PG 6, col. 811
est autem per communicationem, non per abscis-
sionem. Nam quod abscissum est, a primo sepa-
(44) Οὐ κατὰ κενοῦ χῳρήσας. Verbumnnon pro-
gressum est in vacuum et inane, quia statim. atque
progressum est', mundus e nihilo eductus. In quo
quidem significat Tatianus Verbum non esse rem
inanimamfsive sonum inanem, sedpersonam om-
nibus Patris ideis, ejusque potentia et omnibus
attributis instructam. quaprogrediente non potuit
efl‘ectio non consequi. Tatiani; sensum egregie ex-
plicat Tertullianus'dum ait: Quodest enim,’dice.s,.
sermo, nisi vos: et sonus orisget, sicut. grammatici
tradunt, aer offensus, intelligibilis auditu, caeterum Β attributis abmterno donatum prodiisse , nec crea-
racuum' nescio"quid et inane et incorporale. At ego
nihil dico de Deo inane et uacuum prodire potuisse,
ut non de inani et vacuo prolatum, nec carere substan-
tia quod ‘de. tanta substantia processit, et tantas‘sub-
stantius fecit; fecit enim et ipsc qute facta sunt per
illum. Quale est ut nihil sit ipse sine quo nihil factum
est; ut inanis solida et uacuus plena et incorporalis
corporalia sit aperatus. Tertull. cap. 5 adv. Prax.
(45) Ἔργον πρρτόζοκον τοῦ Πατρός. Sic Regius
rimus; editi τοῦ ῌνεύματος, excepta tamen editi—one
rimus; eum του υνευματος, excepta tamen contione
Vrontonis Dncaai. Non verendum est ne Filium Dei
in rebus creatis numeret_Tatianus. Satis ejus aeter-
nitati consulit, dum illud omnia ab aeterno susten-
tasse dicit, atque, hanc generationem ad mundi
creationem nihil aliud esse quam voluntariam ad-
ministrationem. Equalitatem et substantia: unita-
tem non minus aperte declarat, cum Verbum ait
esse lumen de lumine accensum; ita tamen ut
a Patre separari non possit. Verbum ergo vocatur
opus, quia non in uac_uum progressum est, sed__sta.
tim ιςιιὶιιιιξ-ιῃθοιιίἰιηιξ-ίῖοοιιις⁸ consecutus est._Unde
Philolib. De sacrificiis Abel et Cain, p. HQ : ’0_~(ap
Θεὸς λέγων ἆμα ἐποίει, μηδὲν μεταξὺ ἀμφοῖν τιθείςῖ
ιεί⁸ δὲεχρῂ δόγμα κινεῖνιαληθέστερον, ,όᾉόχοςιέργον
ει οεεχρη οογμα κινειν annuens ον, o Λοχος εργον
αὐτου. Deus enim stmul dicendo fimebat, nihil inter
utrumque spatiiinterponens ; vel si_verior sententia
proferenda, Verbum est opus ejusLJustinus‘ Dialog.
ιι. 114, contendit bis in verbis: Videbo caelos tuos,
opera digitorum tuorum, _non aliain_operationem
intelligendam esse quam Verbum Dei. LSic etiam
υιυ ω..ειμι
Sapientiam
Tertullianus adv. Hermogcn., c. 2οε
fuisse initium viarum, quia cogitatio et
ispositio
prima Sophia? fit operatio, de cogitatu viam operibus
instituens. In quo quidem obseriandum est Verbum
appellari opus, non solum quia Deus instrumentis
non indiget ac dicendo Operatur, sed etiam maxime
quia per'consubstantialem personam operatur, non
er sonum evanescentem aut inanimam eflicicntiam.
linc etiam vocatur opus primogenitum, quod de re θ
inanima dici non posset,_'cui nec idem mundi ines-
sent, nec omnipotentia ad mundum creandum. Sed
cum ideae, quaeLut pote aeternae, antiquiores sunt
mundo, traditae Verbo fuerint; cumque exemplar
mundi in hoc Verbo omnia sustentante descript_um
fuerit, Verbum appellatur; opus primogenitum Pa-
tris. Tota res illustratur bis Philonis verbis ex libro
De mundi opificio : Οὐδ’ὁ ὲκ τῶν ἰδεῶν κόσμος θάλλον
ἂν ἔχοι τόπον, ἢκ τὸν θεῖον Λόγον τὸν ταῦτα διακο-
σμήσανεξαη. ,Εἰ δέ τιςέρελίὶσειε γυμνοῖέροιςὶχρήσα-
citat fecit; ὀνόμασιν , οὐδ-ὲν {iv ἓεερον εἴποι soi νοη-
τὸν εἶναι κόσμον,’ἢ Θεοῦ ᾼόγονλήδὴ ιιοσμοποιοῦντοξ.
Neque ille ea: ideis mundus alium habuerit locum,
quam divinum Verbum, quod adornavit hajc omnia...
Quod si cui libeat apertioribus uti vocabulis, nihil
aliud dixerit esse mundum,intelligibilem, quam Ver-
bum Dei mundum jam condentis. η
(46) Td δὲ μερισθὲν οἰκονομίας· αἵρεσιν προσ-
sionem. Nam quod abscissum est, a primo sepa-
(44) Οὐ κατὰ κενοῦ χῳρήσας. Verbumnnon pro-
gressum est in vacuum et inane, quia statim. atque
progressum est', mundus e nihilo eductus. In quo
quidem significat Tatianus Verbum non esse rem
inanimamfsive sonum inanem, sedpersonam om-
nibus Patris ideis, ejusque potentia et omnibus
attributis instructam. quaprogrediente non potuit
efl‘ectio non consequi. Tatiani; sensum egregie ex-
plicat Tertullianus'dum ait: Quodest enim,’dice.s,.
sermo, nisi vos: et sonus orisget, sicut. grammatici
tradunt, aer offensus, intelligibilis auditu, caeterum Β attributis abmterno donatum prodiisse , nec crea-
racuum' nescio"quid et inane et incorporale. At ego
nihil dico de Deo inane et uacuum prodire potuisse,
ut non de inani et vacuo prolatum, nec carere substan-
tia quod ‘de. tanta substantia processit, et tantas‘sub-
stantius fecit; fecit enim et ipsc qute facta sunt per
illum. Quale est ut nihil sit ipse sine quo nihil factum
est; ut inanis solida et uacuus plena et incorporalis
corporalia sit aperatus. Tertull. cap. 5 adv. Prax.
(45) Ἔργον πρρτόζοκον τοῦ Πατρός. Sic Regius
rimus; editi τοῦ ῌνεύματος, excepta tamen editi—one
rimus; eum του υνευματος, excepta tamen contione
Vrontonis Dncaai. Non verendum est ne Filium Dei
in rebus creatis numeret_Tatianus. Satis ejus aeter-
nitati consulit, dum illud omnia ab aeterno susten-
tasse dicit, atque, hanc generationem ad mundi
creationem nihil aliud esse quam voluntariam ad-
ministrationem. Equalitatem et substantia: unita-
tem non minus aperte declarat, cum Verbum ait
esse lumen de lumine accensum; ita tamen ut
a Patre separari non possit. Verbum ergo vocatur
opus, quia non in uac_uum progressum est, sed__sta.
tim ιςιιὶιιιιξ-ιῃθοιιίἰιηιξ-ίῖοοιιις⁸ consecutus est._Unde
Philolib. De sacrificiis Abel et Cain, p. HQ : ’0_~(ap
Θεὸς λέγων ἆμα ἐποίει, μηδὲν μεταξὺ ἀμφοῖν τιθείςῖ
ιεί⁸ δὲεχρῂ δόγμα κινεῖνιαληθέστερον, ,όᾉόχοςιέργον
ει οεεχρη οογμα κινειν annuens ον, o Λοχος εργον
αὐτου. Deus enim stmul dicendo fimebat, nihil inter
utrumque spatiiinterponens ; vel si_verior sententia
proferenda, Verbum est opus ejusLJustinus‘ Dialog.
ιι. 114, contendit bis in verbis: Videbo caelos tuos,
opera digitorum tuorum, _non aliain_operationem
intelligendam esse quam Verbum Dei. LSic etiam
υιυ ω..ειμι
Sapientiam
Tertullianus adv. Hermogcn., c. 2οε
fuisse initium viarum, quia cogitatio et
ispositio
prima Sophia? fit operatio, de cogitatu viam operibus
instituens. In quo quidem obseriandum est Verbum
appellari opus, non solum quia Deus instrumentis
non indiget ac dicendo Operatur, sed etiam maxime
quia per'consubstantialem personam operatur, non
er sonum evanescentem aut inanimam eflicicntiam.
linc etiam vocatur opus primogenitum, quod de re θ
inanima dici non posset,_'cui nec idem mundi ines-
sent, nec omnipotentia ad mundum creandum. Sed
cum ideae, quaeLut pote aeternae, antiquiores sunt
mundo, traditae Verbo fuerint; cumque exemplar
mundi in hoc Verbo omnia sustentante descript_um
fuerit, Verbum appellatur; opus primogenitum Pa-
tris. Tota res illustratur bis Philonis verbis ex libro
De mundi opificio : Οὐδ’ὁ ὲκ τῶν ἰδεῶν κόσμος θάλλον
ἂν ἔχοι τόπον, ἢκ τὸν θεῖον Λόγον τὸν ταῦτα διακο-
σμήσανεξαη. ,Εἰ δέ τιςέρελίὶσειε γυμνοῖέροιςὶχρήσα-
citat fecit; ὀνόμασιν , οὐδ-ὲν {iv ἓεερον εἴποι soi νοη-
τὸν εἶναι κόσμον,’ἢ Θεοῦ ᾼόγονλήδὴ ιιοσμοποιοῦντοξ.
Neque ille ea: ideis mundus alium habuerit locum,
quam divinum Verbum, quod adornavit hajc omnia...
Quod si cui libeat apertioribus uti vocabulis, nihil
aliud dixerit esse mundum,intelligibilem, quam Ver-
bum Dei mundum jam condentis. η
(46) Td δὲ μερισθὲν οἰκονομίας· αἵρεσιν προσ-