit et explicuit Mercerus.
Quaeres secundo e qua Tribu fuerit Judas, caeterique ejus fratres et nepotes Machabaei. Nonnulli censent fuisse e tribu Juda. Ex hac enim sceptrum non defecturum usque ad Christum praedixerat Jacob, Genes. XLIX, 10. Unde et I Machab. V, dicitur: « Et viri Juda magnificati sunt. »
Verum dico eos fuisse e tribu Levi et sacerdotali. Fuere enim ipsi summi Pontifices et simul Principes populi. Id ita esse clare liquet lib. I, cap. II, ubi Mathathias vocatur sacerdos descendens ex Joarib; Joarib autem descendit ex Aaron et Levi, ut patet lib. I, Paralip. XXIV, 7. Unde Mathathias vocat Phinees filium Eleazari filii Aaronis, patrem suum et suorum, lib. I, cap. II, 54. Ad locum Genes. XLIX, 10, ibidem respondi: ad locum Machabaeorum inferius respondebo. Porro Machabaei alio nomine vocati sunt Assamonaei ab Assamonaeo, qui fuit avus, vel abavus Mathathiae, teste Eusebio, Josepho, lib. XII Antiq. cap. VIII et aliis. Hinc Hebraeum Assamonaei, idem est quod Optimates vel Principes. Tales enim fuere Machabaei.
Porro Judas, Jonathas, Simon, eorumque posteri Machabaei a populo electi et constituti sunt Reipublicae duces, aut principes, non autem reges, ut patet lib. I, cap. IX et XIV. Regia enim stirps Davidis defecit in Jechonia in Babylonem abducto, qui proinde a Jeremia, cap. XXII, vocatur vir sterilis. « Neque enim, inquit, erit in semine ejus vir, qui sedeat super solium David, » id est, qui sit rex; unde Salathiel filius Jechoniae et Zorobabel filius Salathiel fuere duces populi, non reges.
Dices: Aristobulus, Joannis Hyrcani filius, diadema et regis nomen accepit; nam, ut ait Josephus XIII Antiq. XIX: « Defuncto patre, Aristobulus natu maximus volens principatum in regni formam vertere, diadema sibi primus imposuit post 481 annos et menses tres, ex quo de captivitate Babylonica liberatus populus ad pristinas sedes postliminio reversus est. » Respondeo Aristobulum ejusque posteros regis nomen et coronam propria auctoritate usurpasse, non autem a Republica datam accepisse; quare non fuere veri nec legitimi reges. Ita S. Hieronymus in cap. XXI Ezechielis: « Hyrcanus, ait, Pontifex diadema capiti suo imposuit, frustra sibi et hoc et illud voluit vindicare, cum regnum ei non deberetur post Sedeciam, » d. q. Quia non erat ex stirpe regis Davidis, quae defecit in ultimo rege Sedecia. A vulgo tamen adulante, indeque a Scriptoribus nonnullis ipse et posteri ejus vocantur reges, revera tamen non fuerunt reges. Secus est de Herode; hic enim a Senatu Romano et ab Augusto jam tum dominante Judaeis regnum Judaeae, regisque nomen accepit. Unde in eo sceptrum a Juda translatum est ad alienigenam, ideoque tunc advenit Christus, cui sceptrum hoc debebatur, ut vaticinatus est Jacob, Genesis XLIX, 10.
Judae, Jonathae, Simoni Machabaeis synchroni et coaevi fuere Antiochus Magnus ejusque filius Antiochus Epiphanes, ac hujus filius Antiochus Eupator; cum his duobus enim bella gesserunt. Item Ptolemaeus Philometor rex Aegypti. Ad haec Scipio uterque, scilicet Africanus, qui vicit Annibalem, et Carthaginem evertit; ac Asiaticus, qui de Antiocho Magno triumphavit. Ad haec Fabius Maximus Annibalis castigator. E Philosophis Possidonius et Panaetius. E Poetis Caecilius, Ennius, Naevius, Plautus. Porro Antiochus Magnus duos reliquit filios Seleucum et Antiochum Epiphanem; horum duorum filii et nepotes continua successione inter se certarunt, et dimicarunt de Asiae imperio per ducentos annos: ita Deus punivit impietatem et scelera Epiphanis in posteris.
Quaeres tertio, qui sint anni Graecorum, juxta quos singula Machabaeorum acta hoc libro consignantur, et unde initium accipiant. Respondeo eos inchoari ab anno tertio decimo a morte Alexandri Magni. Post Alexandrum enim anno tertio decimo Seleucus multis victoriis cognominatus Nicanor, devicto Antigono Asiae rege, fecit se regem Asiae, indeque anni Graecorum, sive Seleucidarum computari coeperunt. Porro
1. Seleucus rex Asiae regnavit annis 30.
2. Seleuco successit filius Antiochus Soter, cujus tempore Judaei insignem juxta Babylonem de Galatis obtinuere victoriam, quae recensetur libro II Machab. cap. VIII, vers. 20. Soter hic regnavit annis 19.
3. Soteri successit filius Antiochus cognomento θεός, id est Deus, ita vocatus a Milesiis, quod Lymarchum eorum tyrannum ejecisset, ait Appianus in Syriaco. De hoc vaticinatus est Daniel, cap. XI, vers. 5. Vixit bello primo Punico. Regnavit annis 15.
4. Antiocho huic successit Seleucus Callinicus, de quo Daniel cap. XI, vers. 7. Regnavit annis 20.
5. Callinico successit filius Seleucus Ceraunius, id est fulmineus, quod audacia et celeritate similis fulmini appareret, de quo Daniel cap. XI, vers. 10. Regnavit annis 3.
6. Ceraunio successit frater Antiochus Magnus, qui a L. Scipione ad Thermopylas victus filium juniorem Antiochum Epiphanem Romam pro se obsidem misit, de quo Daniel cap. X, vers. 10 et seq. usque ad 20. Regnavit annis 37.
7. Antiocho Magno successit filius senior Seleucus Philopator, qui initio sumptus templo Judaeorum submisit, II Mach. cap. III, vers. 3; sed postea versu 32, per Heliodorum illud expilare voluit, cum ille flagellatus ab Angelo rediens Seleucum occidit. Regnavit hic Seleucus annis 12.
8. Seleuco fratri seniori successit junior dictus Antiochus Epiphanes, id est illustris. Verius a nonnullis nominatus Epimanes, id est insanus, quia crudeliter et insane templum expilavit, et Judaeos divexavit. Hic regnum fratris dolo invasit anno 137 Graecorum, qui eodem anno Oniam sanctum Pontificem expulit, eique substituit fratrem impium Jasonem, II Machab. IV, 7. Idem anno secundo regni primam expeditionem suscepit in Aegyptum, inde pacificus Jerosolymam intravit. Ibidem vers. 21, anno 5, Jasoni deposito Pontificem surrogavit Menelaum Benjaminium, II Machab. IV, 23, et cap. III, vers. 4. Anno sexto rursum Aegyptum ingrediens, a Romanis jussus fuit egredi. Quocirca indignans egressus est, et indignationem suam in Judaeos vicinos effudit, I Machab. I, 21, et lib. II, cap. IV, vers. 11 et seq. ubi causam afferam. Quare tribus diebus interfecit 80 millia Judaeorum, 84 millia vendidit, et totidem incarceravit, II Machab. V, 14. Inde per Apollonium plures alios occidit, vers. 24, et alios per Philippum, cap. VI, 11; idolum Jovis posuit in templo, vers. 2; tunc pariter Eleazarum vers. 18, et septem fratres cap. VII, illustri martyrio affecit, anno 9 regni sui, qui fuit Graecorum 145. Contra eum se suosque erexit Mathathias, lib. I, cap. II, cui post paucos menses morienti successit, et bellum Antiocho movit Judas Machabaeus ejus filius, cap. III, qui sequenti anno Apollonium, vers. 11, et Seronem, vers. 23, vicit et cecidit. Anno 11 regni sui, qui fuit Graecorum 147, Antiochus in Persidem perrexit, ut Elymaidem diriperet, sed a Persis fugatus fuit, cap. III, vers. 37. Gorgias quoque ejus dux a Judaeis repulsus fuit, cap. IV. Anno 12, Lysias pariter a Judaeis prostratus, et templum ab Antiocho per idolum pollutum expurgatum fuit. Ibidem, vers. 52, ineunte anno 42, qui fuit Graecorum 149, e Perside reversus prae tristitia mortuus est, cap. VI, vers. 16, cum regnasset annis 12.
9. Antiocho Epiphani successit filius novennis Antiochus Eupator, qui cum suo tutore Lysia occisus est a Demetrio Seleuci Philopatoris filio, I Machab. VII, 1, anno Graecorum 151, qui fuit urbis Romae conditae 593, quo pariter vita functus est L. Emilius Paulus, qui Perseum regem Macedonum superavit, et Macedoniam Romanis subjecit. Regnavit Eupator annis 2.
10. Eupatori per vim successit Demetrius Seleuci filius anno Graecorum 151, usque ad annum 160, qui interfectus est ab Alexandro Bala, altero Antiochi Epiphanis filio, et fratre Eupatoris. Regnavit ergo Demetrius annis 10. Haec patent I Machab. I, 7, et cap. X, vers. 1 et 50. Porro Judas Machabaeus anno secundo Demetrii ab ejus duce Bacchide interfectus est, cui publico Jonathas frater successit, I Machab. IX, 13, 28 et 30.
11. Alexander Balas Antiochi Epiphanis filius regnare coepit anno Graecorum 160, usque ad annum 167, quo interemptus est a Ptolemaeo Philometore rege Aegypti socero suo, lib. I Machab. cap. X, vers. 1 et 67, et cap. XI, vers. 17. Regnavit ergo Balas annis 6.
12. Demetrius, cognomento Nicanor, filius Demetrii filii Seleuci, coepit regnare anno Graecorum 167 usque ad 172 quo victus captusque est a rege Persiae Arsace, I Machab. cap. XI, vers. 19, et cap. XIV, vers. 1 et 3. Regnavit annis 6.
13. Antiochus, Alexandri Balae filius, a Tryphone tutore suo promotus ad regnum, ab eodem post quadriennium occisus est. Regnavit ab anno Graecorum 168, usque ad 172. Quare quatuor ejus anni in chronologia non sunt addendi, quia conficiuntur in annis Demetrii Nicanoris, cum quo regnavit, I Machab. XI, 39 et 54. Sic et Josephus, lib. XIII, cap. XII.
14. Tryphon, occiso Antiocho pupillo, aeque ac Jonatha fratre Judae Machabaei, per dolum regnum invasit; sed post triennium occisus fuit ab Antiocho Sidete. I Mach. cap. XIII, vers. 12, 23 et 32, et cap. XII, in fine. Regnavit ergo annis 3.
15. Antiochus Sidetes, cognomento Pius, frater Demetrii Nicanoris, fratre ab Arsace rege Persarum capto, regnum occiso Triphone invasore occupavit, ac foedus cum Simone fratre Jonathae iniit, sed fregit, I Machab. XV, vers. 1 et 27. Occisus, ut narrant historiae profanae, a fratre suo Demetrio a Persis redeunte, eo quod uxorem ejus Cleopatram cum regno sibi vindicasset, sed verius a sacerdotibus Naneae, II Machab. I, 16. Regnavit annis 7.
16. Demetrius Nicanor frater Sidetis, dimissus ab Arsace, occiso fratre Sidete, regnum recuperat, rursusque tenet per annos 3.
17. Alexander Zebina ope Ptolemaei Physconis, occiso Demetrio Nicanore, regnum occupat. Regnavit annis 2.
18. Antiochus Gryphus, ita dictus a nasi magnitudine, ait Justinus lib. XXXVIII et XXXIX, Demetrii Nicanoris et Cleopatrae filius, occiso Zebina, ope matris regnum capessit; sed eamdem matrem deinde sibi parantem venenum illud ipsam per speciem officii et humanitatis bibere compulit, itaque eam interfecit. Regnavit annis 12.
19. Antiochus Cyzicenus, filius Antiochi Sidetis et Cleopatrae (haec enim duobus fratribus, scilicet Demetrio Nicanori, deinde eo a Persis capto fratri ejus Sideti nupserat), interempto Antiocho Grypho fratre suo uterino, quem prius regno privarat, uno duntaxat anno illi supervixit; universim tamen cum eo vivo regnavit annis 18.
20. Seleucus Gryphi filius cum fratre suo Antiocho, occiso patruo Cyziceno, regnum obtinet: sed victus ab Antiocho Eusebe filio Cyziceni, cum domo regia concrematur. Regnavit cum fratre annis 7.
21. Antiochus Eusebes, id est Pius, Cyziceni filius, caeso Grypho regnum occupat; sed mox eodem a Philippo et Demetrio Gryphi filiis spoliatur. Philippus ergo et Demetrius primo simul regnant, deinde victo Demetrio solus Philippus imperat. Illi omnes simul juncti regnarunt annis 6.
22. Tigranes, rex Armeniae, fratribus jam dictis inter se de regno certantibus, simulans se eos contra Eusebem adjuturum, regnum invasit, donec ab illo a Romanis per Lucullum expulsus est. Tenuit illud annis 14.
23. Antiochus Asiaticus (quia in Asia Minore educatus), filius Eusebis, dum cum Tigrane et Mithridate pugnat Lucullus, paternum Syriae regnum recuperat, illudque concedente Lucullo tenet annis 4. Sed mox Pompeius illud ei adimit, ac cum Judaea Romanis subjicit, Cicerone et Antonio consulibus, anno urbis 691.
Regnum ergo Graecorum in Syria a victoria Seleuci regis, qua devicto Antigono Minoris Asiae rege, totius Asiae regno Seleucus potitus est, duravit annos omnino 248. Ante devictum Antigonum regnaverat Seleucus, quamvis non annos integros 13. Alexander vero Magnus, qui primus devicto Dario monarchiam a Persis ad Graecos transtulit, a quo tempore multi numerant annos regni Graecorum, post ipsam victoriam vixit annos 6. Regnum ergo Graecorum in Syria ab initio monarchiae Alexandri Magni, usque ad illud eis ademptum per Pompeium et Romanos, duravit annis 267. Quibus, ut dixi, posteri duorum fratrum Seleuci scilicet et Antiochi Epiphanis continuo de eo certarunt, ac successive omnes sibi fuere invicem carnifices. Omnia jam dicta liquent ex Appiano, Justino, Josepho, Eusebio, Orosio et aliis.
Chronotaxis Ptolemaeorum Regum Aegypti, Qui Post Alexandrum Magnum Eodem Tempore, Quo Seleucidae in Syria, Regnarunt in Aegypto.
1. Ptolemaeus Lagi post Alexandrum statim occupavit Aegyptum, ab eoque omnes posteri ejus nominati sunt Ptolemaei, uti ante Pharaones. Regnavit annis 40.
2. Ptolemaeus Philadelphus, filius Ptolemaei Lagi, post ejus mortem regnavit annis 38. Hic 120 Judaeorum millia, quae pater captiva in Aegyptum abduxerat, libera dimisit, ac ab Eleazaro Pontifice petiit et obtinuit 72 Interpretes, qui Biblia ex Hebraeo in Graecum idioma traducerent.
3. Ptolemaeus Evergetes frater Philadelphi Seleucum Callinicum, ejusque filium Ceraunum praelio vicit. Regnavit annis 26.
4. Ptolemaeus cognominatus Philopator, id est amans patris per antiphrasin, eo quod interfecisset patrem, matrem, fratrem, sororem et uxorem, inescatus illecebris Agathocleae meretricis, regnavit annis 17.
5. Ptolemaeus Epiphanes filius Ptolemaei Philopatoris, qui uxorem duxit Cleopatram filiam Antiochi Magni et sororem Antiochi Epiphanis, a qua omnes deinde reginae Aegypti vocatae sunt Cleopatrae, regnavit annis 23.
6. Ptolemaeus Philometor, Ptolemaei Epiphanis filius senior, regnavit annis 35. Hoc regnante, ejus avunculus Antiochus Epiphanes ingressus est Aegyptum, ut litem ejus cum fratre juniore Ptolemaeo Physcone dirimeret, sed revera ea mente, ut regnum occuparet. Unde Philometore opem Romanorum implorante, ab eis jussus fuit Antiochus Aegypto excedere; quare frendens ipse iram suam in Judaeos evomuit, ut videbimus lib. II, cap. IV, et lib. I, cap. XII. Rursum Philometor anno regni sui 18 concessit Oniae, qui erat filius Oniae sancti Pontificis, aedificare templum Heliopoli in Aegypto, simile Jerosolymitano, quod ab eo dictum est Onion, stetitque annis 233, eversum tandem una cum templo Jerosolymitano a Tito et Vespasiano. Ita Josephus, Eusebius et alii. Tandem Philometor, subdole volens Alexandrum generum suum privare regno Asiae, illico mortuus interiit anno Graecorum 167, I Machab. XI, 1 et 18.
7. Ptolemaeus Physcon, sive Evergetes, Philometoris frater, post fratrem regnavit annis 29. Hic novo prodigio fuit frater, maritus, simul et gener Cleopatrae: nam ejus filiam in uxorem duxit. Porro cum Cleopatra, Physcone marito victo, sola regnaret, Physcon tam suum, quam ejus filium in frusta concisum, et arcae inclusum in natalitio matris die ipsi inter epulas apponi curavit, teste Justino lib. XXXVIII et XXXIX.
8. Ptolemaeus Lathuri filius Ptolemaei Evergetis, ab aliis cognominatus Soter, regnavit annis 16.
9. Ptolemaeus Alexander frater Lathuri cum matre, quae Lathurum ejecerat, regnavit annis 10.
10. Ptolemaeus Lathuri, ob saevitiam matris regno restitutus, rursum regnavit aliis annis 8.
11. Ptolemaeus dictus Auletes, eo quod choraulam exercuisset, filius Lathuri, ait Salianus. Hic genuit Cleopatram, quae ultima fuit Aegypti regina. Idem cum filia Berenice universim regnavit annis 30.
12. Ptolemaeus Dionysius, filius Auletis, qui puer, rexit Aegyptum per Cleopatram sororem annis 5.
13. Cleopatra, subverso fratre Ptolemaeo Dionysio, sola regnavit annis 17. Haec est celebris illa concubina M. Antonii triumviri, qui ab Augusto Caesare in praelio victus occubuit: Cleopatra, ne in manus Augusti veniret, aspidum morsu seipsam interemit. Augustus mox totam Aegyptum sibi et Romanis subjugavit, tuncque coepit esse monarcha anno urbis conditae 724, qui fuit Olympiadis 187 annus tertius.
Omnia haec tradunt Eusebius, Justinus, S. Epiphanius, Beda, Salianus, Torniellus et alii. Haec magnam lucem afferent utrique Machabaeorum libro. Nam Antiochi et Demetrii reges Asiae diu cum Ptolemaeis regibus Aegypti de Judaea, imo de imperio certarunt: nam inter utrosque media erat Judaea, quae proinde erat utrisque pomum discordiae, ut de ea sibi arroganda utrique contenderent.
Chronotaxis Machabaeorum, sive Assamonaeorum, Qui Populo Praefuere Non Tantum Ut Pontifices, Sed Et Ut Principes.
1. MATHATHIAS contra Antiochum Epiphanem insurgens anno Epiphanis nono, qui fuit annus Graecorum 145, Pontificatum et Principatum Israelis gessit paucis mensibus, I Machab. II, 1.
2. Judas Machabaeus, Mathathia mortuo, quasi filius primogenitus in Pontificatu et Principatu patri successit: patriam et verum Dei cultum fortissime et felicissime propugnavit; templum ejecto Antiochi idolo expurgavit, anno Graecorum 146: occisus tandem acerrime pugnans contra Bacchidem anno Graecorum 152, I Machab. IX, 3 et 18. Ergo Israelem rexit et defendit annis 6.
3. Jonathas fratri Judae surrogatus est a populo, approbante postea Alexandro Bala Antiochi Epiphanis filio, I Machab. X, 5 et 20. Tandem per dolum interemptus fuit a Tryphone anno Graecorum 170, I Machab. XIII, 23 et 41, cum praefuisset annis 19.
4. Simon fratri Jonathae in Ducatu et Pontificatu substitutus est, I Machab. XIII, 8 et 25. Per dolum interemptus est a Ptolemaeo genero suo anno Graecorum 177, I Machab. cap. ult., vers. ult. cum gubernasset annis 7.
5. Joannes Hircanus Simonis filius praefuit ut Dux et Pontifex annis 31. Hujus fit mentio, I Machab. cap. ult. vers. ult., atque in eo finitur sacra Machabaeorum, omnisque veteris Testamenti historia, et S. Scriptura.
6. Aristobulus Joannis Hircani filius. Hic primus regis nomen et coronam assumpsit, quod ejus exemplo caeteri ejus posteri assumpserunt. Hic fratrem Antigonum occidit, atque eodem anno Dei vindicta vomens sanguinem interiit. Regnavit annum 1.
7. Jannaeus Aristobuli frater junior, qui, ut Graecis placeret, graecum nomen assumpsit, dictusque est Alexander. Hic duos reliquit filios, Hircanum et Aristobulum, qui inter se de regno usque ad Herodem contenderunt, eique praedae fuerunt. Regnavit annis 27.
8. Alexandra uxor Jannaei, eo mortuo regnum usurpans, regnavit annis 9.
9. Aristobulus junior Jannaei filius, Hircano fratre seniore excluso, Pontificatum et regnum invasit; sed a Pompeio captus, Romam missus fuit cum duobus filiis Antigono et Alexandro, cum regnasset annis 3. Tunc Pompeius Jerusalem cepit, totamque Judaeam Romanis subjecit, et vectigalem effecit, Cicerone et Antonio consulibus.
10. Hircanus senior Jannaei filius Pontificatui restituitur a Pompeio, eumque variis jactatus casibus tenet per annos 22.
11. Alexander Aristobuli filius, Roma elapsus, Judaeam occupare conatus est; sed post triennium a Gabinio captus, a Pompeio capite mulctatus fuit: pater quoque ipse Aristobulus cum altero filio Antigono, Roma fugiens, ope Parthorum Judaeam et Pontificatum occupavit tribus annis cum dimidio. Verum Julius Caesar Hircano Pontificatum adjudicavit, uti jam ante fecerat Pompeius, ac Antipatri Idumaeo, Judaeae et Hircani tutelam, quasi procuratori commisit: deinde M. Antonius Herodem et Phasellum filios Antipatri tetrarchas constituit. Denique Antigonus ultimus Machabaeorum, petente Herode, capite truncatus fuit post annos 4.
In Antigono defecit omnis stirps Assamonaeorum, aeque ac eorum regnum et Pontificatus, cum utrumque tenuissent per annos 126, ut vult Josephus, vel potius per annos 130, ut vult Salianus et alii. Tot enim fluxere ab anno nono Antiochi Epiphanis usque ad annum primum Herodis, quo ipse caeso Antigono pleno jure regnum occupavit, atque in eo defecit sceptrum Judae, ideoque venit Christus juxta oraculum Jacobi, Genes. cap. XLIX, vers. 10. Haec omnia patent ex Josepho, Eusebio, Saliano, Torniello, Pererio et aliis.
Pontificum Series ab Alexandro Magno usque ad Christum.
1. Jaddo. Hic occurrit Alexandro Magno, eumque Judaeis infensum reconciliavit, teste Josepho, lib. XI et XIII, sub finem. Praefuit juxta Eusebium annis 17. Jaddi frater junior fuit Manasses, qui templum simile Jerosolymitano a Sanaballat socero suo fabricatum in monte Garizim adiit, ejusque fuit Pontifex, de quo Judaeis cum Samaritanis perpetua fuit lis et contentio usque ad Christum, ut patet Joannis capite IV. Vide Josephum, libro XI, cap. VII.
2. Onias primus, Jaddi filius, cui nonnulli dant annos 23.
3. Simon Oniae filius, cognomento Justus, cujus elogia describit Eccli. L, 1.
4. Eleazarus Simonis frater, qui 72 Interpretes misit ad Ptolemaeum Philadelphum, ut vetus Testamentum ex Hebraeo in Graecum converterent.
5. Manasses filius Oniae primi, frater Simonis, et patruus Eleazari.
6. Onias secundus Simonis Justi filius, cognomento Avarus.
7. Simon secundus Oniae secundi filius.
8. Onias tertius, cognomento Sanctus, filius Simonis secundi, qui orans pro Heliodoro flagellato ab Angelis illi vitam impetravit, II Machab. cap. III, et I Machab. XII, 7 et 8. Hujus Oniae filius et ipse dictus Onias, sub Ptolemaeo Philometore templum erexit Heliopoli in Aegypto, quod ab eo vocatum est Onion.
9. Jesus, sive Jason frater Oniae Sancti, qui excluso fratre Pontificatum emit ab Antiocho Epiphane, II Machab. IV, 7, et V, 5.
10. Menelaus Onias, Simonis Benjaminitae frater, Pontificatum emens ab eodem Epiphane deturbavit Jasonem, sicut ille deturbarat Oniam Sanctum; sed cum pecuniam Epiphani promissam praestare non posset, in ejus locum suffectus est Lysimachus ejus frater, II Machab. IV, 27. Mox, lapidato Lysimacho, Menelaus rursum novis pecuniis Pontificatum coemit. Ibidem versu ult. Hi ergo fuere invasores et pseudo-Pontifices.
11. Mathathias Judae Machabaei pater: de quo et filiis jam dixi. Quare breviter eos duntaxat recensebo, ut seriem Pontificum expleam.
12. Judas Machabaeus.
13. Jonathas, frater Judae.
14. Simon, frater Jonathae.
15. Joannes Hircanus Simonis filius.
16. Aristobulus, filius Hircani.
17. Jannaeus Alexander, frater Aristobuli.
18. Aristobulus, filius junior Jannaei.
19. Hircanus, senior filius Jannaei.
20. Antigonus, Aristobuli filius, in quo desiit stirps Assamonaeorum.
21. Ananelus ab Herode Pontifex constitutus.
22. Aristobulus.
23. Ananelus secundo.
24. Simon Phabetis.
25. Simon Boethi socer Herodis, sub cujus vitae finem natus est Christus, novus novi Testamenti Pontifex secundum ordinem Melchisedech, Heb. VII.
Ex dictis collige a morte Alexandri Magni usque ad annos Graecorum, sive usque ad initium regni Seleuci in Asia fluxisse annos 12; inde usque ad Machabaeos annos 145; denique a Machabaeis usque ad Christi nativitatem annos 165. Mors ergo Alexandri Christi ortum antecessit annis 322. Vide Chronologiae tabulam, quam praeposui Pentateucho.
Ordo et Connexio Librorum Machabaeorum.
Moses in Genesi descripsit originem mundi et Ecclesiae Dei, deinde ejus propagatio usque ad reges Israelis Saulem et Davidem narratur in libro Josue et Judicum. Mox in libro Regum ejus progressus recensetur, quem habuit sub regibus, puta Saule, Davide, Salomone, etc., item quae passa est a regibus Assyriorum et Chaldaeorum, quorum prima fuit monarchia. Deinde in Esdra, Nehemia, Tobia, Judith, Esther commemorantur ea quae eidem Ecclesiae, puta Israeli et populo Dei tam prospera quam adversa contigerunt in secunda monarchia, quae fuit Cyri et regum Persarum. Nunc in hisce libris Machabaeorum narrantur ea quae eidem acciderunt commoda et incommoda in tertia monarchia, quae fuit Alexandri Magni et Graecorum, puta ab Antiochis regibus Asiae et Syriae, et Ptolemaeis regibus Aegypti: inter utrosque enim media fluctuavit semper Judaea, nunc his, nunc illis, vel amica, vel inimica.
Porro quatuor reperiuntur libri Machabaeorum, quorum hic est ordo historicus et chronologicus. Primo loco ordine temporum et rerum gestarum collocandus est liber tertius Machabaeorum, quia recenset ea quae Israeli et populo Dei contigerunt sub Ptolemaeo Philopatore rege Aegypti et Antiocho magno rege Asiae. Secundo loco ponendus est is qui nunc in Bibliis ponitur secundus, quia complectitur gesta et bella Judae Machabaei cum Antiocho Epiphane, qui fuit filius Antiochi Magni. Tertium locum poscit is qui in Bibliis est primus Machabaeorum, quia ad acta Judae addit gesta Jonathae et Simonis, fratrum et successorum Judae. Quartum locum vindicat liber quartus, quia conscribit facta Joannis Hircani, qui fuit filius Simonis fratris Judae. Sed inter hos quatuor soli duo medii sunt canonici; caeteri vero duo, scilicet primus et ultimus, sunt ambigui, id est occultae et incertae auctoritatis, non tamen falsi, aut damnati; quales pariter sunt liber tertius et quartus Esdrae.
Rursum liber primus Machabaeorum qui in Bibliis exstat, quasi Canonicus, multum differt a secundo, et ab alio auctore conscriptus est: nam redolet phrasin Hebraeam, secundus vero Graecam. Rursum primus sua consignat per annos Graecorum, numerando eos juxta computum Alexandrinum; secundus vero juxta computum Chaldaicum, qui ab Alexandrino distat integro anno cum medio, ut suo loco ostendam. Denique liber secundus narrat acta Judae alio modo, quam narrata sint lib. primo, nec unquam libri primi meminit. Denique primus actis Judae addit acta Jonathae et Simonis, quae omittit secundus.