PG 44, col. 69
συνέδραμεν ἡ ὲξεργαστικὴ τῶν ὄντων ίσχὺς, τὸ νο-
ηθὲν εἰς ἐνέργειαν ἄγουσα, καὶ οὐδὲν μετὰ· τὴν
γνῶσιν ύφεστερίζουσα, ἀλλὰ συνημμένως καλ¹ ἀδια-
στὰτως συναναδείκνυται τῇ βουλῇ καὶ τὸ ἔργον.
Δύναμις γάρ ἐστιν ἡ βουλὴ ,κατά ταυτὸν , καὶ ὅπως
ἃν τά ὄντα γένοιτο προϐουλεύουσα, καὶ τὰς ἀφορμὰς
πρὸς τὴν τῶν νοηθέντων ὓπαρξιν ἐκπορίζουσα. Ὠς
ὁμοῦ τὰ πάντα τοῦ Θεοῦ περὶ τὴν κτίσιν νοεῖσθαι, τὸ
θέλημα, τὴν σοφίαν, τὴν δύναμιν, τὴν οὐσίαν τῶν
ὅντων. Τούτου δὲ οὕτως ἔχοντος, οὐκέτ’ ἄν τις are-
νοχωροῖτο περὶ τῆς ῦλης διερευνώμενος, τὸ πῶς καὶ
τὺ ⁸πόθεν ἐπιζητῶν ⁶ οἷα δὴ λεγόντων ἐστιν ἀκούειν,
Εἰ ἀῦλὸς ἐστιν 6 Θεὸς, πόθεν ή ὕλη, πῶς τὸ ποσὸν
ὲκ τοῦ ἀπόσου, καὶ ἐκ τοῦ ἀόπτου τδ ὁρατὸν, καὶ ἐκ
τοῦ ἀμεγέθους τε καὶ ἀορίστου, τὸ πάντως ὄγκῳ τινὶ
καὶ πηλικότητι ὁριζόμενον ; καὶ τὰ ἀλλα πάντα ὅσα
περὶ τὴν ὕλην ὁρᾶται, πῶςῆ πόθεν παρήγαγεν 6
μηδὲν ἐν τῇ ἑαυτοῦ φύσει τοιοῦτον ἐχων; Μία γὰρ
ἑκάστου τῶν περὶ τῆς ὕλης προφερομένων ἡμῖν ἡ
λύσις, τὸ μήτε ἀδύνατον τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ ὑποτί-
θεσθαι, μήτε τὴν δύναμιν ἄσοφον · ἀλλὰ μετ’ ἀλλή-
λων εἶναι ταῦτα, καὶ ἓν ἀμφότερα δείκνυσθαι, ὡς
ἅμα καὶ κατά ταύτὸν τῷ ἐτέρῳ συγκαθορᾶσθαι τὸ
ἕτερον. Τό τε γὰρ σοφὸν αὐτοῦ θέλημα τῇ δυνάμει
’.ὢν ἐνεργουμένων ἐφανερώθη, καὶ ἡ ὲνεργητικὴ
αὐτοῦ δύναμις ἐν τῷ σοφῷ θελήματι ἐτελειώθη. Ei
οὖν ἐν τῷ αὐτῷ καί⁹ κατά ταύτόν ἐστιν ή σοφία καὶ ἡ
δύναμις οὔτε ἀγνοεῖ ὅπως ἂν ὕλη πρὸς τὴν κατα-
σκευὴν εὑρεθείη τῶν ὄντων, οὔτ’ ἀδυνατεῖ τὸ νοηθὲν
προαγαγεῖν εἰς ἐνέργειαν.
Πάντα δὲ δυνάμενος. ὁμοῦ τά πάντα δι’ ὧνὴ ὕλη συν-
ίσταται τῷ σοφῷ τε καὶ δυνατῷ θελήματι κατεϐάλετο
πρὸς τὴν ἀπεργασίαν τῶν ὄντων, τὸ κοῦφον, r6 βαρὺ, τὸ
ναστὸν, τὸ ἀραιὸν, τὸ μαλακὸν, τὸ ἀντίτυπον, τὸ ὑγρὸν,
τὸ ξηρὸν, τὸ ψυχρὸν, τὸ θερμὸν, τὸ χρῶμα, τὸ σχῆμα,
τὴν πριγραφὴν, τὺ διάστημαο ἃ πάντα μὲν καθ’ ἐαυτά
ἔννοιαί ἐστι καὶ ψιλά νοήματα. Ού γάρ τι τούτων ἐφ’
ἑαυτοῦ ὖλη ἐστὶν, ἀλλὰ συνδραμόντα πρὸς ἄλληλα, ὕλη
γίνεται. Et οὖν τῷ ὑπερέχοντι τῆς σοφίας καὶ τῆς δυ-
νάμεως, καὶ πάντα οἶδε καὶ πάντα δύναται, τάχα πως
προσεγγίζομεν τῇ ὑψηλῇ τοῦ Μωῦ σέως φωνῇ, ὃς φησιν·
Ἑν κεφαλαίῳ (τοῦτο γὰρ ἀντὶ τῆς ἀρχῆς Ἀκύλας
ἐκδέδωκε) πεποιῆσθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ τὸν οὐρανὸν
καὶ τὴν γῆν. Ἐπειδὴ γὰρ είσαγωγικὸν πρὸς θεογνω-
σειν τὸ τῆς γενέσεως βιϐλίον 6 προφήτης πεποίηται,
καὶ σκοπός ἐστι τῷ Μωῦσῇ, τοὺς τῇ αἰσθήσει δεδου-
λωμένους χειραγωγῖψαι διὰ τῶν φαινομένων πρὸς τὰ
ὑπερκείμενα τῆς αἰσθητικῆς καταλήψεωςο οὐρανῷ
δέ καὶ τῇ γῇ ὁρίζεται ἡμῖν ὴ διὰ τῆς ὅψεως γνῶσις ⁸
διὰ τοῦτο ὡς περιεκτικὰ τῶν ὅντων τὰ ἔσχατα τῶν διὰ
τῆς αἰσθήσεως ἡμῖν γινωσκομένων 6 λόγος ὠνόμασεν,
tu διὰ τοῦ τὰ περιέχοντα εἰπεῖν παρά Θεοῦ γεγενῆ-
dat, συμπεριλάὁη πᾶν τὸ ἐντὸς τῶν ἄκρων περιεχόο
ηθὲν εἰς ἐνέργειαν ἄγουσα, καὶ οὐδὲν μετὰ· τὴν
γνῶσιν ύφεστερίζουσα, ἀλλὰ συνημμένως καλ¹ ἀδια-
στὰτως συναναδείκνυται τῇ βουλῇ καὶ τὸ ἔργον.
Δύναμις γάρ ἐστιν ἡ βουλὴ ,κατά ταυτὸν , καὶ ὅπως
ἃν τά ὄντα γένοιτο προϐουλεύουσα, καὶ τὰς ἀφορμὰς
πρὸς τὴν τῶν νοηθέντων ὓπαρξιν ἐκπορίζουσα. Ὠς
ὁμοῦ τὰ πάντα τοῦ Θεοῦ περὶ τὴν κτίσιν νοεῖσθαι, τὸ
θέλημα, τὴν σοφίαν, τὴν δύναμιν, τὴν οὐσίαν τῶν
ὅντων. Τούτου δὲ οὕτως ἔχοντος, οὐκέτ’ ἄν τις are-
νοχωροῖτο περὶ τῆς ῦλης διερευνώμενος, τὸ πῶς καὶ
τὺ ⁸πόθεν ἐπιζητῶν ⁶ οἷα δὴ λεγόντων ἐστιν ἀκούειν,
Εἰ ἀῦλὸς ἐστιν 6 Θεὸς, πόθεν ή ὕλη, πῶς τὸ ποσὸν
ὲκ τοῦ ἀπόσου, καὶ ἐκ τοῦ ἀόπτου τδ ὁρατὸν, καὶ ἐκ
τοῦ ἀμεγέθους τε καὶ ἀορίστου, τὸ πάντως ὄγκῳ τινὶ
καὶ πηλικότητι ὁριζόμενον ; καὶ τὰ ἀλλα πάντα ὅσα
περὶ τὴν ὕλην ὁρᾶται, πῶςῆ πόθεν παρήγαγεν 6
μηδὲν ἐν τῇ ἑαυτοῦ φύσει τοιοῦτον ἐχων; Μία γὰρ
ἑκάστου τῶν περὶ τῆς ὕλης προφερομένων ἡμῖν ἡ
λύσις, τὸ μήτε ἀδύνατον τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ ὑποτί-
θεσθαι, μήτε τὴν δύναμιν ἄσοφον · ἀλλὰ μετ’ ἀλλή-
λων εἶναι ταῦτα, καὶ ἓν ἀμφότερα δείκνυσθαι, ὡς
ἅμα καὶ κατά ταύτὸν τῷ ἐτέρῳ συγκαθορᾶσθαι τὸ
ἕτερον. Τό τε γὰρ σοφὸν αὐτοῦ θέλημα τῇ δυνάμει
’.ὢν ἐνεργουμένων ἐφανερώθη, καὶ ἡ ὲνεργητικὴ
αὐτοῦ δύναμις ἐν τῷ σοφῷ θελήματι ἐτελειώθη. Ei
οὖν ἐν τῷ αὐτῷ καί⁹ κατά ταύτόν ἐστιν ή σοφία καὶ ἡ
δύναμις οὔτε ἀγνοεῖ ὅπως ἂν ὕλη πρὸς τὴν κατα-
σκευὴν εὑρεθείη τῶν ὄντων, οὔτ’ ἀδυνατεῖ τὸ νοηθὲν
προαγαγεῖν εἰς ἐνέργειαν.
Πάντα δὲ δυνάμενος. ὁμοῦ τά πάντα δι’ ὧνὴ ὕλη συν-
ίσταται τῷ σοφῷ τε καὶ δυνατῷ θελήματι κατεϐάλετο
πρὸς τὴν ἀπεργασίαν τῶν ὄντων, τὸ κοῦφον, r6 βαρὺ, τὸ
ναστὸν, τὸ ἀραιὸν, τὸ μαλακὸν, τὸ ἀντίτυπον, τὸ ὑγρὸν,
τὸ ξηρὸν, τὸ ψυχρὸν, τὸ θερμὸν, τὸ χρῶμα, τὸ σχῆμα,
τὴν πριγραφὴν, τὺ διάστημαο ἃ πάντα μὲν καθ’ ἐαυτά
ἔννοιαί ἐστι καὶ ψιλά νοήματα. Ού γάρ τι τούτων ἐφ’
ἑαυτοῦ ὖλη ἐστὶν, ἀλλὰ συνδραμόντα πρὸς ἄλληλα, ὕλη
γίνεται. Et οὖν τῷ ὑπερέχοντι τῆς σοφίας καὶ τῆς δυ-
νάμεως, καὶ πάντα οἶδε καὶ πάντα δύναται, τάχα πως
προσεγγίζομεν τῇ ὑψηλῇ τοῦ Μωῦ σέως φωνῇ, ὃς φησιν·
Ἑν κεφαλαίῳ (τοῦτο γὰρ ἀντὶ τῆς ἀρχῆς Ἀκύλας
ἐκδέδωκε) πεποιῆσθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ τὸν οὐρανὸν
καὶ τὴν γῆν. Ἐπειδὴ γὰρ είσαγωγικὸν πρὸς θεογνω-
σειν τὸ τῆς γενέσεως βιϐλίον 6 προφήτης πεποίηται,
καὶ σκοπός ἐστι τῷ Μωῦσῇ, τοὺς τῇ αἰσθήσει δεδου-
λωμένους χειραγωγῖψαι διὰ τῶν φαινομένων πρὸς τὰ
ὑπερκείμενα τῆς αἰσθητικῆς καταλήψεωςο οὐρανῷ
δέ καὶ τῇ γῇ ὁρίζεται ἡμῖν ὴ διὰ τῆς ὅψεως γνῶσις ⁸
διὰ τοῦτο ὡς περιεκτικὰ τῶν ὅντων τὰ ἔσχατα τῶν διὰ
τῆς αἰσθήσεως ἡμῖν γινωσκομένων 6 λόγος ὠνόμασεν,
tu διὰ τοῦ τὰ περιέχοντα εἰπεῖν παρά Θεοῦ γεγενῆ-
dat, συμπεριλάὁη πᾶν τὸ ἐντὸς τῶν ἄκρων περιεχόο