PG 18, col. 709
ὑπῆρξαν μετὰ Κέκροπα, δν πολλὰ Ὁμηρος καὶ g Phaetontis delagratione, Eritchthonii ortu ex Vul.
Ἡσίοδος τοῖς χρόνοις ὑποβεβήκασιν. Εἰ δὲ τούτων
ἐλαττοῦνται τοῖς ἔτεσι, πολὺ δήπου τῆς Μωῦσέως
ὑπάρχουσιν ἡλικίας κατώτεροι. Οὗτος τοίνυν τῶν
σοφῶν πάντων διδάσκαλος ἀνεδείχθη τῆς ἀληθείας
θειότατος. Τὴν γὰρ τῶν Δἰγυπτίων λεγομένην δια-
πτύσας σοφίαν, ἄριστα περὶ τῆσδε τοῦ κόσμου διεξ-
ἦλθε συστάσεως, ὑπʼ αὐτοῦ δηλονότι τοῦ ἐπὶ πάντων
Θεοῦ καὶ δημιουργοῦ τοῦ παντὸς ἐμπνευσθεὶς τὴν
ἀλήθειαν. Λέγει γάρ· Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς
τὸν οὐρανόν καὶ τὴν γῆν. Καὶ πολλοὶ τῶν παρʼ
Ἐλλησι τάναντία τούτων διεξιέναι τολμήσαντες εἰς
βυθὸν ἀγνοίας κατηκοντίσθησαν. Τὰ γὰρ ἐξ ἀνθρω-
πίνης διανοίας προφερόμενα δόγματα σαφῆ.... ἀνει
καὶ ἀνερμάτιστα. Οὐδεὶς γὰρ παρʼ αὐτοῖς ἔστηκε acti sunt. Dogmata namaque humana ratione judi-
λόγος ἀκίνητος, ἀεὶ τοῦ δευτέρου τὸν πρὸ αὐ-eQ cioque prodita, multis obscuritatis latebris involuta
καταβάλλοντος· ὥστε μηδὲν ἔργον εἶναι τοῖς πιστοῖς,
τάκείνων ἐλέγχειν, ἀρκούντων ἐκείνων ἀλλήλοις πρὸς
τὴν οἰκείαν ἀνατροπήν. Ὁποῖος δὲ τὸ σχῆμα καὶ τὴν
οὐσίαν ὁ οὐρανός ἐστι, διδάσκει ἡμᾶς Ἡσαῖας λέγων·
Ὁ στήσας τόν οὐρανόν ὡσεὶ καμᾶραν· αὐτοῦ
λεπτὴν, καὶ οὐ στερεὰν, οὐδὲ παχεῖαν αἰνιττόμενος
εἶναι, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ὁ στερεώσας τὸν
οὐρανὸν ὡσεὶ καπνόν. Τὴν δὲ γῆν φάσκει ὁ ψαλμὸς
ἐπὶ τῶν ὑδάτων ἐνηρεῖσθαι, λέγων· Aὐτός ἐπὶ
θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτὴν, κοὶ ἐπὶ ποταμῶν
ήτοίμααεν αὐτήν. Καὶ τὸ πῶς οὐ δεῖ πολυπραγμο-
νεῖν, ἀλλὰ πιστεύειν. Τὸ γὰρ ἀπλοῦν τῆς πίστεως
ἰσχυρότερον ὑπάρχει λογικῶν ἀποδείξεων· ἀνέφικτα
γὰρ καὶ ἀκατάληπτά ἐστι τοῦ Θεοῦ τὰ κρίματα.
monstrationibus dialecticis, longe validior est, cum judicia Dei, nec comprehendi possint, nec ea capiat
humanæ conjectura mentis.
7ῇ πρώτῃ οὖν ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸs ῇ Primo itaque die creavit Deus cælum, et terrass,
σὐρανὸν, καὶ τὴν γῆν, καὶ τὸ φῶς· καὶ πάντα
ὀξείᾳ καιροῦ ῥοπῇ κατεφώτισε· τοῦτο δέ ἐστι τὸ
φθαρτόν. Πρὸ γὰρ τούτου σκιάσματι περιεῖχε σκο-
τεινὸν τοῦ οὐρανοῦ περιταθέντος, καὶ πάντα ὅσα
συνεῖχε, καὶ τὸν ἀπολειφθέντα τόπον ἀφεγγῆ κατα-
στήσαντος. Ἐξωθεν δὲ τοῦ οὐρανοῦ φῶς εἶναι ἀσκία-
στον, καὶ ἄφθαρτον, καὶ αἰώνιον, ἐν ῷ ἄγγελοι διαι-
τῶνται, περὶ οὗ φησι Σολομῶν· σθῦς δικαίοις διὰ
παντὸς, εἰς ὅ καὶ οἱ καλῶς βιώσαντες ἀναπαύονται.
Nοήσεις δὲ τούτου τὴν οἰκονομίαν ἐξ ἐναργοῦς παρα-
δείγματος, ὅτι φῶς ἄσβεστον τὸν ἔξω χῶρον περι-
λάμπει τοῦ οὐρανοῦ. Τὸν δὲ ἔσω ἀχλὺς περιεῖχε πρὸ
τοῦ γενηθῆναι τὸ φῶς. Ὡσπερ γὰρ εἴ τις ἐν σταθερᾷ
μεσημβρίᾳ πήξας ἐκ πυκνῆς ὕλης σκηνὴν σκότος tenebris tectum non apparuisse. Quemadmodum
αὐτοσχέδιον ποιεῖ, καὶ οὐδαμῶς φωτισθῆναι δύναrs, enim si quis meridie ferventissimo ex densa mate-
ὁ περιεχόμενος τόπος, εἰ μὴ φωτὸς ἐκλάμψῃ μαρ-
μαρυγή· οὕτω τοιοῦτον ἀνυπόστατον σκότος περιεῖχε
τὸν κόσμον ὑπὸ τοῦ οὐρανοῦ καλυπτόμενον, ὅπερ ὁ
Θεὸς διεχώρησε δημιουργήσας τὸ φῶς, καὶ ἡμέραν
αὐτὸ προσονομάσας, καὶ τὸ σκότος νύκτα. Ἀναχεο-
μένου γὰρ τοῦ φωτὸς, ἡμέρα γίγνεται, συστελλο-
μένου δὲ, νὺξ ἀντέπεισιν. Ὁθεν καὶ ἐν τῇ συμμε-
τρήσει τῶν χρόνων ἡμέρας, καὶ οὐχὶ νύκτας ἀρι-
θμοῦμεν.
⁵ Gen., 1. Paal. αXm, 2.
Ἡσίοδος τοῖς χρόνοις ὑποβεβήκασιν. Εἰ δὲ τούτων
ἐλαττοῦνται τοῖς ἔτεσι, πολὺ δήπου τῆς Μωῦσέως
ὑπάρχουσιν ἡλικίας κατώτεροι. Οὗτος τοίνυν τῶν
σοφῶν πάντων διδάσκαλος ἀνεδείχθη τῆς ἀληθείας
θειότατος. Τὴν γὰρ τῶν Δἰγυπτίων λεγομένην δια-
πτύσας σοφίαν, ἄριστα περὶ τῆσδε τοῦ κόσμου διεξ-
ἦλθε συστάσεως, ὑπʼ αὐτοῦ δηλονότι τοῦ ἐπὶ πάντων
Θεοῦ καὶ δημιουργοῦ τοῦ παντὸς ἐμπνευσθεὶς τὴν
ἀλήθειαν. Λέγει γάρ· Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς
τὸν οὐρανόν καὶ τὴν γῆν. Καὶ πολλοὶ τῶν παρʼ
Ἐλλησι τάναντία τούτων διεξιέναι τολμήσαντες εἰς
βυθὸν ἀγνοίας κατηκοντίσθησαν. Τὰ γὰρ ἐξ ἀνθρω-
πίνης διανοίας προφερόμενα δόγματα σαφῆ.... ἀνει
καὶ ἀνερμάτιστα. Οὐδεὶς γὰρ παρʼ αὐτοῖς ἔστηκε acti sunt. Dogmata namaque humana ratione judi-
λόγος ἀκίνητος, ἀεὶ τοῦ δευτέρου τὸν πρὸ αὐ-eQ cioque prodita, multis obscuritatis latebris involuta
καταβάλλοντος· ὥστε μηδὲν ἔργον εἶναι τοῖς πιστοῖς,
τάκείνων ἐλέγχειν, ἀρκούντων ἐκείνων ἀλλήλοις πρὸς
τὴν οἰκείαν ἀνατροπήν. Ὁποῖος δὲ τὸ σχῆμα καὶ τὴν
οὐσίαν ὁ οὐρανός ἐστι, διδάσκει ἡμᾶς Ἡσαῖας λέγων·
Ὁ στήσας τόν οὐρανόν ὡσεὶ καμᾶραν· αὐτοῦ
λεπτὴν, καὶ οὐ στερεὰν, οὐδὲ παχεῖαν αἰνιττόμενος
εἶναι, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ὁ στερεώσας τὸν
οὐρανὸν ὡσεὶ καπνόν. Τὴν δὲ γῆν φάσκει ὁ ψαλμὸς
ἐπὶ τῶν ὑδάτων ἐνηρεῖσθαι, λέγων· Aὐτός ἐπὶ
θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτὴν, κοὶ ἐπὶ ποταμῶν
ήτοίμααεν αὐτήν. Καὶ τὸ πῶς οὐ δεῖ πολυπραγμο-
νεῖν, ἀλλὰ πιστεύειν. Τὸ γὰρ ἀπλοῦν τῆς πίστεως
ἰσχυρότερον ὑπάρχει λογικῶν ἀποδείξεων· ἀνέφικτα
γὰρ καὶ ἀκατάληπτά ἐστι τοῦ Θεοῦ τὰ κρίματα.
monstrationibus dialecticis, longe validior est, cum judicia Dei, nec comprehendi possint, nec ea capiat
humanæ conjectura mentis.
7ῇ πρώτῃ οὖν ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸs ῇ Primo itaque die creavit Deus cælum, et terrass,
σὐρανὸν, καὶ τὴν γῆν, καὶ τὸ φῶς· καὶ πάντα
ὀξείᾳ καιροῦ ῥοπῇ κατεφώτισε· τοῦτο δέ ἐστι τὸ
φθαρτόν. Πρὸ γὰρ τούτου σκιάσματι περιεῖχε σκο-
τεινὸν τοῦ οὐρανοῦ περιταθέντος, καὶ πάντα ὅσα
συνεῖχε, καὶ τὸν ἀπολειφθέντα τόπον ἀφεγγῆ κατα-
στήσαντος. Ἐξωθεν δὲ τοῦ οὐρανοῦ φῶς εἶναι ἀσκία-
στον, καὶ ἄφθαρτον, καὶ αἰώνιον, ἐν ῷ ἄγγελοι διαι-
τῶνται, περὶ οὗ φησι Σολομῶν· σθῦς δικαίοις διὰ
παντὸς, εἰς ὅ καὶ οἱ καλῶς βιώσαντες ἀναπαύονται.
Nοήσεις δὲ τούτου τὴν οἰκονομίαν ἐξ ἐναργοῦς παρα-
δείγματος, ὅτι φῶς ἄσβεστον τὸν ἔξω χῶρον περι-
λάμπει τοῦ οὐρανοῦ. Τὸν δὲ ἔσω ἀχλὺς περιεῖχε πρὸ
τοῦ γενηθῆναι τὸ φῶς. Ὡσπερ γὰρ εἴ τις ἐν σταθερᾷ
μεσημβρίᾳ πήξας ἐκ πυκνῆς ὕλης σκηνὴν σκότος tenebris tectum non apparuisse. Quemadmodum
αὐτοσχέδιον ποιεῖ, καὶ οὐδαμῶς φωτισθῆναι δύναrs, enim si quis meridie ferventissimo ex densa mate-
ὁ περιεχόμενος τόπος, εἰ μὴ φωτὸς ἐκλάμψῃ μαρ-
μαρυγή· οὕτω τοιοῦτον ἀνυπόστατον σκότος περιεῖχε
τὸν κόσμον ὑπὸ τοῦ οὐρανοῦ καλυπτόμενον, ὅπερ ὁ
Θεὸς διεχώρησε δημιουργήσας τὸ φῶς, καὶ ἡμέραν
αὐτὸ προσονομάσας, καὶ τὸ σκότος νύκτα. Ἀναχεο-
μένου γὰρ τοῦ φωτὸς, ἡμέρα γίγνεται, συστελλο-
μένου δὲ, νὺξ ἀντέπεισιν. Ὁθεν καὶ ἐν τῇ συμμε-
τρήσει τῶν χρόνων ἡμέρας, καὶ οὐχὶ νύκτας ἀρι-
θμοῦμεν.
⁵ Gen., 1. Paal. αXm, 2.