PG 32, col. 188
In English: De Spiritu Sancto 27
τῇ Ἐκκλησία πεφυλαγμένων δογμάτων
66. Τών ἐν
καὶ κηρυγμάτων τα μὲν ἐκ τῆς ἐγγράφου διδασκα-
λίας ἔχομεν, τά δε ἐκ τῆς τῶν ἀποστόλων παραὸὁ,
σεως διαδοθέντα ἡμῖν εν μυστηρίῳ παρεδεξάμεθαο
άπερ ἀμφότερα τήν αὐτήν ίσχυν ἔχει πρὸς τήν εὗ-
σέέῗειαν. Καὶ τούτοις οὐδεὶς ἀντερεῖ, οὐκοῦν (54) ὅστις
γε κατα μικρὸν γοῦν θεσμων ἑκκλησιαστικῶν πε-
πείραται. Εἰ γὰρ ἐπιχειρήσαιμεν τὰ ἆγραφα τῶν
ἐθῶν ὡς μή μεγάλην ἔχοντα τήν δύναμιν παραιτεῖ-
σθαι, λάθοιμεν ἆν εἰς αὐτα τα καίρια ζημιοῦντες τὸ
Εὐάγγελιον· μᾶλλον δὲ εἰς ὄνομα ψιλὸν περιιστῶντες
Β τὸ κήρυγμα. Οἶον [ἱνα τοῦ πρώτου καὶ κοινοτάτου
πρῶτον μνησθῶ τῷ τύπῳ τοῦ σταυροῦ τοὺς εἰς
τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῷν Ἰησοῦ Χριστοῦ ήλπικότας
κατασημαίνεσθαι τίς ὁ διαγράμματος διδάξας ;Τὸ
πρὸς ἀνατολὰς τετράφθαι κατά τήν προσευχήν ποῖον
ἐδίδαξεν ήμᾶς γράμμα ; Τάι τῆς ἐπικλήσεως ῥήματα
ἐπὶ ἀναδείξει (56) τοῦ οἶρτον τᾶς Εὐχάριστίας καὶ
τοῦ ποτηρίου τῆς εὐλογίας τίς τῶν ἁγίων ἑγγάφως
ἡμῖν καταλέλοιπεν ; 0') γὰρ δή τούτοις ἀρκούμεθα
ὧν ὁ Ἀπόστολος ή τὸ Ιίὖαγγέλιον ἐπεμνήσθη, ἀλλά
καὶ προλέγομεν και ἐπιλέγομεν ἕτερα, ὡς μεγάλην
ἔχοντα πρὸς τὸ μυστήριον τήν ἰσχὺν, ἐκ τῆς ἀγράφου
διδασκαλίας παραλαϐόντες. Εὐλογοῡμεν δὲ τὸ τε ὕδωρ
τοῦ βαπτίσματος, καὶ τὸ ἔλαιον τῆς χρίσεως, καὶ
προσέτι αὑτὸν τὸν βαπτιζόμενον. Ἀπὸ ποίων ἐγγρά-
C φων ; Οὐκ ἀπὸ τῆς σιωπωμένης καὶ μυστικῆς παρα-
ὃὸσεωςς Τί δὲ ; αὐτήν (57) τοῦ ἐλαίου τήν χρίσιν τίς
λόγος γεγραμμένος ἐδίδαξε· Τὸ δὲ τρὶς βαπτίζεσθαι
τὸν ἄνθρωπον πόθεν ; Ἀλλα δὲ ὅσα περὶ τό βάπτισμα,
ἀποτάσεσσοαι τῷ Σατανᾴ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὑτοῦ, ἐκ
ποίας ἐστὶ γραφῆς ; Οὐκ ἐκ τῆς ἀδαημοσιεύτου ταύτης
καὶ ἀπορρήτου ὃιὸσκαλίας, ἣν ἐν ἀπολυπραγμονήτῳ
καὶ ἀπεριεργάστῳ (58) σιγῇ οἱ πατέρες ἡμῶν ἐφύ-
praesentat. 20 Ut Graece, ἀναδεῖξαι, ἀποφαίνειν, ita
etiam Latine, ostendere, corpus Christi praesens
in Eucharistiap significatione—quodam m0d0_§Xf
primitLHoc enim—verbum npnsolum panem fieri
corpus Domini‘significat, sed etiam fidemnostram
excitat, ut illud corpus sub specie panis videndum
tegendum, adorandum ostendi credamus. Que-
madmodum Irenaeus, cum ait lib. 1v, cap. 33 :
temperamentum colicis suum sanguinem confir-
mauit, non solum mutationem panis et _viui in
corpus et sanguinem Christi exprimit, sed ipsam
chatra Christibassever‘ationem:quae hanc flebis
mutationem persuadet :sic qui corpus _ Christi in
Eucharistia ostendi _et representari _ dicunt, non
modo jejuna et exiliter loqui ‘non_vident_ur._ sed
etiamacriores Christi praesentis adoranti stimu-
los subjicere. Poterat ergo, retineri interpretatio
Erasmi’; sediquiaviris eruditis displicuit, satius
visum estquid sentirem in hac nota exponere. --
Vide Addenda.
(57) Τί ὃὲ ; αὐτὴν. Reg. secundus Τίς δὲ αὑτοῦ
τοῦ ἐλαίου τὴν κρίσιν λόγος, et_c. Duos mss. τήν
χρῆσινιοιεί usum. Mox_unus code; ἄλλοι τε ὅσα..
(ὅβ), ἰδπεριξργσέστῳ Duo ψβΞηάπιεριέργῳ. Mox
editi ἐκεῖνοί. Quatuor mss. ut in textu.
66. Τών ἐν
καὶ κηρυγμάτων τα μὲν ἐκ τῆς ἐγγράφου διδασκα-
λίας ἔχομεν, τά δε ἐκ τῆς τῶν ἀποστόλων παραὸὁ,
σεως διαδοθέντα ἡμῖν εν μυστηρίῳ παρεδεξάμεθαο
άπερ ἀμφότερα τήν αὐτήν ίσχυν ἔχει πρὸς τήν εὗ-
σέέῗειαν. Καὶ τούτοις οὐδεὶς ἀντερεῖ, οὐκοῦν (54) ὅστις
γε κατα μικρὸν γοῦν θεσμων ἑκκλησιαστικῶν πε-
πείραται. Εἰ γὰρ ἐπιχειρήσαιμεν τὰ ἆγραφα τῶν
ἐθῶν ὡς μή μεγάλην ἔχοντα τήν δύναμιν παραιτεῖ-
σθαι, λάθοιμεν ἆν εἰς αὐτα τα καίρια ζημιοῦντες τὸ
Εὐάγγελιον· μᾶλλον δὲ εἰς ὄνομα ψιλὸν περιιστῶντες
Β τὸ κήρυγμα. Οἶον [ἱνα τοῦ πρώτου καὶ κοινοτάτου
πρῶτον μνησθῶ τῷ τύπῳ τοῦ σταυροῦ τοὺς εἰς
τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῷν Ἰησοῦ Χριστοῦ ήλπικότας
κατασημαίνεσθαι τίς ὁ διαγράμματος διδάξας ;Τὸ
πρὸς ἀνατολὰς τετράφθαι κατά τήν προσευχήν ποῖον
ἐδίδαξεν ήμᾶς γράμμα ; Τάι τῆς ἐπικλήσεως ῥήματα
ἐπὶ ἀναδείξει (56) τοῦ οἶρτον τᾶς Εὐχάριστίας καὶ
τοῦ ποτηρίου τῆς εὐλογίας τίς τῶν ἁγίων ἑγγάφως
ἡμῖν καταλέλοιπεν ; 0') γὰρ δή τούτοις ἀρκούμεθα
ὧν ὁ Ἀπόστολος ή τὸ Ιίὖαγγέλιον ἐπεμνήσθη, ἀλλά
καὶ προλέγομεν και ἐπιλέγομεν ἕτερα, ὡς μεγάλην
ἔχοντα πρὸς τὸ μυστήριον τήν ἰσχὺν, ἐκ τῆς ἀγράφου
διδασκαλίας παραλαϐόντες. Εὐλογοῡμεν δὲ τὸ τε ὕδωρ
τοῦ βαπτίσματος, καὶ τὸ ἔλαιον τῆς χρίσεως, καὶ
προσέτι αὑτὸν τὸν βαπτιζόμενον. Ἀπὸ ποίων ἐγγρά-
C φων ; Οὐκ ἀπὸ τῆς σιωπωμένης καὶ μυστικῆς παρα-
ὃὸσεωςς Τί δὲ ; αὐτήν (57) τοῦ ἐλαίου τήν χρίσιν τίς
λόγος γεγραμμένος ἐδίδαξε· Τὸ δὲ τρὶς βαπτίζεσθαι
τὸν ἄνθρωπον πόθεν ; Ἀλλα δὲ ὅσα περὶ τό βάπτισμα,
ἀποτάσεσσοαι τῷ Σατανᾴ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὑτοῦ, ἐκ
ποίας ἐστὶ γραφῆς ; Οὐκ ἐκ τῆς ἀδαημοσιεύτου ταύτης
καὶ ἀπορρήτου ὃιὸσκαλίας, ἣν ἐν ἀπολυπραγμονήτῳ
καὶ ἀπεριεργάστῳ (58) σιγῇ οἱ πατέρες ἡμῶν ἐφύ-
praesentat. 20 Ut Graece, ἀναδεῖξαι, ἀποφαίνειν, ita
etiam Latine, ostendere, corpus Christi praesens
in Eucharistiap significatione—quodam m0d0_§Xf
primitLHoc enim—verbum npnsolum panem fieri
corpus Domini‘significat, sed etiam fidemnostram
excitat, ut illud corpus sub specie panis videndum
tegendum, adorandum ostendi credamus. Que-
madmodum Irenaeus, cum ait lib. 1v, cap. 33 :
temperamentum colicis suum sanguinem confir-
mauit, non solum mutationem panis et _viui in
corpus et sanguinem Christi exprimit, sed ipsam
chatra Christibassever‘ationem:quae hanc flebis
mutationem persuadet :sic qui corpus _ Christi in
Eucharistia ostendi _et representari _ dicunt, non
modo jejuna et exiliter loqui ‘non_vident_ur._ sed
etiamacriores Christi praesentis adoranti stimu-
los subjicere. Poterat ergo, retineri interpretatio
Erasmi’; sediquiaviris eruditis displicuit, satius
visum estquid sentirem in hac nota exponere. --
Vide Addenda.
(57) Τί ὃὲ ; αὐτὴν. Reg. secundus Τίς δὲ αὑτοῦ
τοῦ ἐλαίου τὴν κρίσιν λόγος, et_c. Duos mss. τήν
χρῆσινιοιεί usum. Mox_unus code; ἄλλοι τε ὅσα..
(ὅβ), ἰδπεριξργσέστῳ Duo ψβΞηάπιεριέργῳ. Mox
editi ἐκεῖνοί. Quatuor mss. ut in textu.