PG 20, col. 1125
In English: The Life of Constantine 3.58 · The Life of Constantine 3.59
τούτοις δὲ πάλιν ἐγγράφους παρέθετο διδασκαλίας,
ὡς ἂν ἐπʼ αὐτῷ τούτῳ πρὸς τοῦ Θεοῦ προηγουμένως
ἀποσταλεὶς (71), ἐφʼ ῷ πάντας ἀνθρώπους νόμοις
σωφροσύνης παιδεύειν. Διὸ οὐκ ἀπηξίου, καὶ τούτοις
διʼ οἰκείου προσομιλεῖν γράμματος, προῦτρεπέ τε
σπεύδειν ἐπὶ τὴν τοῦ κρείττονος γνῶσιν· κάνταῦθα
δὲ τὰ ἔργα ἐπῆγε τοῖς λόγοις ἀδελφὰ, οἶκον εὐκτήριον
ἐκκλησίας τε μέγιστον (72) καὶ παρὰ τοῖσδε κατα-
βαλλόμενος· ὡς τὸ μὴ ἐκ τοῦ παντός που αἰῶνος (75)
ἀκοῇ γνωσθὲν, νῦν τοῦτο πρῶτον ἔργου τυχεῖν, καὶ
τὴν τῶν δεισιδαιμόνων πόλιν, ἐκκλησίας Θεοῦ,
πρεσβυτέρων τε καὶ διακόνων ἠξιιῶσθαι, τῷ τʼ ἐπὶ
πάντων Θεῷ ἱερωμένον ἐπίσκοπον τῶν τῆδε προκα-
θέζεσθαι. Προνοῶν δὲ κάνταῦθα βασιλεὺς, ὅπως ἄν
πλείους προσίοιεν τῷ λόγῳ, τὰ πρὸς ἐπικουρίαν τῶν
πενήτων ἔκπλεα παρεῖχε, καὶ ταύτῃ προτρέπων ἐπὶ
τὴν σωτήριον σπεύδειν διδασκαλίαν, μονονουχὶ τῷ
φάντι παραπλησίως εἰπὼν ἂν καὶ αὐτός· « Εἴτε προ-
φάσει, εἴτʼ ἀληθείᾳ Χριστὸς καταγγελλέσθω. »
ad sublevandos pauperes largitus est; hac etiam
atque invitans, ac tantum non verba ipsa proferens Pauli dicentis: « Sive per occasionem, sive per verἱ-
tatem Christus annuntietur. »
ΚEoAAAIoN N.
Περὶ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ διʼ Εὐστάαιον ταραχῆς.
Ἀλλὰ γὰρ ἐπὶ τούτοις, ἀπάντων ἐν θυμηδίαις τὴν
ζωὴν διαγόντων, τῆς τʼ Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ παντα-
χοῦ κατὰ πάντα τρόπον καὶ παρὰ πᾶσιν ἔθνεσιν
ὐψουμένης,αῦθιςὁτοῖς καλοῖς ἐφεδρεύων φθόνος, ἐπ-
ηλείφετο(73)τῇτῶντοσούτων ἀγαθῶνεὐπραγίᾳ,τάχα
ποτὲ καὶ αὐτὸν ἀλλοῖον ἔσεσθαι βασιλέα περὶ ἡμᾶς
ὐποπτεύσας, ἀποκναίσαντα ταῖς ἡμετέραις ταραχαῖς
τε καὶ ἀκοσμίαις. Μέγιστον δʼ οὖν ἐξάψας πυρεὸν,
τὴν Ἀντιοχέων Ἐκκλησίαν τραγικαῖς διελάμβανε
συμφοραῖς, ὡς μικροῦ τὴν πᾶσαν ἐκ βάθρων ἀνα-
τραπῆναι πόλιν· εἰς δύο μὲν γὰρ τμήματα δι-
ἡρητο (74) ὁ τῆς Ἐκκλησίας λαὸς, τὸ δὲ κοινὸν τῆς
πόλεως αὐτοῖς ἄρχουσι καὶ στρατιωτικοῖς (75) πολε-
μίων τρόπον ἐπὶ τοσοῦτον ἀνακεκίνητο, ὡς καὶ ξιφῶν
μέλλειν ἅπτεσθαι, εἰ μὴ Θεοῦ τις ἐπισκοπὴ, ὅ τε
παρὰ βασιλέως φόβος, τὰς τοῦ πλήθους ἀνέστειλεν
(71) Προηγουμένως ἀποοταλείς. Ultima vοx
deest in manuscripto Regio,et in editione Stephani.
Quare videndum est ne potiuslegendum sit προηγμέ- structa est Constantino in spem potius quam ob
νως. Verum cum scripti codices Τurnebi, Savilii gp necessitatem, ut scilicet cives omnes ad Christianæ
ac uhetii scripturam editionis Genevensis tuean- religionis professionem invitaret. Paulo post in co-
tur, eant merito retinendam censeo.
(72) λκον εὐκτήριον ἐκκλησίας τε μέγιστον.
Non dubito quin scribendum sit οἶκον εὐκτήριον
ἐκκλησίας, νεών τε μέγιστον. Sic enim Eusebius
loqui solet, ut supra notavi. Et per οἶκον quidem
εὐκτήριον, hasilicam intelligit; per νεὼν vero, totum
ecclesiæ ambitum et conseptum, id est vestibulum,
atrium, porticus, exedras,baptisteria, et reliqua quæ
basilicis addi solebant. In codice uὰ.legitur, οἶκον
εὐκτήριον ἐκκλησίας μέγιστον.
(ἐ75) Τὸ μὴ ἐκ του παντός που αλῶνος. Non
κίνητο.
immerito quis mirari potest cur Eusebius hoc ab
omni ævo inauditum esse dicat, quod urbs super-
stitioso dæmonum cultui dedita ecclesiam et epi-
scopum acceperit. Id enim aliis quoque urbibus eo
tempore contigerat. Sed fortasse Eusebius hoc
novum et inauditum fuisse intelligit, quod ecclesia
Dei in ea urbe constructa esset, in qua nulli adhuc
sularis Syiæ.
ὡς ἂν ἐπʼ αὐτῷ τούτῳ πρὸς τοῦ Θεοῦ προηγουμένως
ἀποσταλεὶς (71), ἐφʼ ῷ πάντας ἀνθρώπους νόμοις
σωφροσύνης παιδεύειν. Διὸ οὐκ ἀπηξίου, καὶ τούτοις
διʼ οἰκείου προσομιλεῖν γράμματος, προῦτρεπέ τε
σπεύδειν ἐπὶ τὴν τοῦ κρείττονος γνῶσιν· κάνταῦθα
δὲ τὰ ἔργα ἐπῆγε τοῖς λόγοις ἀδελφὰ, οἶκον εὐκτήριον
ἐκκλησίας τε μέγιστον (72) καὶ παρὰ τοῖσδε κατα-
βαλλόμενος· ὡς τὸ μὴ ἐκ τοῦ παντός που αἰῶνος (75)
ἀκοῇ γνωσθὲν, νῦν τοῦτο πρῶτον ἔργου τυχεῖν, καὶ
τὴν τῶν δεισιδαιμόνων πόλιν, ἐκκλησίας Θεοῦ,
πρεσβυτέρων τε καὶ διακόνων ἠξιιῶσθαι, τῷ τʼ ἐπὶ
πάντων Θεῷ ἱερωμένον ἐπίσκοπον τῶν τῆδε προκα-
θέζεσθαι. Προνοῶν δὲ κάνταῦθα βασιλεὺς, ὅπως ἄν
πλείους προσίοιεν τῷ λόγῳ, τὰ πρὸς ἐπικουρίαν τῶν
πενήτων ἔκπλεα παρεῖχε, καὶ ταύτῃ προτρέπων ἐπὶ
τὴν σωτήριον σπεύδειν διδασκαλίαν, μονονουχὶ τῷ
φάντι παραπλησίως εἰπὼν ἂν καὶ αὐτός· « Εἴτε προ-
φάσει, εἴτʼ ἀληθείᾳ Χριστὸς καταγγελλέσθω. »
ad sublevandos pauperes largitus est; hac etiam
atque invitans, ac tantum non verba ipsa proferens Pauli dicentis: « Sive per occasionem, sive per verἱ-
tatem Christus annuntietur. »
ΚEoAAAIoN N.
Περὶ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ διʼ Εὐστάαιον ταραχῆς.
Ἀλλὰ γὰρ ἐπὶ τούτοις, ἀπάντων ἐν θυμηδίαις τὴν
ζωὴν διαγόντων, τῆς τʼ Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ παντα-
χοῦ κατὰ πάντα τρόπον καὶ παρὰ πᾶσιν ἔθνεσιν
ὐψουμένης,αῦθιςὁτοῖς καλοῖς ἐφεδρεύων φθόνος, ἐπ-
ηλείφετο(73)τῇτῶντοσούτων ἀγαθῶνεὐπραγίᾳ,τάχα
ποτὲ καὶ αὐτὸν ἀλλοῖον ἔσεσθαι βασιλέα περὶ ἡμᾶς
ὐποπτεύσας, ἀποκναίσαντα ταῖς ἡμετέραις ταραχαῖς
τε καὶ ἀκοσμίαις. Μέγιστον δʼ οὖν ἐξάψας πυρεὸν,
τὴν Ἀντιοχέων Ἐκκλησίαν τραγικαῖς διελάμβανε
συμφοραῖς, ὡς μικροῦ τὴν πᾶσαν ἐκ βάθρων ἀνα-
τραπῆναι πόλιν· εἰς δύο μὲν γὰρ τμήματα δι-
ἡρητο (74) ὁ τῆς Ἐκκλησίας λαὸς, τὸ δὲ κοινὸν τῆς
πόλεως αὐτοῖς ἄρχουσι καὶ στρατιωτικοῖς (75) πολε-
μίων τρόπον ἐπὶ τοσοῦτον ἀνακεκίνητο, ὡς καὶ ξιφῶν
μέλλειν ἅπτεσθαι, εἰ μὴ Θεοῦ τις ἐπισκοπὴ, ὅ τε
παρὰ βασιλέως φόβος, τὰς τοῦ πλήθους ἀνέστειλεν
(71) Προηγουμένως ἀποοταλείς. Ultima vοx
deest in manuscripto Regio,et in editione Stephani.
Quare videndum est ne potiuslegendum sit προηγμέ- structa est Constantino in spem potius quam ob
νως. Verum cum scripti codices Τurnebi, Savilii gp necessitatem, ut scilicet cives omnes ad Christianæ
ac uhetii scripturam editionis Genevensis tuean- religionis professionem invitaret. Paulo post in co-
tur, eant merito retinendam censeo.
(72) λκον εὐκτήριον ἐκκλησίας τε μέγιστον.
Non dubito quin scribendum sit οἶκον εὐκτήριον
ἐκκλησίας, νεών τε μέγιστον. Sic enim Eusebius
loqui solet, ut supra notavi. Et per οἶκον quidem
εὐκτήριον, hasilicam intelligit; per νεὼν vero, totum
ecclesiæ ambitum et conseptum, id est vestibulum,
atrium, porticus, exedras,baptisteria, et reliqua quæ
basilicis addi solebant. In codice uὰ.legitur, οἶκον
εὐκτήριον ἐκκλησίας μέγιστον.
(ἐ75) Τὸ μὴ ἐκ του παντός που αλῶνος. Non
κίνητο.
immerito quis mirari potest cur Eusebius hoc ab
omni ævo inauditum esse dicat, quod urbs super-
stitioso dæmonum cultui dedita ecclesiam et epi-
scopum acceperit. Id enim aliis quoque urbibus eo
tempore contigerat. Sed fortasse Eusebius hoc
novum et inauditum fuisse intelligit, quod ecclesia
Dei in ea urbe constructa esset, in qua nulli adhuc
sularis Syiæ.