PG 42, col. 349
rem Unigenitum Deu‘m, nec ulla re a Patre diversum, nec non et Spiritum sanctum qui nihil a Patre
Filioque discrepat. Quod quidem fidei dogma, cum adversus haereses singulas ageremus, pluribus ver-
z'. im ὃτι μὲν ὤφθη Θεὸς ἀνθρώποις, πολλάκις
εἷπομεν, καὶ οὐκ ἀρνούμεθα’ ἐὰν γὰρ ἀρνησώμεθα
τὰς θείας Γ ραφάς, ἀληθεῖς οὐκ ἐσμὲν. καὶ εὑρισκό-
μεθα ἐκπίπτοντες τῆς ἀληθείαςο ἢ τὴν Παλαιὰν Δια-
θήκην ἐκϐάλλοντες, οὐκέτι ἐσμὲν τῆς καθολικῆς
Ἕκκλησίας· τὸ δὲ Εὐαγγέλιον ἔφη ⁸ Θεὸν οὐδεὶς
πωπότε ἑώρακεν, ό Μονογενὴς Θεὸς αὐτὸς ἐξ·
ητήσατο ° καὶ πάλιν ή αὑτὴ θεία Γραφὴ, ὅτι Ὠφθη
ὁ Θεὸς τῷ Ἀϐραὰμ ὄντι ἐν τῇ Μεσοποταμίᾳο καὶ
αὐτὸς 6 Κύριος ὲν τῷ Εὐαγγελίῳ, ὅτι Οἱ ἄγγελοι
τούτων ὁρῶσι τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός μου τοῦ
ἐν τῷ οὐρανῷ. Ἀλλά πάντως ἐρεῖ τις εἰρηκέναι τήν
θείαν Γραφὴν τοὺς προφήτας ἑωρακέναι τὸν Θεὸν
ἐν τῷ νῷ, ἀπὸ τοῦ ῥητοῦ, τοῦ, Καὶ οἱ ἄγγελοι τού-
των ὁρῶσι τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν
οὐρανῷ ο καὶ πάλιν ἀπὸ τοῦ, Μακάριοιήοὶ καθαροὶ
τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται. Φήσας δὲ
τοῦτο, καὶ παραζεύξας κατὰ τὴν αὐτοῦ ἔννοιαν τὰς
λέξεις, εἴποι δ’ ἂν, ὅτι ὲν τῷ νῷ ἕκαστος ὁρᾷ τὸν
Θεόν. Οὐ γὰρ ὀφθαλμοῖςο ἀντιπίπτει δὲ τούτῳ 6
θεῖος λόγος, φάσκων διὰ Ἠσαῖου τοῦ προφήτου ο
Τὰλας ἐγὼ , ὅτι κατανένυγμαι · ὅτι ἄνθρωπος
“ ἀκάθαρτα χειλη έχων ἐν λαῷ, ἀκάθαρτα χειλη
ἥκοντι, ἐγὼ κατοικῶ, καὶ τὸν Κύριον Σαϐαὼθ
εἶδον τοῖς ὀφθαλμοῖς μου. Καὶ οὐκ εἷπε τῷ νῷ,
οὐδὲ ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ἀλλὰ τοῖς όφθολμαῖς, τὰ ἀληθῆ
καὶ στερεὰ τῆς πίστεως βεϐαιούμενος.
Τί οὖν εἴπομεν ¹, τοῦ Εὐαγγελίου λέγοντος, Θεὸν
μὴ ἑωρακέναι τινὰ πώποτε , τῶν δὲ προφητῶν καὶ
ἀποστόλων φασκόντων, καὶ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου; ’Δρα
ἀντίθετον ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ πρὸς ἑαυτήν τι; μὴ
γένοιτοι Ἀλλά εἶδον προφῆται καὶ ἀπόστολοι ο καὶ
ἀληθὲς ὑπάρχον· εἷδον δὲ καθὸ ἠδύναντο αὐτοὶ, καὶ
καθδ ἐνεχώρει, καλ⁵ ὤφθη αὐτοῖς 6 Θεὸς ὡς ήθέλησεν.
Πάντα γὰρ αὐτῷ δυνατά. Καὶ ὅτι μὲν ὁ ἀόρατος Θεὸς
καὶ ἀκατάληπτος, τοῦτο δῆλόν ἐστι, καὶ ὡμολόγηται.
Ἀλλά πάλιν δυνατός ἐστι ποιεῖν ὃ βούλεται. Οὐ ⁸γηάρ
τις ἀνατίθησιν αὑτοῦ τῷ βουλήματι. Ἀόρατος
οὖν ἐστι τήν φύσιν, καὶ ἀκατάληπτος τὴν δόξαν.
Βννδλομένου δὲ τῷ ὑπ’ αὑτοῦ γεγονότι ἀνθρώπῳ
ὀπτάνεσθαι, οὐδὲν ἐναντιοῦται τῷ αὑτοῦ βουλήματι.
οὐ γὰρ πάθη συνέχεται τὺ Θεῖον, ἵνα ὃ βούλεται μή
πράττῃ, ἢ πράττῃ ὃ μὴ βούλεται. Δυνατὸς γάρ ἐστι,
ποιῶν ὃ βούλεται. Ἀλλᾶ πράττει ἅπερ αὐτῷ ² πρέ-
πει τῇ ινθεότητι ο μηδὲν ὅλωιςητῷήθ-εθεήνματῖ
ἀντιπίπτον, ὥστε μὴ δύνασθαι πράττειν ὃ βούλεται
πρεπόντως τῇ αὑτοῦ θεάτητι. Καὶ ἀδύνατόν ἐστιν
ίδζῖν Θεὸν, ζιλάλιστα ἀνθρωπίνην φύσιν ’ καὶ οὺς
ἐγχωρεῖ τὸ ὁρατὸν ὁρᾷν τὸ ἀόρατον. Ἀλλ’ 6 ἀόρατος
ἐν φιλανθρωπία καὶ ὲυνάμει ὲνισχύσοις τ
ἀδύνατον, κατηξίωσε τῇ ἑαυτοῦ δυνάμει, ὅπως ῐδῃ
τὸ ἀόρατον, καὶ ὃ εἶδε τὸ ἀόρατόν τε καὶ ἄπειρον,
οὐ καθὼς ἐσχε τὸ ἄπειρον, ἀλλ’ ὡς ἠδύνατο χωρεῖν ή
¹ F. eimpsy._ -ξ F αὐτοῦ ³ Joan. Ι. ⁷ ⁸ Α
τ lsa. νι, εί ⁸ Εὲῐὶι. xm, 9.
Filioque discrepat. Quod quidem fidei dogma, cum adversus haereses singulas ageremus, pluribus ver-
z'. im ὃτι μὲν ὤφθη Θεὸς ἀνθρώποις, πολλάκις
εἷπομεν, καὶ οὐκ ἀρνούμεθα’ ἐὰν γὰρ ἀρνησώμεθα
τὰς θείας Γ ραφάς, ἀληθεῖς οὐκ ἐσμὲν. καὶ εὑρισκό-
μεθα ἐκπίπτοντες τῆς ἀληθείαςο ἢ τὴν Παλαιὰν Δια-
θήκην ἐκϐάλλοντες, οὐκέτι ἐσμὲν τῆς καθολικῆς
Ἕκκλησίας· τὸ δὲ Εὐαγγέλιον ἔφη ⁸ Θεὸν οὐδεὶς
πωπότε ἑώρακεν, ό Μονογενὴς Θεὸς αὐτὸς ἐξ·
ητήσατο ° καὶ πάλιν ή αὑτὴ θεία Γραφὴ, ὅτι Ὠφθη
ὁ Θεὸς τῷ Ἀϐραὰμ ὄντι ἐν τῇ Μεσοποταμίᾳο καὶ
αὐτὸς 6 Κύριος ὲν τῷ Εὐαγγελίῳ, ὅτι Οἱ ἄγγελοι
τούτων ὁρῶσι τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός μου τοῦ
ἐν τῷ οὐρανῷ. Ἀλλά πάντως ἐρεῖ τις εἰρηκέναι τήν
θείαν Γραφὴν τοὺς προφήτας ἑωρακέναι τὸν Θεὸν
ἐν τῷ νῷ, ἀπὸ τοῦ ῥητοῦ, τοῦ, Καὶ οἱ ἄγγελοι τού-
των ὁρῶσι τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν
οὐρανῷ ο καὶ πάλιν ἀπὸ τοῦ, Μακάριοιήοὶ καθαροὶ
τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται. Φήσας δὲ
τοῦτο, καὶ παραζεύξας κατὰ τὴν αὐτοῦ ἔννοιαν τὰς
λέξεις, εἴποι δ’ ἂν, ὅτι ὲν τῷ νῷ ἕκαστος ὁρᾷ τὸν
Θεόν. Οὐ γὰρ ὀφθαλμοῖςο ἀντιπίπτει δὲ τούτῳ 6
θεῖος λόγος, φάσκων διὰ Ἠσαῖου τοῦ προφήτου ο
Τὰλας ἐγὼ , ὅτι κατανένυγμαι · ὅτι ἄνθρωπος
“ ἀκάθαρτα χειλη έχων ἐν λαῷ, ἀκάθαρτα χειλη
ἥκοντι, ἐγὼ κατοικῶ, καὶ τὸν Κύριον Σαϐαὼθ
εἶδον τοῖς ὀφθαλμοῖς μου. Καὶ οὐκ εἷπε τῷ νῷ,
οὐδὲ ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ἀλλὰ τοῖς όφθολμαῖς, τὰ ἀληθῆ
καὶ στερεὰ τῆς πίστεως βεϐαιούμενος.
Τί οὖν εἴπομεν ¹, τοῦ Εὐαγγελίου λέγοντος, Θεὸν
μὴ ἑωρακέναι τινὰ πώποτε , τῶν δὲ προφητῶν καὶ
ἀποστόλων φασκόντων, καὶ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου; ’Δρα
ἀντίθετον ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ πρὸς ἑαυτήν τι; μὴ
γένοιτοι Ἀλλά εἶδον προφῆται καὶ ἀπόστολοι ο καὶ
ἀληθὲς ὑπάρχον· εἷδον δὲ καθὸ ἠδύναντο αὐτοὶ, καὶ
καθδ ἐνεχώρει, καλ⁵ ὤφθη αὐτοῖς 6 Θεὸς ὡς ήθέλησεν.
Πάντα γὰρ αὐτῷ δυνατά. Καὶ ὅτι μὲν ὁ ἀόρατος Θεὸς
καὶ ἀκατάληπτος, τοῦτο δῆλόν ἐστι, καὶ ὡμολόγηται.
Ἀλλά πάλιν δυνατός ἐστι ποιεῖν ὃ βούλεται. Οὐ ⁸γηάρ
τις ἀνατίθησιν αὑτοῦ τῷ βουλήματι. Ἀόρατος
οὖν ἐστι τήν φύσιν, καὶ ἀκατάληπτος τὴν δόξαν.
Βννδλομένου δὲ τῷ ὑπ’ αὑτοῦ γεγονότι ἀνθρώπῳ
ὀπτάνεσθαι, οὐδὲν ἐναντιοῦται τῷ αὑτοῦ βουλήματι.
οὐ γὰρ πάθη συνέχεται τὺ Θεῖον, ἵνα ὃ βούλεται μή
πράττῃ, ἢ πράττῃ ὃ μὴ βούλεται. Δυνατὸς γάρ ἐστι,
ποιῶν ὃ βούλεται. Ἀλλᾶ πράττει ἅπερ αὐτῷ ² πρέ-
πει τῇ ινθεότητι ο μηδὲν ὅλωιςητῷήθ-εθεήνματῖ
ἀντιπίπτον, ὥστε μὴ δύνασθαι πράττειν ὃ βούλεται
πρεπόντως τῇ αὑτοῦ θεάτητι. Καὶ ἀδύνατόν ἐστιν
ίδζῖν Θεὸν, ζιλάλιστα ἀνθρωπίνην φύσιν ’ καὶ οὺς
ἐγχωρεῖ τὸ ὁρατὸν ὁρᾷν τὸ ἀόρατον. Ἀλλ’ 6 ἀόρατος
ἐν φιλανθρωπία καὶ ὲυνάμει ὲνισχύσοις τ
ἀδύνατον, κατηξίωσε τῇ ἑαυτοῦ δυνάμει, ὅπως ῐδῃ
τὸ ἀόρατον, καὶ ὃ εἶδε τὸ ἀόρατόν τε καὶ ἄπειρον,
οὐ καθὼς ἐσχε τὸ ἄπειρον, ἀλλ’ ὡς ἠδύνατο χωρεῖν ή
¹ F. eimpsy._ -ξ F αὐτοῦ ³ Joan. Ι. ⁷ ⁸ Α
τ lsa. νι, εί ⁸ Εὲῐὶι. xm, 9.