PG 150, col. 1233
καίὃσα περὶ τὸν Bal-tt ούσιωδῶς θεωρεῖται, ἔργα
θεοῦ εἰσι, καὶ οὐκ ἡργμένα χρονικῶς. Οὐ γάρ ποτε
πρεσϐύτερον ἀρετῆς τὸ οὐκ ἦν, ούδέ τινος ἄλλου τῶν
εἰρημένων κᾶν τὰ. μετέχοντα αὐτῶν κατ’ αὐτὰ, ἦρ-
κται τοῦ εἶναι χρονικῶς. Ἀναρχος γάρ πᾶσα ἀρετὴ,
μὴ ἔχουσα τὸν χρόνον ἑαυτῆς πρεσϐύτερον, οἷα τὸν
eam 1ἔχουσα τοῦ εἶναι μονώτατον ἀϊδίως γεννήτορα.
Πάντων δὲ τῶν ὄντων καὶ μετεχόντων καὶ μεθεκτῶν,
ἀπειράκις ἀπείρως ὁ Θεὸς ὑπερεξήρηται. Μανθανέτω
τοίνυν ὲκ τούτων, ῶς οὺ πάντα τὰ ὑφεστηκότα ὲκ
Θεοῦ , καὶ ὑπὸ χρόνον εἰσί. Καὶ γὰρ ἔστιν ὃ. τούτων
ἀναρχά ἐστι, καὶ τῷ λόγῳ τῆς μόνης ἀνάρχου φύσει,
xui. τρεαδικῆς μονάδος, καὶτῆς κατ’ αὐτὴν ὑπερφυοῦς
ἀπλότητος, ἦκιστα λυμαίνεται · τὸν αὑτὸν γὰρ τρό-
πον καὶ ό νοῦς κατ’ ἀμυδρὰν εἰκόνα τῆς ὑπερϐαλ-
λούσης ἐκείνης ἀμερείας, οὐδαμῶς διὰ τὰς ἐμφύτους
ἑαυτοῦ νοήσεις, σύνθετός ἐστιν.
Ὅστις τὰς ὲνσημαινομένας τῷ σώματι πνευματι-
κὰς διαθέσεις, ἀπὸ τῶν ὲν τῇ ψυχῇ τῶν κατά Θεὸν
προκοπτόντων χαρισμάτων τοῦ Ιίνεύματος, οὺ
παραδέχεται, καὶ τὴν τοῦ παθητικοῦ καθ’ ἕξιν
νέκρωσιν ἀπάθειάν φησιν, ἀλλά μὴ τὴν ἐπὶ τὰ
κρείττω καθ’ ἕξιν ἐνέργειαν, ὀλικῶς ἀπεστραμμέ-
νου τά πονηρὰ, καὶ ἐπεστραμμένου πρὸς τὰ καλὰ,
ὡς τὰς πονηρὰς ἕξεις ἀποκτισαμένου, καὶ ταῖς ἀγα.
Qui; πλουτήσαντος, οὗτος ἀκολούθως τῇ τοιαύτη δό-
ξῃ, καὶ τήν ὲν τῷ ἀφθάρτῳ τῶν ὄντων αίῶνι μετὰ
σώματος ἀπαναίνεται διαγωγήνο εί γὰρ συμμεθέ-
Est τότε τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα τῶν ἀπορρήτων ἀγαθῶν,
καὶ νῦν δήπου συμμεθέξει, κατὰ τὸ ἐγχωροῦν, τῆς
χορηγουμένης μυστικῶς καὶ ἀπορῤήτως ὑπὸ τοῦ
Θεοῦ χάριτος τῷ κεκαθαρμένῳ νῷ, καὶ αὐτὸ τὰ
θεῖα πείσεται, καταλλήλως ἑαυτῷ, μετασκευασθέν-
τος, καὶ ἀγιασθέντος, ἀλλ’ ού καθ’ ἕξιν νεκρωθέντος
τοῦ τῆς ψυχῆς παθητικοῦ. Καὶ δι’ ἑαυτοῦ, κοινοῦ
σώματός τε καὶ ψυχῆς ὑπάρχοντος, τὰς τοῦ σώμα-
τος ἀγιάζοντος διαθέσεις τε xui. ἐνεργείας. Ἐπεὶ
γὰρ τῶν ἀπηλλαγμένων τῶν τοῦ βίου καλῶν διὰ
τὴν ἐλπίδα τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, κατά τὸν ἅγιον
Διάδοχον, ὁ νους εὐρώστως διὰ τὴν ἀμεριμνίαν κι-
νούμενος, τῆς θείας ἀρρήτου [ῖσ. ἀρρήτων] χρηστό-
τητος αὐτὸς ἐπαισθάνεται, καὶ τῷ σώματι, κατά τὸ D vitae,
μέτρον τῆς ἑαυτοῦ προκοπῆς, τῆς οίκειας χρηστότητος μεταδίδωσιν. Ἦ δὲ τοιαύτη ἐγγινομένη χαρά τότε
τῇ ψυχῇ καὶ τῷ σώματι, ὑπόμνησίς ἐστιν ἀπλανὴς τῆς ἀφθάρτου βιότητος,
Ἀλλου μὲν φωτὸς ὁ νοῦς, ἑτέρου δὲ ή αἴσθησις άν-
τιλαμὸάνεσθαι πέφυκεν. ῚΙ μὲν γὰρ αἰσθητοῦ, καὶ τὰ
αἰσθητά αἰσθητὰ δεικνύντος ⁶ τοῦδε νοῦ φῶς ἐστιν,
ή ἐν νοήμασι κειμένη γνῶσις · οὐ τοῦ αὐτοῦ τοίνυν
φωτὸς, ὄψις τε καί νοῦς ἀντιλαμϐάνεσθαι πεφύκα-
σιν, ἀλλὰ μέχρις ἂν κατ’ οἰκείαν φύσιν, καὶ ἐν τοῖς
κατά φύσιν ἐνεργῇ ἑκάτερον αὐτῶν. Ὅταν δὲ πνευ-
ματικῆς καὶ ὑπερφυοῦς εύμοιρήσωσι χάριτός τε καὶ
δυνάμεως, αἰσθήσει τε καὶ νῷ, τὰ ὑπὲρ πᾶσαν αἴ-
σθησιν καὶ πάντα νοῦν οἱ κατηξιωμένοι βλέπουσιν,
ἵνα κατά τὸν Θεολόγον εἴπωμεν μέγαν Γρηγόριον,
ὡς οἶδε μόνος ό Θεῖς, καὶ οἱ τά τοιαῦτα ἑνεργούμενοι.
θεοῦ εἰσι, καὶ οὐκ ἡργμένα χρονικῶς. Οὐ γάρ ποτε
πρεσϐύτερον ἀρετῆς τὸ οὐκ ἦν, ούδέ τινος ἄλλου τῶν
εἰρημένων κᾶν τὰ. μετέχοντα αὐτῶν κατ’ αὐτὰ, ἦρ-
κται τοῦ εἶναι χρονικῶς. Ἀναρχος γάρ πᾶσα ἀρετὴ,
μὴ ἔχουσα τὸν χρόνον ἑαυτῆς πρεσϐύτερον, οἷα τὸν
eam 1ἔχουσα τοῦ εἶναι μονώτατον ἀϊδίως γεννήτορα.
Πάντων δὲ τῶν ὄντων καὶ μετεχόντων καὶ μεθεκτῶν,
ἀπειράκις ἀπείρως ὁ Θεὸς ὑπερεξήρηται. Μανθανέτω
τοίνυν ὲκ τούτων, ῶς οὺ πάντα τὰ ὑφεστηκότα ὲκ
Θεοῦ , καὶ ὑπὸ χρόνον εἰσί. Καὶ γὰρ ἔστιν ὃ. τούτων
ἀναρχά ἐστι, καὶ τῷ λόγῳ τῆς μόνης ἀνάρχου φύσει,
xui. τρεαδικῆς μονάδος, καὶτῆς κατ’ αὐτὴν ὑπερφυοῦς
ἀπλότητος, ἦκιστα λυμαίνεται · τὸν αὑτὸν γὰρ τρό-
πον καὶ ό νοῦς κατ’ ἀμυδρὰν εἰκόνα τῆς ὑπερϐαλ-
λούσης ἐκείνης ἀμερείας, οὐδαμῶς διὰ τὰς ἐμφύτους
ἑαυτοῦ νοήσεις, σύνθετός ἐστιν.
Ὅστις τὰς ὲνσημαινομένας τῷ σώματι πνευματι-
κὰς διαθέσεις, ἀπὸ τῶν ὲν τῇ ψυχῇ τῶν κατά Θεὸν
προκοπτόντων χαρισμάτων τοῦ Ιίνεύματος, οὺ
παραδέχεται, καὶ τὴν τοῦ παθητικοῦ καθ’ ἕξιν
νέκρωσιν ἀπάθειάν φησιν, ἀλλά μὴ τὴν ἐπὶ τὰ
κρείττω καθ’ ἕξιν ἐνέργειαν, ὀλικῶς ἀπεστραμμέ-
νου τά πονηρὰ, καὶ ἐπεστραμμένου πρὸς τὰ καλὰ,
ὡς τὰς πονηρὰς ἕξεις ἀποκτισαμένου, καὶ ταῖς ἀγα.
Qui; πλουτήσαντος, οὗτος ἀκολούθως τῇ τοιαύτη δό-
ξῃ, καὶ τήν ὲν τῷ ἀφθάρτῳ τῶν ὄντων αίῶνι μετὰ
σώματος ἀπαναίνεται διαγωγήνο εί γὰρ συμμεθέ-
Est τότε τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα τῶν ἀπορρήτων ἀγαθῶν,
καὶ νῦν δήπου συμμεθέξει, κατὰ τὸ ἐγχωροῦν, τῆς
χορηγουμένης μυστικῶς καὶ ἀπορῤήτως ὑπὸ τοῦ
Θεοῦ χάριτος τῷ κεκαθαρμένῳ νῷ, καὶ αὐτὸ τὰ
θεῖα πείσεται, καταλλήλως ἑαυτῷ, μετασκευασθέν-
τος, καὶ ἀγιασθέντος, ἀλλ’ ού καθ’ ἕξιν νεκρωθέντος
τοῦ τῆς ψυχῆς παθητικοῦ. Καὶ δι’ ἑαυτοῦ, κοινοῦ
σώματός τε καὶ ψυχῆς ὑπάρχοντος, τὰς τοῦ σώμα-
τος ἀγιάζοντος διαθέσεις τε xui. ἐνεργείας. Ἐπεὶ
γὰρ τῶν ἀπηλλαγμένων τῶν τοῦ βίου καλῶν διὰ
τὴν ἐλπίδα τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, κατά τὸν ἅγιον
Διάδοχον, ὁ νους εὐρώστως διὰ τὴν ἀμεριμνίαν κι-
νούμενος, τῆς θείας ἀρρήτου [ῖσ. ἀρρήτων] χρηστό-
τητος αὐτὸς ἐπαισθάνεται, καὶ τῷ σώματι, κατά τὸ D vitae,
μέτρον τῆς ἑαυτοῦ προκοπῆς, τῆς οίκειας χρηστότητος μεταδίδωσιν. Ἦ δὲ τοιαύτη ἐγγινομένη χαρά τότε
τῇ ψυχῇ καὶ τῷ σώματι, ὑπόμνησίς ἐστιν ἀπλανὴς τῆς ἀφθάρτου βιότητος,
Ἀλλου μὲν φωτὸς ὁ νοῦς, ἑτέρου δὲ ή αἴσθησις άν-
τιλαμὸάνεσθαι πέφυκεν. ῚΙ μὲν γὰρ αἰσθητοῦ, καὶ τὰ
αἰσθητά αἰσθητὰ δεικνύντος ⁶ τοῦδε νοῦ φῶς ἐστιν,
ή ἐν νοήμασι κειμένη γνῶσις · οὐ τοῦ αὐτοῦ τοίνυν
φωτὸς, ὄψις τε καί νοῦς ἀντιλαμϐάνεσθαι πεφύκα-
σιν, ἀλλὰ μέχρις ἂν κατ’ οἰκείαν φύσιν, καὶ ἐν τοῖς
κατά φύσιν ἐνεργῇ ἑκάτερον αὐτῶν. Ὅταν δὲ πνευ-
ματικῆς καὶ ὑπερφυοῦς εύμοιρήσωσι χάριτός τε καὶ
δυνάμεως, αἰσθήσει τε καὶ νῷ, τὰ ὑπὲρ πᾶσαν αἴ-
σθησιν καὶ πάντα νοῦν οἱ κατηξιωμένοι βλέπουσιν,
ἵνα κατά τὸν Θεολόγον εἴπωμεν μέγαν Γρηγόριον,
ὡς οἶδε μόνος ό Θεῖς, καὶ οἱ τά τοιαῦτα ἑνεργούμενοι.