PG 161, col. 776
Θεολόγσι, ὦ τῆς ἀμαοειαςί περὶ τῆς ἐν προφορᾷ
τάξεως φασὶ τῷ ἁγίῳ γενέσθαι τὸν λόγον. Τὸ δ’ ὅτι
ἀσεϐὲς καὶ ἀδύνατον οὐ χαλεπὸν δεῖξαι. Ἀλλὰ ττρὸ-
τερον διπλῆν εἶναι τὴν τάξιν εἰδέναι δεῖ, μία μὲν,
ἥτις τῷ μὲν πράγματι οὐ πρόσεστι, πλάττεται δὲ
διανοίᾳ τοῦ στοχαζομένου, μίαν δὲ πραγματικὴν
ἀληθεστάτην , οὺ πλαττομένην παρά τινος , ἀλλ’ ὲν-
θεωρουμίνην τοῖς πράγμασιν. Ὀτι δὲ περὶ ταύτης
τῷ ἁγίῳ δ λόγος δῆλον. Πρῶτον μὲν, ὅτι ἡ κατὰ Θέ-
σιν τάξις καὶ ὲναλλάττεσθαι νδύνητ¹ ἂν εὖσεδῶς, ἁν-
ορωπίιης οὖσα διανοίας ιφεύρημα. Ἐκείνη δὲ, περὶ
τῷ θεολόγῳ ὸ λόγος, οὐξι ἐπιδέχεται“κίντισιν οἱαν-
οῦν. Φευκταῖοι γὰρ οἱ έναλλάττοντες, ὡς φανερῶς τῇ
εὐσεϐείᾳ μαχόμενοι, Ἔπειτα δὲ καὶ τὸ τῆς Τριάδος
μυστήριον οὐκ ἐν ψιλοῖς ὀνόμασι , καὶ γυμναῖς ἅνα-
φοραῑς ἔχει τὸ εἶναι, ἀλλὰ τῷ πράγματι Τριὰς, ἦτοι
άληθῶς Τριάς. Οὐδὲ τῷ ἡμᾶς είς Τριάδα πιστεύειν,
διὰ τοῦτο Τριὰς , ἀλλ’ ὃτι Τριὰς πεπιστεύκαμεν τε
είς Τριάδα, καὶ βεδαπτὶσμεθα. Καὶ τὴν ὲν Τριάδι
ἄρα τάξιν οὐ κατὰ τὴν ἡμετέραν θέσιν εἶναι πιστευ- .
τέον. Πάντων γὰρ ἂν ἦν ἀτοπώτατον, εἰς τά τῆς
ἡμετέρας διανοίας ἐξευρήματα πιστεύειν. ’Δλλά διότι
τάξις πρόσεστι τῇ Τριάδι, τούτου χάριν αὐτὴν θε-
τέον ἅμα καὶ πιστευτέον θ καὶ ὥσπερ ἂν εἴποιεν Γραι-
κοὶ ὲπιθεωρετσϐαι τὴν τάξιν ὲν Πατρὶ καὶ Υἱῷ οὐ
διὰ τὴν τῶν ὀνομάτων ἀναφορὰν , ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν
πραγμάτων ἀλήθειαν, προοεωρουμένου τοῦ αίτίου
φύσει. Καὶ πάλιν ' Ὥσπερ τοῦ Πατρὺς πρδς τδ Πνεῦμα
σχέσιν εἶναι πιστεύομεν, καίτοι γε τῶν ὀνομάτων οὐκ
ἀναφερομένων πρὸς ἄλληλα. ο οὕτω δεῖ καὶ Υιοῦ προς
to Πνεῦμα σχέσιν εἶναι πάντως. Et δὲ μὴ, οὺ τρίτον
άληθῶς τὸ Πνεῦμα , ἀλλὰ μόνῃ τῇ τῶν ὀνομάτων θέ-
σει φερόμενον. El μὲν γὰρ προόολέα καλέσωμεν
τὸν Πατέρα, ὦς φησι Νεῖλος, ὁ τὴν Τριάδα ἀϐε-
τῶν, καὶ δ τῶν Γραικῶν θεολόγος τρίτος, ὀ Υἱὸς ὡς
διὰ τοῦ προϐλήματος ὲκ τοῦ προϐολέως, εί δὲ
Πατέρα, τρίτον τὸ Πνεῦμα , ὡς δι’ Υὶοῦ ἐκ Πα-
τρός. Βλέπεις πῶς οὐδεμίαν εἶναι βούλεται σχέσιν
Υίοῠ καὶ Πνεύματος; Οὕτως αι δύο ὑποστάηεις αὑ-
ται συγχέονται αὐτῷ φανερῶς μαχομένῳ τῇ εὐσε-
6είᾳ. Ἔστιν ἄρα τάξις ἀλλήλαις ταῖς ὑποστάσεσι
φύσει , οὐ θέσει παροῦσαι, καὶ οὺ δευτερεύει δ Υἱὸς
τοῦ Πνεύματος. Ἦν γὰρ ἂν τρίτος άπὸ τοῦ Πατρδς,
καὶ ἐξηρτῆσθαι ἐλέγετο τοῦ Πνεύματος, καὶ τοῦ
Πνεύματος Υἱὸς ὠνομάζετο , ὅπερ οὐδ’ ἂν ot δαίμο-
νες είποιεν. Τοῦναντίον μὲν γὰρ ἅπαν καὶ λέγεται
καὶ πιστεύεται τὸ Πνεῦμα Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ καὶ
ἔχεσθαι αὑτοῦ καὶ ὲξῆφθαι, καὶ οὕτω ῥῆμα Υἱοῦ ,
καὶ προϊὸν ἐξ αὑτοῦ.
ζ’. Τούτων οὕτως ἑχόντων, ἀνάγκη πᾶσα ὲκ Πα-
τρῦς καὶ Υῑοῦ, ἦτοι δι’ Υιοῡ ἔχειν τὴν ὕπαρξιν ο
Πνεῦμα τδ ἇγιον. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐξευρεῖν τρόπον ἄλ-
λον τοῖς θείοις ἁρμόζοντα,ᾦ καὶ τὴν τάξιν πράγ-
μασι προσοῦσαν φυλάξομεν, καὶ ταῖς τῶν διδασκά-
λων ἀκολουθὴοομεν ρἡεσιν. οἵτινες ὲκ [lageos δι’
τάξεως φασὶ τῷ ἁγίῳ γενέσθαι τὸν λόγον. Τὸ δ’ ὅτι
ἀσεϐὲς καὶ ἀδύνατον οὐ χαλεπὸν δεῖξαι. Ἀλλὰ ττρὸ-
τερον διπλῆν εἶναι τὴν τάξιν εἰδέναι δεῖ, μία μὲν,
ἥτις τῷ μὲν πράγματι οὐ πρόσεστι, πλάττεται δὲ
διανοίᾳ τοῦ στοχαζομένου, μίαν δὲ πραγματικὴν
ἀληθεστάτην , οὺ πλαττομένην παρά τινος , ἀλλ’ ὲν-
θεωρουμίνην τοῖς πράγμασιν. Ὀτι δὲ περὶ ταύτης
τῷ ἁγίῳ δ λόγος δῆλον. Πρῶτον μὲν, ὅτι ἡ κατὰ Θέ-
σιν τάξις καὶ ὲναλλάττεσθαι νδύνητ¹ ἂν εὖσεδῶς, ἁν-
ορωπίιης οὖσα διανοίας ιφεύρημα. Ἐκείνη δὲ, περὶ
τῷ θεολόγῳ ὸ λόγος, οὐξι ἐπιδέχεται“κίντισιν οἱαν-
οῦν. Φευκταῖοι γὰρ οἱ έναλλάττοντες, ὡς φανερῶς τῇ
εὐσεϐείᾳ μαχόμενοι, Ἔπειτα δὲ καὶ τὸ τῆς Τριάδος
μυστήριον οὐκ ἐν ψιλοῖς ὀνόμασι , καὶ γυμναῖς ἅνα-
φοραῑς ἔχει τὸ εἶναι, ἀλλὰ τῷ πράγματι Τριὰς, ἦτοι
άληθῶς Τριάς. Οὐδὲ τῷ ἡμᾶς είς Τριάδα πιστεύειν,
διὰ τοῦτο Τριὰς , ἀλλ’ ὃτι Τριὰς πεπιστεύκαμεν τε
είς Τριάδα, καὶ βεδαπτὶσμεθα. Καὶ τὴν ὲν Τριάδι
ἄρα τάξιν οὐ κατὰ τὴν ἡμετέραν θέσιν εἶναι πιστευ- .
τέον. Πάντων γὰρ ἂν ἦν ἀτοπώτατον, εἰς τά τῆς
ἡμετέρας διανοίας ἐξευρήματα πιστεύειν. ’Δλλά διότι
τάξις πρόσεστι τῇ Τριάδι, τούτου χάριν αὐτὴν θε-
τέον ἅμα καὶ πιστευτέον θ καὶ ὥσπερ ἂν εἴποιεν Γραι-
κοὶ ὲπιθεωρετσϐαι τὴν τάξιν ὲν Πατρὶ καὶ Υἱῷ οὐ
διὰ τὴν τῶν ὀνομάτων ἀναφορὰν , ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν
πραγμάτων ἀλήθειαν, προοεωρουμένου τοῦ αίτίου
φύσει. Καὶ πάλιν ' Ὥσπερ τοῦ Πατρὺς πρδς τδ Πνεῦμα
σχέσιν εἶναι πιστεύομεν, καίτοι γε τῶν ὀνομάτων οὐκ
ἀναφερομένων πρὸς ἄλληλα. ο οὕτω δεῖ καὶ Υιοῦ προς
to Πνεῦμα σχέσιν εἶναι πάντως. Et δὲ μὴ, οὺ τρίτον
άληθῶς τὸ Πνεῦμα , ἀλλὰ μόνῃ τῇ τῶν ὀνομάτων θέ-
σει φερόμενον. El μὲν γὰρ προόολέα καλέσωμεν
τὸν Πατέρα, ὦς φησι Νεῖλος, ὁ τὴν Τριάδα ἀϐε-
τῶν, καὶ δ τῶν Γραικῶν θεολόγος τρίτος, ὀ Υἱὸς ὡς
διὰ τοῦ προϐλήματος ὲκ τοῦ προϐολέως, εί δὲ
Πατέρα, τρίτον τὸ Πνεῦμα , ὡς δι’ Υὶοῦ ἐκ Πα-
τρός. Βλέπεις πῶς οὐδεμίαν εἶναι βούλεται σχέσιν
Υίοῠ καὶ Πνεύματος; Οὕτως αι δύο ὑποστάηεις αὑ-
ται συγχέονται αὐτῷ φανερῶς μαχομένῳ τῇ εὐσε-
6είᾳ. Ἔστιν ἄρα τάξις ἀλλήλαις ταῖς ὑποστάσεσι
φύσει , οὐ θέσει παροῦσαι, καὶ οὺ δευτερεύει δ Υἱὸς
τοῦ Πνεύματος. Ἦν γὰρ ἂν τρίτος άπὸ τοῦ Πατρδς,
καὶ ἐξηρτῆσθαι ἐλέγετο τοῦ Πνεύματος, καὶ τοῦ
Πνεύματος Υἱὸς ὠνομάζετο , ὅπερ οὐδ’ ἂν ot δαίμο-
νες είποιεν. Τοῦναντίον μὲν γὰρ ἅπαν καὶ λέγεται
καὶ πιστεύεται τὸ Πνεῦμα Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ καὶ
ἔχεσθαι αὑτοῦ καὶ ὲξῆφθαι, καὶ οὕτω ῥῆμα Υἱοῦ ,
καὶ προϊὸν ἐξ αὑτοῦ.
ζ’. Τούτων οὕτως ἑχόντων, ἀνάγκη πᾶσα ὲκ Πα-
τρῦς καὶ Υῑοῦ, ἦτοι δι’ Υιοῡ ἔχειν τὴν ὕπαρξιν ο
Πνεῦμα τδ ἇγιον. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐξευρεῖν τρόπον ἄλ-
λον τοῖς θείοις ἁρμόζοντα,ᾦ καὶ τὴν τάξιν πράγ-
μασι προσοῦσαν φυλάξομεν, καὶ ταῖς τῶν διδασκά-
λων ἀκολουθὴοομεν ρἡεσιν. οἵτινες ὲκ [lageos δι’