PG 6, col. 1049
In English: Theophilus to Autolycus 2.3
σκουσι τὰς ἱστορίας καὶ γενεαλογίας τῶν λεγομένων
θεῶν. Οπόταν γὰρ ἔντυγχάνητε ταῖς γενέσεσιν αὐ-
τῶν, ὡς ἀνθρώπους αὐτοὺς νοετε· ὕστερον δέ θεοὺς
προσαγορεύετε, καὶ θρησκεύετε αὐτοῖς, οὐκ ἐφιστά-
νοντες οὐδὲ συνιέντες, ὅτι οἶους αὐτοὺς ἀνέγγνωτε
γεγονέναι, τοιοῦτοι καὶ ἐγεννβθησαν,
ῆ. XΚαὶ τῶν μὲν τότε θεῶν, εἶπερ ἐγεννῶντο, γέ-
νεσις πολλὴ ηὗρίσκετο· τὸ δὲ νῦν ποῦ θεῶν γένεσις
δείκνυται; Εἰ γὰρ τότε ἐγέννων καὶ ἐγεννῶντο, δῆ-
λον, δτι ἐχρῆν καὶ ἔως τοῦ δεῦρο γίνεσθαι θεοὺς γεν-
νητούς εἱ δὲ μή γε, ἀσθενἐς τὸ τοιούτοι νοηθήσεται.
Ἡ γὰρ ἐγήρασαν, διὸ οὐκ ἔτι γεννῶσιν, ἢ ἀπέθανον,
καὶ οὐκ ἔτι εἶσίν. Εἰ γὰρ ἐγεννῶντο θεοὶ, ἐχρῆν καὶ
ἔως τοῦ δεῦρο γεννᾶσθαι· καθάπερ γὰρ καὶ ἄνθρω-
ποι γεννῶνται· μάλλον δὲ καὶ πλείονες θεοὶ ὕφειλον
εἶναι τῶν ἀνθρώπων, ῶς φησι Σίβυλλα·
Εὶ δὲ θεοὶ γεννῶσι (ββ), καὶ ἀθάνατοί γε μένουσι,
Πλείονες ἀνθρώπων γεγενομένοι οἱ δὶ eseἱ (7)
[ῆσαν,
ὐδὲ τόπος στῆναι θνητοῖς οὐκ ἄν ποθʼ ὑπῆρ-
[Κιν.
γὰρ ἀνθρώπων θνητῶν καὶ ὸλιγοχρονίων ὅντων
γεννώμενα τέκνα ἔως τοῦ δεῦρο δείκνυται, καὶ
οὐ πέπαυται τὸ μὴ γεννάσθαι (β8) ἀνθρώπους, διὸ
πληθόουσι πόλεις καὶ κῶμαι, ἔτι μὴν καὶ χῶραι κατ-
οικοῦνται, πῶς οὐχὶ μάλλον ἐχρῆν θεοὺς τοὺς μὴ
ἀποθνήσκοντας, κατὰ τους ποιητὰς, γεννξν καὶ γεν-
νάσθαι, καθώς φατε θεῶν γένεσιν γεγενῆσθαι; Πρὸς
τί δὲ τοτε μὲν τὸ δρος τὸ καλούμενον Ολυμπος ὑπὸ
θεῶν κατῳκεῖτο, νυνὶ δὲ ἔρημον τυγχανει; B τίνος
ἔνεκεν τότε μὲν ὁ βεὺς ἐν τῇ tδη κατῷκει, καὶ ἐγι-
νώσκετο οἶκῶν ἐκε κατὰ τὸν Ομηρον καὶ τοὺς λοι-
ποὺς ποιητὰς, νυνὶ δὲ ἀγνοεῖται; Διὰ τί δὲ καὶ οὐκ ἦν
πανταχόσε, ἀλλʼ ἐν μέρει τῆς εὐρίσκετο, B γὰρ
τῶν λοιπῶν ἡμέλει, ἀδύνατος ἦν τοῦ πανταχόσε
εἶναι, καὶ τῶν πάντων προνοεῖν. hἰ γὰρ ἦν, εἱ τύχοι
εἶπεῖν, ἐν τόπῳ ἀνατολικῷ, οὐκ ἦν ἐν τόπῳ δυ-
τικῷ· εἱ δὲ αῦ πάλιν ἐν τοττς δυτικοῖς ἦν, οὐκ ἦν ἐν
τοῖς ἀνατολικοῖς. Θεοῦ δὲ τοῦ ὑψίστου καὶ παντο-
κκράτορος, καὶ τοὺ ὀντως Θεοῦ, τοῦτό ἐστι μὴ μόνον
τὸ πανταχόσε εἶναι, ἀλλὰ καὶ πάντα ἐτορᾷν (69) καὶ
πάντων ἀκούειν· ὅτι μὴν μηδὲ τὸ ἐν τόπῳ χωρεῖσθαι·
εὶ δὲ μή γε, μείζων ὁ χωρῶν τόπος αὐτοὺ εὐρεθήσε-
ται· μεῖζον γ70) γάρ ἐστι τὸ χωροῦν τοῦ χωρουμένου-
Θεὸς γὰρ οὐ χωρεῖται, ἀλλὰ αὐτός ἐστι τόπος τῶ,
ὅλων. Πρὸς τί δὲ καὶ καταλέλοιπεν ὸ Ζεὺς τὴν Τδην;
πότερον τελευτήσας, ἢ οὐκ ἔτι ἦρεσεν αὐτῷ ἐκεῖνο τὼ
δρος; Ποῦ δὲ καὶ ἐπορεύθη,; Εἰς οἴρανοὺς; οὐχὶ.
ΤἈλλὰ ἐρεῖς εἱς Κρήτην; ναί· ὅπου καὶ τάφος αὐ-
(66) Et δὲ σεοὶ γεννῶσt. Ita codex Bodleianus.
fegitor in Sibyllinis libris εἰ δέ γι γεννῶσι. Τigur.
et Paris., τἱ δὲ γεννώσι.
(57) oἱ δὲ γ-εωl. Sellus et VValfius d θεοi, quam-
vis ms. Bodl. et editi omnes repugnent.
(68) Τὸ μὴ θεννᾶσθαι. Scripsit VVolfinε τὸ μὲν
γεννᾶσθαιCidque necessarium esse duxit ad senten-
tiam restituendam. Sed minus vidit vir eruditus
negationem illam, quam sustulit, et si superluere
videtur, ex more tamen et ingenio linguæ Græcæ
θεῶν. Οπόταν γὰρ ἔντυγχάνητε ταῖς γενέσεσιν αὐ-
τῶν, ὡς ἀνθρώπους αὐτοὺς νοετε· ὕστερον δέ θεοὺς
προσαγορεύετε, καὶ θρησκεύετε αὐτοῖς, οὐκ ἐφιστά-
νοντες οὐδὲ συνιέντες, ὅτι οἶους αὐτοὺς ἀνέγγνωτε
γεγονέναι, τοιοῦτοι καὶ ἐγεννβθησαν,
ῆ. XΚαὶ τῶν μὲν τότε θεῶν, εἶπερ ἐγεννῶντο, γέ-
νεσις πολλὴ ηὗρίσκετο· τὸ δὲ νῦν ποῦ θεῶν γένεσις
δείκνυται; Εἰ γὰρ τότε ἐγέννων καὶ ἐγεννῶντο, δῆ-
λον, δτι ἐχρῆν καὶ ἔως τοῦ δεῦρο γίνεσθαι θεοὺς γεν-
νητούς εἱ δὲ μή γε, ἀσθενἐς τὸ τοιούτοι νοηθήσεται.
Ἡ γὰρ ἐγήρασαν, διὸ οὐκ ἔτι γεννῶσιν, ἢ ἀπέθανον,
καὶ οὐκ ἔτι εἶσίν. Εἰ γὰρ ἐγεννῶντο θεοὶ, ἐχρῆν καὶ
ἔως τοῦ δεῦρο γεννᾶσθαι· καθάπερ γὰρ καὶ ἄνθρω-
ποι γεννῶνται· μάλλον δὲ καὶ πλείονες θεοὶ ὕφειλον
εἶναι τῶν ἀνθρώπων, ῶς φησι Σίβυλλα·
Εὶ δὲ θεοὶ γεννῶσι (ββ), καὶ ἀθάνατοί γε μένουσι,
Πλείονες ἀνθρώπων γεγενομένοι οἱ δὶ eseἱ (7)
[ῆσαν,
ὐδὲ τόπος στῆναι θνητοῖς οὐκ ἄν ποθʼ ὑπῆρ-
[Κιν.
γὰρ ἀνθρώπων θνητῶν καὶ ὸλιγοχρονίων ὅντων
γεννώμενα τέκνα ἔως τοῦ δεῦρο δείκνυται, καὶ
οὐ πέπαυται τὸ μὴ γεννάσθαι (β8) ἀνθρώπους, διὸ
πληθόουσι πόλεις καὶ κῶμαι, ἔτι μὴν καὶ χῶραι κατ-
οικοῦνται, πῶς οὐχὶ μάλλον ἐχρῆν θεοὺς τοὺς μὴ
ἀποθνήσκοντας, κατὰ τους ποιητὰς, γεννξν καὶ γεν-
νάσθαι, καθώς φατε θεῶν γένεσιν γεγενῆσθαι; Πρὸς
τί δὲ τοτε μὲν τὸ δρος τὸ καλούμενον Ολυμπος ὑπὸ
θεῶν κατῳκεῖτο, νυνὶ δὲ ἔρημον τυγχανει; B τίνος
ἔνεκεν τότε μὲν ὁ βεὺς ἐν τῇ tδη κατῷκει, καὶ ἐγι-
νώσκετο οἶκῶν ἐκε κατὰ τὸν Ομηρον καὶ τοὺς λοι-
ποὺς ποιητὰς, νυνὶ δὲ ἀγνοεῖται; Διὰ τί δὲ καὶ οὐκ ἦν
πανταχόσε, ἀλλʼ ἐν μέρει τῆς εὐρίσκετο, B γὰρ
τῶν λοιπῶν ἡμέλει, ἀδύνατος ἦν τοῦ πανταχόσε
εἶναι, καὶ τῶν πάντων προνοεῖν. hἰ γὰρ ἦν, εἱ τύχοι
εἶπεῖν, ἐν τόπῳ ἀνατολικῷ, οὐκ ἦν ἐν τόπῳ δυ-
τικῷ· εἱ δὲ αῦ πάλιν ἐν τοττς δυτικοῖς ἦν, οὐκ ἦν ἐν
τοῖς ἀνατολικοῖς. Θεοῦ δὲ τοῦ ὑψίστου καὶ παντο-
κκράτορος, καὶ τοὺ ὀντως Θεοῦ, τοῦτό ἐστι μὴ μόνον
τὸ πανταχόσε εἶναι, ἀλλὰ καὶ πάντα ἐτορᾷν (69) καὶ
πάντων ἀκούειν· ὅτι μὴν μηδὲ τὸ ἐν τόπῳ χωρεῖσθαι·
εὶ δὲ μή γε, μείζων ὁ χωρῶν τόπος αὐτοὺ εὐρεθήσε-
ται· μεῖζον γ70) γάρ ἐστι τὸ χωροῦν τοῦ χωρουμένου-
Θεὸς γὰρ οὐ χωρεῖται, ἀλλὰ αὐτός ἐστι τόπος τῶ,
ὅλων. Πρὸς τί δὲ καὶ καταλέλοιπεν ὸ Ζεὺς τὴν Τδην;
πότερον τελευτήσας, ἢ οὐκ ἔτι ἦρεσεν αὐτῷ ἐκεῖνο τὼ
δρος; Ποῦ δὲ καὶ ἐπορεύθη,; Εἰς οἴρανοὺς; οὐχὶ.
ΤἈλλὰ ἐρεῖς εἱς Κρήτην; ναί· ὅπου καὶ τάφος αὐ-
(66) Et δὲ σεοὶ γεννῶσt. Ita codex Bodleianus.
fegitor in Sibyllinis libris εἰ δέ γι γεννῶσι. Τigur.
et Paris., τἱ δὲ γεννώσι.
(57) oἱ δὲ γ-εωl. Sellus et VValfius d θεοi, quam-
vis ms. Bodl. et editi omnes repugnent.
(68) Τὸ μὴ θεννᾶσθαι. Scripsit VVolfinε τὸ μὲν
γεννᾶσθαιCidque necessarium esse duxit ad senten-
tiam restituendam. Sed minus vidit vir eruditus
negationem illam, quam sustulit, et si superluere
videtur, ex more tamen et ingenio linguæ Græcæ