PG 142, col. 28
ὡς’ οὐδένα φιλοσόφων ἐκθειάζων τῶν ἄλλων, ἦττον
τήν ῥητορικὴν δεξιὸς καὶ λογογράφος ἀκούειν ἐφρόνο
τιζε· καί γε αὐτῷ διὰ ταῦτα κεκομψευμένα ἐξαγ-
γέλλειν καὶ ῥητορεύειν οὐκ ἔμελεν. Ἀλλ’ οὐκ ἔμε-
λεν, ἕως καὶ τὰ τῶν συμφοιτητῶν ἠρέμει, καὶ οὔπω
πλατέως αὐτὸν σκώπτειν, xui διασύρειν ὡς ἀφυῆ
περὶ τὰ τοιαῦτα ἐξήγοντο. Ἐπεὶ δὲ κεκίνηντο, xui
ὁ ὄνειδος λαμπρὸς ἦν ἐπὶ πολὺ τοῦ λόγου διαδιδομέ-
νου, ὅδ’ οὐκ ἠνείχετο τοῦ φρονήματος, ἢ μᾶλλον
εἰπεῖν τοῦ καταφρονήματος, φιλότιμος ὢν ἐς ὑπερ-
ϐολὴν, ἅμα δὲ κ5ὶ ζηλότυπος. Ἐπαφίησιν ἑαυτὸν
τῇ μελέτῃ ταύτῃ, διδασκάλους προστησάμενος οὐχ
οὓς ἐκεῖνοι τοὺς διαφθείραντας τὰ ἄλλα ὅσα καλᾶ
ν Ι ~ ’ \ 1 α- \lb 9 ~ \ Ι
τῇ ῥητορικῇ, καὶ μέντοι τῆς λέξεως αὐτῆς τό χά-
ριεν, καὶ Ἀττικὸν, xui σεμνὸν, xui ὅντως Ἐλληνι-
κὸν, τοὺς δ’ ἐπιφανεστάτους τῶν πάλαι ῥητόρων ,
xui τῆς τέχνης, ὡς εἰπεῖν, ἐφευρετὰς xui πατέρας·
Θᾶττον ἕτερος γέγονεν ἐξ ἑτέρου, τοσοῦτον οὐ δια-
γελώμενος ὡς τὸ πρότερον, xui περιφρονούμενος ἐν
οἷς ἐτύγχανε λόγους ἐπιτηδεύων xui συντιθείς· ὥστε
xui πολλοῖς δόξαι ἀνθ’ ἑτέρου παντὸς παραδείγμα-
τος ζηλοῦντα τοῦ δὲ ἀρκεῖν. Ei μὶν οὗν xui ζήλου
ταῖς ἀληθείαις ἄξιον xui λόγου περὶ τοὺς λόγους
ἐξεγένετο κατορθῶσαι τῷ συγγραφεῖ, ἥδε που πα-
ραστήσει τοῖς ἐξετάζειν βουλομένοις ἡ συγγραφή .
Καλῶ γὰρ οὕτω νῦν τήν ἀνὰ χεῖρας πυκτίδα. Τοῦ
δὲ είς πολὺν τὸν τῶν πονημάτων ἀριθμὸν μὴ ἐκτεῖ-
ναι ἄλλοι μὶν ἅλλῆν λέγουσιν αἰτίαν· xui γὰρ λέγου-
σιν ἢν ἕκαστος βούλεται· αὐτὸν δὲ φάσκειν φασίν
οἵγ’ ἀκριϐῶς ἐκεῖνον εἰδότες, τὸν χρόνον εἶναι βρα-
χύτατον ὄντα τὸν τῆς ἀνέσεως. Ἐπέϐαλε μὶν οὖν τῇ
σπουδῇ ἕκτον xui εἰκοστὸν ἔχων ἔτος · ἔληξε δὲ
τριακοστὸν ἄγων καὶ τρίτον.
Τὸ δὲ ἑξῆς τοιαῦτα πονεῖν, τοῦτο μὲν οἱ περὶ τὸ
ζῇν ἀπεῖρξαν φόϐοι, οὓς αὐτῷ τε καὶ πολλοῖς ἑτέ-
ροις ἡ περὶ τὰ δόγματα καινοτομία, καὶ ἡ τῆς Ἐκ-
κλησίας ἐπέστησε ζάλη, τοῦτο δὲ καὶ ἡ τῶν ψυχῶν
φροντὶς, εἷς ἣν τῶν εἰρημένων αὐτίκα φόϐων Λυθέν-
των, ἕλκεται καὶ παραὸίδοται¹ καὶ ταῦτα δόξας ἐν
ἑαυτῷ βίον ἀπράγμονα τοῦ λοιποῦ ζήσεσθαι θαυμα-
στὸν, οἷον ὁποῖον ἃν καὶ φιλοσόφῳ εἷίτουν ἐλευθέρῳ
φήσεις προσήκειν . Εἷς γὰρ τὸν ὑπέρτατον τῶν πα-
τριαρχῶν ἀνεληλυθὼς θρόνον, ἢ τὸ γ’ ἀληθέστερον
εἰπεῖν ἀνελκυσθεὶς , πάντα γὰρ ταῦτα παρὰ προαί-
ρεσιν τὴν αὐτοῦ ἐπράχθη περὶ αὐτόν . Καὶ καιροῖς
ἐντετοχτικῶς (ἐντετυχηκὼς) ἀνωμάλοις ἐκ τῆς τῶν
Σχισματικῶν μανίας, καὶ δυσχερέσιν, ὁποίοις ἄλλος
οὐδέποτε, καθ’ οὓς ἄνεσις δειλίας ἀπάσης παντὶ δο-
θεῖσα, τοὺς μὲν πλείστους κακίαις μεγάλαις ὐπ·
έζευξε, τήν ἑαυτοῦ τινα ἕκαστον ἡδονὴν καὶ τιμὴν
καὶ ἀρέσκειαν πρὸ τοῦ συμφέροντος καὶ τοῦ τῷ Θεῷ
δοκοῦντος ζητοῦντα, τὴν δὲ Ἐκκλησίαν πάσης τα-
ραχῆς καὶ ἀταξίας ἐνέπλησε , πάντων ἄρχειν ἐν
αὐτῇ, καὶ νομοθετεῖν ἀγαπώντων, ἄρχεσθαι δὲ καὶ
θείοις νόμοις ὑποτάττεσθαι οὐδενός· ὡς συμϐαίνειν
καὶ μάλα ἀληθὲς τὸ τοῦ Πλάτωνος εἶναι, μή πᾶσι
τήν ῥητορικὴν δεξιὸς καὶ λογογράφος ἀκούειν ἐφρόνο
τιζε· καί γε αὐτῷ διὰ ταῦτα κεκομψευμένα ἐξαγ-
γέλλειν καὶ ῥητορεύειν οὐκ ἔμελεν. Ἀλλ’ οὐκ ἔμε-
λεν, ἕως καὶ τὰ τῶν συμφοιτητῶν ἠρέμει, καὶ οὔπω
πλατέως αὐτὸν σκώπτειν, xui διασύρειν ὡς ἀφυῆ
περὶ τὰ τοιαῦτα ἐξήγοντο. Ἐπεὶ δὲ κεκίνηντο, xui
ὁ ὄνειδος λαμπρὸς ἦν ἐπὶ πολὺ τοῦ λόγου διαδιδομέ-
νου, ὅδ’ οὐκ ἠνείχετο τοῦ φρονήματος, ἢ μᾶλλον
εἰπεῖν τοῦ καταφρονήματος, φιλότιμος ὢν ἐς ὑπερ-
ϐολὴν, ἅμα δὲ κ5ὶ ζηλότυπος. Ἐπαφίησιν ἑαυτὸν
τῇ μελέτῃ ταύτῃ, διδασκάλους προστησάμενος οὐχ
οὓς ἐκεῖνοι τοὺς διαφθείραντας τὰ ἄλλα ὅσα καλᾶ
ν Ι ~ ’ \ 1 α- \lb 9 ~ \ Ι
τῇ ῥητορικῇ, καὶ μέντοι τῆς λέξεως αὐτῆς τό χά-
ριεν, καὶ Ἀττικὸν, xui σεμνὸν, xui ὅντως Ἐλληνι-
κὸν, τοὺς δ’ ἐπιφανεστάτους τῶν πάλαι ῥητόρων ,
xui τῆς τέχνης, ὡς εἰπεῖν, ἐφευρετὰς xui πατέρας·
Θᾶττον ἕτερος γέγονεν ἐξ ἑτέρου, τοσοῦτον οὐ δια-
γελώμενος ὡς τὸ πρότερον, xui περιφρονούμενος ἐν
οἷς ἐτύγχανε λόγους ἐπιτηδεύων xui συντιθείς· ὥστε
xui πολλοῖς δόξαι ἀνθ’ ἑτέρου παντὸς παραδείγμα-
τος ζηλοῦντα τοῦ δὲ ἀρκεῖν. Ei μὶν οὗν xui ζήλου
ταῖς ἀληθείαις ἄξιον xui λόγου περὶ τοὺς λόγους
ἐξεγένετο κατορθῶσαι τῷ συγγραφεῖ, ἥδε που πα-
ραστήσει τοῖς ἐξετάζειν βουλομένοις ἡ συγγραφή .
Καλῶ γὰρ οὕτω νῦν τήν ἀνὰ χεῖρας πυκτίδα. Τοῦ
δὲ είς πολὺν τὸν τῶν πονημάτων ἀριθμὸν μὴ ἐκτεῖ-
ναι ἄλλοι μὶν ἅλλῆν λέγουσιν αἰτίαν· xui γὰρ λέγου-
σιν ἢν ἕκαστος βούλεται· αὐτὸν δὲ φάσκειν φασίν
οἵγ’ ἀκριϐῶς ἐκεῖνον εἰδότες, τὸν χρόνον εἶναι βρα-
χύτατον ὄντα τὸν τῆς ἀνέσεως. Ἐπέϐαλε μὶν οὖν τῇ
σπουδῇ ἕκτον xui εἰκοστὸν ἔχων ἔτος · ἔληξε δὲ
τριακοστὸν ἄγων καὶ τρίτον.
Τὸ δὲ ἑξῆς τοιαῦτα πονεῖν, τοῦτο μὲν οἱ περὶ τὸ
ζῇν ἀπεῖρξαν φόϐοι, οὓς αὐτῷ τε καὶ πολλοῖς ἑτέ-
ροις ἡ περὶ τὰ δόγματα καινοτομία, καὶ ἡ τῆς Ἐκ-
κλησίας ἐπέστησε ζάλη, τοῦτο δὲ καὶ ἡ τῶν ψυχῶν
φροντὶς, εἷς ἣν τῶν εἰρημένων αὐτίκα φόϐων Λυθέν-
των, ἕλκεται καὶ παραὸίδοται¹ καὶ ταῦτα δόξας ἐν
ἑαυτῷ βίον ἀπράγμονα τοῦ λοιποῦ ζήσεσθαι θαυμα-
στὸν, οἷον ὁποῖον ἃν καὶ φιλοσόφῳ εἷίτουν ἐλευθέρῳ
φήσεις προσήκειν . Εἷς γὰρ τὸν ὑπέρτατον τῶν πα-
τριαρχῶν ἀνεληλυθὼς θρόνον, ἢ τὸ γ’ ἀληθέστερον
εἰπεῖν ἀνελκυσθεὶς , πάντα γὰρ ταῦτα παρὰ προαί-
ρεσιν τὴν αὐτοῦ ἐπράχθη περὶ αὐτόν . Καὶ καιροῖς
ἐντετοχτικῶς (ἐντετυχηκὼς) ἀνωμάλοις ἐκ τῆς τῶν
Σχισματικῶν μανίας, καὶ δυσχερέσιν, ὁποίοις ἄλλος
οὐδέποτε, καθ’ οὓς ἄνεσις δειλίας ἀπάσης παντὶ δο-
θεῖσα, τοὺς μὲν πλείστους κακίαις μεγάλαις ὐπ·
έζευξε, τήν ἑαυτοῦ τινα ἕκαστον ἡδονὴν καὶ τιμὴν
καὶ ἀρέσκειαν πρὸ τοῦ συμφέροντος καὶ τοῦ τῷ Θεῷ
δοκοῦντος ζητοῦντα, τὴν δὲ Ἐκκλησίαν πάσης τα-
ραχῆς καὶ ἀταξίας ἐνέπλησε , πάντων ἄρχειν ἐν
αὐτῇ, καὶ νομοθετεῖν ἀγαπώντων, ἄρχεσθαι δὲ καὶ
θείοις νόμοις ὑποτάττεσθαι οὐδενός· ὡς συμϐαίνειν
καὶ μάλα ἀληθὲς τὸ τοῦ Πλάτωνος εἶναι, μή πᾶσι