PG 45, col. 272
ται· ἀλλʼ αὐτὸ τὸ κατηγορούμενον ἔγκλημα διὰ φιλο-
πονωτέρας κατασκευῆς ίσχυροποιεῖται. Τὸ μὲν γὰρ
προφερόμενον, καθώς οὗτός φησιν, ἀσεβείας ἐστὶ
γραφὴ, οὐκ ἀόριστον αὐτῷ τὴν αἰτίαν ἐπάγουτα,
ἀλλʼ αὐτὸ προφέρουσα τῆς ἀσεβείας τὸ εἶδος· ἡ θὲ
ἀπολογία, τὸ δεῖν ἀεεβεῖν κατασκευάζει, οὐκ ἀναιν
ροῦσα τὴν αἰτίαν, ἀλλὰ βεβαιοῦσα τὸ ἔγκλημα. Ἀδ.-
λων μὲν γὰρ ὄντων τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων
ἦττον ἴσως ἦν ἐπικίνδυνον κατατολμᾶν τῆς καινότη-
τος· πάσαις δὲ τῶν εὐσεβούντων ψυχαῖς παγίας τῆς
τοῦ θεολόγου διδασκαλίας ἐνυπαρχούσης, ὁ τὰ ἐναντία
τοῖς κοινῇ παρὰ πάντων ἐγνωσμένοις βοῶν, ἄρα
ἀπολογεῖται ὑπὲρ ὡν ἐγκαλεῖται, ἢ μᾶλλον ἐφέλκεται
καθʼ ἑαυτοῦ τὴν τῶν ἀκουόντων ὀργὴν, καὶ πικρό-
τερος ἑαυτοῦ κατήγορος ἵσταται; Ἐγὼ μὲν τοῦτό
φημι. Ὡστε εἴπερ εἰσὶ κατὰ τὸν λόγον τοῦ συγγρα-
φέως, ἢ ἀκροαταὶ τῶν ἀπολογηθέντων, ἢ κατήγοςοι
τῶν κατὰ τῆς εὐσεβείας αὐτῷ τολμηθέντων, αὐτὸς
εἰπάτω· ἢ πῶς οἱ κατήγοροι καθυβρίσουσιν· ἢ τίνα
οἱ δικασταὶ περὶ αὐτοῦ τὴν ψῆφον ἐξοίσουσι, προ-
κατασκευαζομένου διὰ τῆς ἀπολογίας τοῦ πλημμελή-
ματος.
Ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὐκ οἶδα πῶς παρενέπεσον ἐκ
τῆς ἀκολουθίας τοῦ λόγου τῷ μὴ καλῶς προῆχθαι τὴν
ἀκολουθίαν. Οὐδὲ γὰρ περὶ τοῦ πῶς ἐχρῆν ἀπολογή-
σασθαι πρόκειται νῦν ἐξετάζειν· ἀλλʼ εἰ ἀπολελόγη-
ται ὅλως. Πρὸς δὲ τὸ προτεθὲν ἐπανέλθωμεν· ὅτι
τοῖς ἰδίοις ἀλίσκεται φανερῶς οὕτως· Ὁ δυσχεραίνων
τὸ ψεῦδος κεκρίσθαι λέγει καὶ παρανόμων ἐπιτυχεῖν
δικαστῶν, καὶ διὰ γῆς καὶ θαλάσσης ἀγόμενος. πεὸς
ήλίου τε φλογμὸν, καὶ κόνιν κακοπαθῆσαι. Εἶτα πά-
λιιν περιστέλλων τὸ ψεῦδος, ἤλῳ τὸν ἦλον, κατὰ τὴν
παροιμίαν, ἐκκρούει, ἄλλῳ ψεύδει τοῦτο τὸ ψεῦδος
ἐπανορθούμενος. Πάντων γὰρ αὐτῷ συνεπισταμένeνν,
ὅτι οὐδεμίαν ἔῤῥηξεν ἐν δικαστηρίῳ φωνὴν, παρῃτῆ-
σθαί φησι τὸ τῶν ἐχθρῶν δικαστήριον, καὶ σιγῶν
ἀλῶναι. Πῶς ἄν τις μᾶλλον ἐξελεγχθείη, καὶ πρὸς
τὴν ἀλήθειαν, καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐναντίως ἔχων; Ὁταν
ἐγκαλεῖται περὶ τῆς ἐπιγραφῆς τοῦ λόγου, τῇ κρίσει
τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπολογίας προτίθησιν· ὅταν ἐλέγ-
χηται, μηδὲν ἐπὶ τῶν δικαζόντων εἰπὼν, ἀρνεῖται
τὴν κρίσιν, καὶ ἀπαξιοῖ τοὺς δικάζοντας. Ὁρᾶτε τὸν
σφοδρὸν πρόμαχον τῆς ἀληθείας, ὡς ἐῤῥωμένως πρὲς
τὸ ψεῦδος ἀντικαθίσταται; Εἶτα τοιοῦτος ῶν, πονη-
ρόν, καὶ κακοήθη, καὶ ψεύστην τὸν μέγαν Bασί-
λειον ὀνομάζειν τολμᾷ· καὶ ἔτι πρὸς τούτοις, δρα-
σὐν, θμαθῆ, παράγραπτον, τῶν θείων ἀμύητον·
προστίθησι δὲ τῷ καταλόγῳ τῆς λοιδορίας, καὶ παρo-
πληξίαν, καὶ μανίαν, καὶ μυρίὰ τοιαῦτα, σπορά-
δην παντὶ καταμιγνύων τῷ λόγῳ, ὥσπερ ἐξαρκεῖν
οἰόμενος τὴν ἑαυτοῦ πικρίαν ἀντίῤῥοπον ταῖς πάντων
ἀνθρώπων μαρτυρίαις γενήσεσθαι· οἶ καὶ τὸ ὄνομα
τοῦ μεγάλου, καθάπερ τινὸς τῶν ἀρχαίων ἀγίων
τεθήπασι. Καὶ νομίζει τὸν ἄτρωτον τῷ μώμῳ δύνα-
σθαι μόνον διὰ τῆς λοιδορίας λυμήνασθαι. Οὐχ οὕτω
ταπεινὸς ὁ ἦλιος, ὡς μέχρι ἐκείνου φθάσαι τὸν κσττʼ
αὐτοῦ λίθους, ἢ ἄλλο τι βάλλοντα. Πάλιν γὰρ ἐπανα-
στρέφει τὰ βληθέντα κατὰ τοῦ πέμψανττος· A δὲ
ὡς
πονωτέρας κατασκευῆς ίσχυροποιεῖται. Τὸ μὲν γὰρ
προφερόμενον, καθώς οὗτός φησιν, ἀσεβείας ἐστὶ
γραφὴ, οὐκ ἀόριστον αὐτῷ τὴν αἰτίαν ἐπάγουτα,
ἀλλʼ αὐτὸ προφέρουσα τῆς ἀσεβείας τὸ εἶδος· ἡ θὲ
ἀπολογία, τὸ δεῖν ἀεεβεῖν κατασκευάζει, οὐκ ἀναιν
ροῦσα τὴν αἰτίαν, ἀλλὰ βεβαιοῦσα τὸ ἔγκλημα. Ἀδ.-
λων μὲν γὰρ ὄντων τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων
ἦττον ἴσως ἦν ἐπικίνδυνον κατατολμᾶν τῆς καινότη-
τος· πάσαις δὲ τῶν εὐσεβούντων ψυχαῖς παγίας τῆς
τοῦ θεολόγου διδασκαλίας ἐνυπαρχούσης, ὁ τὰ ἐναντία
τοῖς κοινῇ παρὰ πάντων ἐγνωσμένοις βοῶν, ἄρα
ἀπολογεῖται ὑπὲρ ὡν ἐγκαλεῖται, ἢ μᾶλλον ἐφέλκεται
καθʼ ἑαυτοῦ τὴν τῶν ἀκουόντων ὀργὴν, καὶ πικρό-
τερος ἑαυτοῦ κατήγορος ἵσταται; Ἐγὼ μὲν τοῦτό
φημι. Ὡστε εἴπερ εἰσὶ κατὰ τὸν λόγον τοῦ συγγρα-
φέως, ἢ ἀκροαταὶ τῶν ἀπολογηθέντων, ἢ κατήγοςοι
τῶν κατὰ τῆς εὐσεβείας αὐτῷ τολμηθέντων, αὐτὸς
εἰπάτω· ἢ πῶς οἱ κατήγοροι καθυβρίσουσιν· ἢ τίνα
οἱ δικασταὶ περὶ αὐτοῦ τὴν ψῆφον ἐξοίσουσι, προ-
κατασκευαζομένου διὰ τῆς ἀπολογίας τοῦ πλημμελή-
ματος.
Ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὐκ οἶδα πῶς παρενέπεσον ἐκ
τῆς ἀκολουθίας τοῦ λόγου τῷ μὴ καλῶς προῆχθαι τὴν
ἀκολουθίαν. Οὐδὲ γὰρ περὶ τοῦ πῶς ἐχρῆν ἀπολογή-
σασθαι πρόκειται νῦν ἐξετάζειν· ἀλλʼ εἰ ἀπολελόγη-
ται ὅλως. Πρὸς δὲ τὸ προτεθὲν ἐπανέλθωμεν· ὅτι
τοῖς ἰδίοις ἀλίσκεται φανερῶς οὕτως· Ὁ δυσχεραίνων
τὸ ψεῦδος κεκρίσθαι λέγει καὶ παρανόμων ἐπιτυχεῖν
δικαστῶν, καὶ διὰ γῆς καὶ θαλάσσης ἀγόμενος. πεὸς
ήλίου τε φλογμὸν, καὶ κόνιν κακοπαθῆσαι. Εἶτα πά-
λιιν περιστέλλων τὸ ψεῦδος, ἤλῳ τὸν ἦλον, κατὰ τὴν
παροιμίαν, ἐκκρούει, ἄλλῳ ψεύδει τοῦτο τὸ ψεῦδος
ἐπανορθούμενος. Πάντων γὰρ αὐτῷ συνεπισταμένeνν,
ὅτι οὐδεμίαν ἔῤῥηξεν ἐν δικαστηρίῳ φωνὴν, παρῃτῆ-
σθαί φησι τὸ τῶν ἐχθρῶν δικαστήριον, καὶ σιγῶν
ἀλῶναι. Πῶς ἄν τις μᾶλλον ἐξελεγχθείη, καὶ πρὸς
τὴν ἀλήθειαν, καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐναντίως ἔχων; Ὁταν
ἐγκαλεῖται περὶ τῆς ἐπιγραφῆς τοῦ λόγου, τῇ κρίσει
τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπολογίας προτίθησιν· ὅταν ἐλέγ-
χηται, μηδὲν ἐπὶ τῶν δικαζόντων εἰπὼν, ἀρνεῖται
τὴν κρίσιν, καὶ ἀπαξιοῖ τοὺς δικάζοντας. Ὁρᾶτε τὸν
σφοδρὸν πρόμαχον τῆς ἀληθείας, ὡς ἐῤῥωμένως πρὲς
τὸ ψεῦδος ἀντικαθίσταται; Εἶτα τοιοῦτος ῶν, πονη-
ρόν, καὶ κακοήθη, καὶ ψεύστην τὸν μέγαν Bασί-
λειον ὀνομάζειν τολμᾷ· καὶ ἔτι πρὸς τούτοις, δρα-
σὐν, θμαθῆ, παράγραπτον, τῶν θείων ἀμύητον·
προστίθησι δὲ τῷ καταλόγῳ τῆς λοιδορίας, καὶ παρo-
πληξίαν, καὶ μανίαν, καὶ μυρίὰ τοιαῦτα, σπορά-
δην παντὶ καταμιγνύων τῷ λόγῳ, ὥσπερ ἐξαρκεῖν
οἰόμενος τὴν ἑαυτοῦ πικρίαν ἀντίῤῥοπον ταῖς πάντων
ἀνθρώπων μαρτυρίαις γενήσεσθαι· οἶ καὶ τὸ ὄνομα
τοῦ μεγάλου, καθάπερ τινὸς τῶν ἀρχαίων ἀγίων
τεθήπασι. Καὶ νομίζει τὸν ἄτρωτον τῷ μώμῳ δύνα-
σθαι μόνον διὰ τῆς λοιδορίας λυμήνασθαι. Οὐχ οὕτω
ταπεινὸς ὁ ἦλιος, ὡς μέχρι ἐκείνου φθάσαι τὸν κσττʼ
αὐτοῦ λίθους, ἢ ἄλλο τι βάλλοντα. Πάλιν γὰρ ἐπανα-
στρέφει τὰ βληθέντα κατὰ τοῦ πέμψανττος· A δὲ
ὡς