PG 45, col. 124
In English: On 'Not Three Gods.' 1
πότερον ἑνὶ πρόσεστι τῶν ὲν. τῇ ἁγίᾳ Τρίαδι πεπι-
στευμένων προσώπων, il‘ διὰ τῶν τριῶν προσήκει ἠ
δύναμις. Ei γὰρ ἀληθὴς ή τῆς θεότητος ἑρμηνεία,
καὶ τὰ ὁρώμενα θεατὰ, καὶ 16 θεώμενον Θεὸς λέγε-
ται, οὐκέτι ἂν εὐλόγωςνάποκριθείη τι τῶν ὲν τῇ
Τριάδι προσώπων τῆς τοιαύτης προσηγορίας διὰ τὴν
ὲγκειμένην τῇ φωνῇνίσημασίαν. Τὸ γὰρ βλέπειν ἐπί-
σης μαρτυρεῖ η Γραφὴ καὶ Πατρὶ καὶ Υίῷ καὶ ἁγίῳ
Πνεύματι. ι ’Υπερασπιστὰ ἡμῶν, ῐδε, 6 Θεὸς,ι φησὶν
6 Δαδίδ. Ἐκ δὲ τούτου μανθάνομεν, ἰδέαν Θεοῦ, καθὸ
Θεὸς νοεῖται, ἰδίαν ἐνέργειαν τοῦ όρᾷν, ὲκ τοῦ εἰπεῖν,
ιῗιδε, 6 ΘεὸςδζᾺλλὰ καὶ 6 Ἰησοῦς ὁρᾷ τὰς ἐνθυμή-
σεις τῶν καταγινωσκόντων διότι σνγχωρεῖ τὰς ἁμαρ-
τίας ἐξ αὐθεντίας τῶν ἀνθρώπων. ι Ἰδὼν γὰρ, φησὶν,
6 Ἰησοῦς τὰς ἐνθυμήσεις αὐτῶν. ι Καὶ περὶ τοῦ Ilvati-
ματος λέγει πρὸς 16v Ἀνανίαν 6 Πέτρος ο ἵνα τί
ἐπλήρωσεν 6 Σατανᾶς τὴνΔ καρδίαν σου ψεύσασθαί σε
16 Πνεῦμα 16 ἆγιονς Δεικνὺς,’ ὅτι τῶν ὲν κρυπτῷ
τετολμημένων παρὰ τοῦ.Ἀνανίου, μάρτυς ἦν ἀψευ-
δὴς ὲπιίστωρ 16 Πνεῦμα 16 ἅγιον, διῗ οῦ καὶ τῷ Πέ-
τρῳ τῶν λανθανόντων ἡ φανέρωσις ἦν. Ὁ μὲν γὰρ
ἐγένετο κλέπτης αὐτὸς ἑαυτοῦ λανθάνων, ὡς ᾤετο,
πάντας, καὶ τὴν ἁμαρτίαν ἐπικρυπτόμενος. Τὸ δὲ
Πνεῦμα 16 ἅγιον, ὁμοῦ τε ὲν Πέτρῳ ἧν,καὶ τὴν ἐκεί-
νου διάνοιαν- πρὸς τὴν φιλοχρηματίαν κατασυρεῖσαν
ἐφώρασε, καὶ δι’ ἑαυτοῦ δίδωσι, τῷ Πέτρῳ ἰδεῖν τὰ
λανθάνοντα ο οὐκ ἂν δηλονότι τοῦτο ποιοῦν, εἴπερ ἦν
τῶν κρυφίων ἀθέατον.
Ἀλλ’ οὔπω τις ἐρεῖ πρὸς 16 {ntotipsvovfilénetv
τὴν κατασκευὴν τοῦ λόγου. Οὐδὲ γὰρ εἰ δοθείη κοινὴ
τῆς φύσεωςή κλῆσις τῆς θεότητος εἶναι, ἤδη 16 μὴ
δεῖν λέγειν θεοὺς διὰ τούτου κατεσκευάσθη ° τούναντ-
τίυν μὲν οῦν ὲκ τούτων ἀναγκαζόμεθα μᾶλλον λέγειν
θεούς. E6 ρίσκομεν γὰρ ἐπὶ τῆς ἀνθρωπίνης συνηθείας,
οὐ μόνον τοὺς τῆς αὐτῆς φύσεως κοινωνίας , exta,
κᾶν τινες τοῦ αὑτοῦ ὧσιν ιὲπιτηδεύματος, οὐχ ἑνικῶς
τοὺς πολλοὺς μνημονευομένους. Καθό φαμεν ῥήτοράς
τε πολλοὺς καὶ γεωμέτρας, γεωργούς τε καὶ σκυτοτό-
μους, καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὡσαύτως. Καὶ εί μὲν φύ-
σεως ἦνή θεότης προσηγορία, μᾶλλον ἂν εἶχε καιρὸν
κατὰ τὸν προαποδέντα λόγον ἑνικῶς τὰς τρεῖς ὑπο-
στάσεις περιλαμϐάνειν, καὶ ἕνα Θεὸν λέγειν, διὰ 16
τῆς φύσεως άτμητόν τε καὶ ἀδιαίρετον. Ἐπειδὴ δὲ
κατεσκευάσθη διὰ τῶν εἰρημένων ἐνέργειαν σημαί-
νειν, καὶ οὐχὶ φύσιν τὸ τῆς θεότητος ὅνομα, περιτρέ-
πεται πως πρὸς τούναντίον ἐκ τῶν κατασκευαζομέ-
νων 6 λόγος, ώς δεῖν ταύτῃ μᾶλλον λέγειν τρεῖς
θεοὺς, τοὺς έν τῇ αὐτῇ ἐνεργείᾳ θεωρουμένους ο ὥς
φασι λέγεσθαι τρεῖς φιλοσόφους, ἢ ῥήτορας, ἢ ετ τί.
στευμένων προσώπων, il‘ διὰ τῶν τριῶν προσήκει ἠ
δύναμις. Ei γὰρ ἀληθὴς ή τῆς θεότητος ἑρμηνεία,
καὶ τὰ ὁρώμενα θεατὰ, καὶ 16 θεώμενον Θεὸς λέγε-
ται, οὐκέτι ἂν εὐλόγωςνάποκριθείη τι τῶν ὲν τῇ
Τριάδι προσώπων τῆς τοιαύτης προσηγορίας διὰ τὴν
ὲγκειμένην τῇ φωνῇνίσημασίαν. Τὸ γὰρ βλέπειν ἐπί-
σης μαρτυρεῖ η Γραφὴ καὶ Πατρὶ καὶ Υίῷ καὶ ἁγίῳ
Πνεύματι. ι ’Υπερασπιστὰ ἡμῶν, ῐδε, 6 Θεὸς,ι φησὶν
6 Δαδίδ. Ἐκ δὲ τούτου μανθάνομεν, ἰδέαν Θεοῦ, καθὸ
Θεὸς νοεῖται, ἰδίαν ἐνέργειαν τοῦ όρᾷν, ὲκ τοῦ εἰπεῖν,
ιῗιδε, 6 ΘεὸςδζᾺλλὰ καὶ 6 Ἰησοῦς ὁρᾷ τὰς ἐνθυμή-
σεις τῶν καταγινωσκόντων διότι σνγχωρεῖ τὰς ἁμαρ-
τίας ἐξ αὐθεντίας τῶν ἀνθρώπων. ι Ἰδὼν γὰρ, φησὶν,
6 Ἰησοῦς τὰς ἐνθυμήσεις αὐτῶν. ι Καὶ περὶ τοῦ Ilvati-
ματος λέγει πρὸς 16v Ἀνανίαν 6 Πέτρος ο ἵνα τί
ἐπλήρωσεν 6 Σατανᾶς τὴνΔ καρδίαν σου ψεύσασθαί σε
16 Πνεῦμα 16 ἆγιονς Δεικνὺς,’ ὅτι τῶν ὲν κρυπτῷ
τετολμημένων παρὰ τοῦ.Ἀνανίου, μάρτυς ἦν ἀψευ-
δὴς ὲπιίστωρ 16 Πνεῦμα 16 ἅγιον, διῗ οῦ καὶ τῷ Πέ-
τρῳ τῶν λανθανόντων ἡ φανέρωσις ἦν. Ὁ μὲν γὰρ
ἐγένετο κλέπτης αὐτὸς ἑαυτοῦ λανθάνων, ὡς ᾤετο,
πάντας, καὶ τὴν ἁμαρτίαν ἐπικρυπτόμενος. Τὸ δὲ
Πνεῦμα 16 ἅγιον, ὁμοῦ τε ὲν Πέτρῳ ἧν,καὶ τὴν ἐκεί-
νου διάνοιαν- πρὸς τὴν φιλοχρηματίαν κατασυρεῖσαν
ἐφώρασε, καὶ δι’ ἑαυτοῦ δίδωσι, τῷ Πέτρῳ ἰδεῖν τὰ
λανθάνοντα ο οὐκ ἂν δηλονότι τοῦτο ποιοῦν, εἴπερ ἦν
τῶν κρυφίων ἀθέατον.
Ἀλλ’ οὔπω τις ἐρεῖ πρὸς 16 {ntotipsvovfilénetv
τὴν κατασκευὴν τοῦ λόγου. Οὐδὲ γὰρ εἰ δοθείη κοινὴ
τῆς φύσεωςή κλῆσις τῆς θεότητος εἶναι, ἤδη 16 μὴ
δεῖν λέγειν θεοὺς διὰ τούτου κατεσκευάσθη ° τούναντ-
τίυν μὲν οῦν ὲκ τούτων ἀναγκαζόμεθα μᾶλλον λέγειν
θεούς. E6 ρίσκομεν γὰρ ἐπὶ τῆς ἀνθρωπίνης συνηθείας,
οὐ μόνον τοὺς τῆς αὐτῆς φύσεως κοινωνίας , exta,
κᾶν τινες τοῦ αὑτοῦ ὧσιν ιὲπιτηδεύματος, οὐχ ἑνικῶς
τοὺς πολλοὺς μνημονευομένους. Καθό φαμεν ῥήτοράς
τε πολλοὺς καὶ γεωμέτρας, γεωργούς τε καὶ σκυτοτό-
μους, καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὡσαύτως. Καὶ εί μὲν φύ-
σεως ἦνή θεότης προσηγορία, μᾶλλον ἂν εἶχε καιρὸν
κατὰ τὸν προαποδέντα λόγον ἑνικῶς τὰς τρεῖς ὑπο-
στάσεις περιλαμϐάνειν, καὶ ἕνα Θεὸν λέγειν, διὰ 16
τῆς φύσεως άτμητόν τε καὶ ἀδιαίρετον. Ἐπειδὴ δὲ
κατεσκευάσθη διὰ τῶν εἰρημένων ἐνέργειαν σημαί-
νειν, καὶ οὐχὶ φύσιν τὸ τῆς θεότητος ὅνομα, περιτρέ-
πεται πως πρὸς τούναντίον ἐκ τῶν κατασκευαζομέ-
νων 6 λόγος, ώς δεῖν ταύτῃ μᾶλλον λέγειν τρεῖς
θεοὺς, τοὺς έν τῇ αὐτῇ ἐνεργείᾳ θεωρουμένους ο ὥς
φασι λέγεσθαι τρεῖς φιλοσόφους, ἢ ῥήτορας, ἢ ετ τί.