PG 46, col. 501
τοίνυν ὴ τοῦ σώματος ήμῶν ζωὴ, πλήρωσίς τε καὶ
κένωσις διχόθεν ἐνεργουμένη ο ἡ μὲν διάήβρώσεὼς τε
καὶ πόσεως,ή δὲ διὰ τῆς τοῦ ἀέρος ὁλκῆς τε καὶ
ἁποποιήσεως, ὧν ἄνευ ἡ κατά σάρκα ζωὴ συστῆναι
φύσιν οὐκ ἔχει. Τότε γὰρ τοῦ’ζῇν ὁ ἄνθρωπος παύε-
ται, ὅταν ἠ τῶν ἐναντίων τούτων διαδοχὴ μηκέτι
διοχλῇ τὴν φύσιν. Ἵσταται γὰρ μετὰ τοῦτο- καθόλου
η τοιαύτη ἐνέργεια, οὐδενὸς τῶν ἔξωθεν έν τοῖς νεκρω-
θείσιν οὔτε είσρέοντος, οῦτε ἀπογινομένου, ἀλλὰ πρὸς
τὰ συγγενῆ στοιχεῖα τοῦ ἐκ τούτων συνεστηκότος σώ-
ματος διακριθέντος καὶ ἁναλύσαντος, ἠρεμεῖ τὺ λοι·
πὸν δι’. ἡσυχίας ἡ φύσις, τῷ οἰκείῳ στοιχείῳ προσ-
αναπαύσασα τὸ συγγενὲς καὶ ὁμόφυλον, τῇ γῇ τὸ
γεῶδες, καὶ τῷ ἀέρι τὸ ἴδιον, καὶ τῷ ὑγρῷ ἰδ-οἰκεῖον,
καί θερμῷ τὸ κατάλληλον. Μηκέτι γὰρ τοῦ ὄγκου
τοῦ ἐκ τῶν ἑτερογενῶν συνεστηκότος, βιαίως τε καὶ
κατηναγκασμένως συμπεπλεγμένου, dum. κατ’ ἐξου-
σίαν ἑκάστου τῶν ἐν ἡμῖν πρὸς τὴν οἰκείαν ἐστίαν
ἐπανελθόντος, παύεται ἀπὸ τούτου ἡ φύσις, συν-
έχουσα βιαίως ὲν αὐτῇ τῶνάλλοφύλων τὴν συμφυΐαν.
Εἰ δέ τις καὶ τὸν ὕπνον, καὶ τὴν ἐγρήγορσιν ’πρὸς τὸ
τῆς ζωῆς ταύτης εἶδος μετὰ τῶν εἰρημένων παρα-
λαμϐἀνει, οὐκ ἔξω τῆς ἀληθείας τὸν λόγον ποιήσε-
ται. Κάμνει γὰρ καὶ διά τούτων ἡ φύσις, ἀεὶ πρὸς
τὰ ἐναντία μεθελκομένη, καὶ νῦν ,μὲν λυομένη ’τῷ
Evt-vo), πάλιν δὲ τρνουμένη διὰ τῆς ἐγρηγόρσεως, δι’ C
ὧν ἀμφοτέρων πρὸς τὲ κενοῦσθαι καὶ ἠλήρόῡσθαζπα.
ρασκευὰζεται. Ei τοίνυν πλήρωσίς τε καὶ κένωσις τῆς
ζωῇς ἡμῶν ἐστι τὸ ἰδίωμα, καλῶς ἂν ἔχοι τὸν προρ-
ρηθέντα περὶ τῆς τοῦ καλοῦ κρίσεως χαρακτῆρα- νῦν
ἀντεξετάσαι τοῖς τῆς ζωῆς ἰδιώμασιν, ὥστε κατιδεῖν
είτε τὸ ἀληθινόν ἐστιν ἀγαθὸν ἡ ζωὴ αὕτη, εἴτε καί
ἄλλο τι παρά τοῦτο. ’Ὁτι μὲν οὗν καθ’ ἑαυτὴν ή πλή-
ρωσις οὐκ ἂν ἐἰκότως ἐν τῇ τοῦ καλοῦ φύσει κριθείη,
πᾶσι δῆλον τὸ τοιοῦτόν ἐστιν, ἐκ τοῦ καὶ τὸ ἐναντίον
αὐτῇ, λέγω δέ τὸ κενοῦσθαι, καλὸν εἶναι νομίζεσθαι.
Ἐπὶ γὰρ τῶν ἀλλήλων ἐκ τοῦ ἐναντίου ἀντικαθεστη-
κότων, οὐκ ἔστι δυνατὸν τὸν τοῦ καλοῦ λόγον ἐπίσης
τοῖς ἀντικαθεστῶσιν ἁρμόζεσθαι · ἀλλ’ εί τοῦτο κα-
λὺν εἴη κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, τὸ ἀντικείμενον αὐτῷ
πάντως ἔσται κακόν. Ἀ).λά μὴν ἐνταῦθα ἐπίσης παρ’
ἑκατέρου τούτων τὸ χρήσιμον ἡ φύσις ἔχει. Ούκ ἄρα
τὸν τοῦ καλοῦ ὁρισμὸν δέξασθαι δυνατῶς ἔχει, οὔτε
ἡ. πλήρωσις, οὔτε ἡ κένωσις. Οὐκοῦν ἄλλον τι παρὰ
τὸ ἀγαθὸν ἀποδέδεικται εἶναι ἠ πλήρωσις. Οὔτε γάρ
παντὶ, οὔτε πάντοτε, οὔτε κατά πᾶν εἶδος αἱρετὸν
εἶναι τὸ τοιοῦτον παρά πάντων ὡμολόγηται. Οὐ μόνον
γὰρ ἐν τοῖς βλαπτικοίς γενέσθαι τὸν κόρον ἐστὶν ὀλέ-
θριον, ἀλλὰ καὶτὸ ἐν τοῖς καταλλήλοις παρελθεῖν τῇ
ἀμετρίᾳ. τὸ χρήσιμον, κινδύνων πολλάκις καὶ διαφθολ
ρᾶς αἴτιον γίνεται. Καὶ εἴ ποτε πληθωρικῆς κατα-
στάσεως ἐπιζητούσης τὴν κένωσιν, ἄλλη τις πληθώρα
τὴν οὖσαν ἐπιιρορτίσειεν, σωρεία γίνεται κακῶν τὸ
τοιοῦτον, εἰς ἀνήκεστα προϊοῦσα πάθη. Οὐκοῦν οὔτε
παντὶ, οὔτε πάντως ἀγαθόν τί ἐστιν. ἡ πλήρωσις,
ἀλλὰ καὶ πρός τι, καί ποτε, καὶ κατᾶ τὸ ποσόν τε καὶ τὸ ποιὸν, τὸ ἐξ αὐτοῦ γίνεται χρήσιμον.
κένωσις διχόθεν ἐνεργουμένη ο ἡ μὲν διάήβρώσεὼς τε
καὶ πόσεως,ή δὲ διὰ τῆς τοῦ ἀέρος ὁλκῆς τε καὶ
ἁποποιήσεως, ὧν ἄνευ ἡ κατά σάρκα ζωὴ συστῆναι
φύσιν οὐκ ἔχει. Τότε γὰρ τοῦ’ζῇν ὁ ἄνθρωπος παύε-
ται, ὅταν ἠ τῶν ἐναντίων τούτων διαδοχὴ μηκέτι
διοχλῇ τὴν φύσιν. Ἵσταται γὰρ μετὰ τοῦτο- καθόλου
η τοιαύτη ἐνέργεια, οὐδενὸς τῶν ἔξωθεν έν τοῖς νεκρω-
θείσιν οὔτε είσρέοντος, οῦτε ἀπογινομένου, ἀλλὰ πρὸς
τὰ συγγενῆ στοιχεῖα τοῦ ἐκ τούτων συνεστηκότος σώ-
ματος διακριθέντος καὶ ἁναλύσαντος, ἠρεμεῖ τὺ λοι·
πὸν δι’. ἡσυχίας ἡ φύσις, τῷ οἰκείῳ στοιχείῳ προσ-
αναπαύσασα τὸ συγγενὲς καὶ ὁμόφυλον, τῇ γῇ τὸ
γεῶδες, καὶ τῷ ἀέρι τὸ ἴδιον, καὶ τῷ ὑγρῷ ἰδ-οἰκεῖον,
καί θερμῷ τὸ κατάλληλον. Μηκέτι γὰρ τοῦ ὄγκου
τοῦ ἐκ τῶν ἑτερογενῶν συνεστηκότος, βιαίως τε καὶ
κατηναγκασμένως συμπεπλεγμένου, dum. κατ’ ἐξου-
σίαν ἑκάστου τῶν ἐν ἡμῖν πρὸς τὴν οἰκείαν ἐστίαν
ἐπανελθόντος, παύεται ἀπὸ τούτου ἡ φύσις, συν-
έχουσα βιαίως ὲν αὐτῇ τῶνάλλοφύλων τὴν συμφυΐαν.
Εἰ δέ τις καὶ τὸν ὕπνον, καὶ τὴν ἐγρήγορσιν ’πρὸς τὸ
τῆς ζωῆς ταύτης εἶδος μετὰ τῶν εἰρημένων παρα-
λαμϐἀνει, οὐκ ἔξω τῆς ἀληθείας τὸν λόγον ποιήσε-
ται. Κάμνει γὰρ καὶ διά τούτων ἡ φύσις, ἀεὶ πρὸς
τὰ ἐναντία μεθελκομένη, καὶ νῦν ,μὲν λυομένη ’τῷ
Evt-vo), πάλιν δὲ τρνουμένη διὰ τῆς ἐγρηγόρσεως, δι’ C
ὧν ἀμφοτέρων πρὸς τὲ κενοῦσθαι καὶ ἠλήρόῡσθαζπα.
ρασκευὰζεται. Ei τοίνυν πλήρωσίς τε καὶ κένωσις τῆς
ζωῇς ἡμῶν ἐστι τὸ ἰδίωμα, καλῶς ἂν ἔχοι τὸν προρ-
ρηθέντα περὶ τῆς τοῦ καλοῦ κρίσεως χαρακτῆρα- νῦν
ἀντεξετάσαι τοῖς τῆς ζωῆς ἰδιώμασιν, ὥστε κατιδεῖν
είτε τὸ ἀληθινόν ἐστιν ἀγαθὸν ἡ ζωὴ αὕτη, εἴτε καί
ἄλλο τι παρά τοῦτο. ’Ὁτι μὲν οὗν καθ’ ἑαυτὴν ή πλή-
ρωσις οὐκ ἂν ἐἰκότως ἐν τῇ τοῦ καλοῦ φύσει κριθείη,
πᾶσι δῆλον τὸ τοιοῦτόν ἐστιν, ἐκ τοῦ καὶ τὸ ἐναντίον
αὐτῇ, λέγω δέ τὸ κενοῦσθαι, καλὸν εἶναι νομίζεσθαι.
Ἐπὶ γὰρ τῶν ἀλλήλων ἐκ τοῦ ἐναντίου ἀντικαθεστη-
κότων, οὐκ ἔστι δυνατὸν τὸν τοῦ καλοῦ λόγον ἐπίσης
τοῖς ἀντικαθεστῶσιν ἁρμόζεσθαι · ἀλλ’ εί τοῦτο κα-
λὺν εἴη κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, τὸ ἀντικείμενον αὐτῷ
πάντως ἔσται κακόν. Ἀ).λά μὴν ἐνταῦθα ἐπίσης παρ’
ἑκατέρου τούτων τὸ χρήσιμον ἡ φύσις ἔχει. Ούκ ἄρα
τὸν τοῦ καλοῦ ὁρισμὸν δέξασθαι δυνατῶς ἔχει, οὔτε
ἡ. πλήρωσις, οὔτε ἡ κένωσις. Οὐκοῦν ἄλλον τι παρὰ
τὸ ἀγαθὸν ἀποδέδεικται εἶναι ἠ πλήρωσις. Οὔτε γάρ
παντὶ, οὔτε πάντοτε, οὔτε κατά πᾶν εἶδος αἱρετὸν
εἶναι τὸ τοιοῦτον παρά πάντων ὡμολόγηται. Οὐ μόνον
γὰρ ἐν τοῖς βλαπτικοίς γενέσθαι τὸν κόρον ἐστὶν ὀλέ-
θριον, ἀλλὰ καὶτὸ ἐν τοῖς καταλλήλοις παρελθεῖν τῇ
ἀμετρίᾳ. τὸ χρήσιμον, κινδύνων πολλάκις καὶ διαφθολ
ρᾶς αἴτιον γίνεται. Καὶ εἴ ποτε πληθωρικῆς κατα-
στάσεως ἐπιζητούσης τὴν κένωσιν, ἄλλη τις πληθώρα
τὴν οὖσαν ἐπιιρορτίσειεν, σωρεία γίνεται κακῶν τὸ
τοιοῦτον, εἰς ἀνήκεστα προϊοῦσα πάθη. Οὐκοῦν οὔτε
παντὶ, οὔτε πάντως ἀγαθόν τί ἐστιν. ἡ πλήρωσις,
ἀλλὰ καὶ πρός τι, καί ποτε, καὶ κατᾶ τὸ ποσόν τε καὶ τὸ ποιὸν, τὸ ἐξ αὐτοῦ γίνεται χρήσιμον.