PG 69, col. 17
νὸν, ὁ εὐλογηθήσεται ἐπὶ τῆς γῆς.» Εὐλογήσουσι γὰρ A rit, clamante Deo per vocem sanctorum : « Ser-
τὸν Θεὸν τὸν ἀληθινόν. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ οὐκ ἂν
ἐνδοιάσειέ τις, ὀρθὰ καὶ εἰκότα φρονεῖν ῇρημένος.
ὅτι καινὰ γέγονεν ἐν Χριστῷ, φέρε, καταθρήσωμεν
τὴν παλαίωσιν ἤτις ποτέ ἐστι, καὶ τίνος ἂν λέγοιτο
γενέσθαι τυχὸν ἡ πρὸς ἄμεινον ἐπανόρθωσις, ὡς ἀπό
γε τοῦ μὴ εἰς ἅπαν ἐῤῥῶσθαι τε καὶ ἀλωβήτως ἔχειν·
ἤγουν ἀπὸ τοῦ κατεφθαρμένου, καὶ εἰς ὅπερ οὐκ ἦν
ἐν ἀρχαῖς ἀδοκήτως ὑπενηνεγμένου. Εἰδείη γὰρ ἂν
ὦδέ τις, καὶ μάλα ὀρθῶς, τὸ ὅποιπερ ἂν ἡμῖν ὁ τοῦ
προτεθέντος λόγου διάττει σκοπὸς, καὶ τὸ ἀμωμήτος
ἔχεν. ἐξοίχοιτο ἂν οὐδαμῶς.
β. Οὐκοῦν ἐ τῶν ὅλων ἀριστοτέχνης Θεὸς, δυνάμει
τῇ ἰδίᾳ καὶ παντουργικῇ, τουτέστι, τῷ Τἱῷ, πρὸς πᾶ g sua potentia omnium effectrice, hoc est, Eilio, ad
ὁτιοῦν τῶν πρακτέων χρώμενος· « Τέγονε γὰρ διʼ
αὐποῦ τὰ πάντα, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν· »
οὐρανόν τε καὶ γῆν καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ἐν ἀρχῇ
διετεκτήνατο, καὶ πρὸς γένεσιν ἐκάλει, καίτοι μὴ
ὄντα ποτέ. Πῶς δὲ ἄρα, τυχὸν εἴτις ἔροιτο, καὶ πόθεν,
ἀκούσεται πρὸς ἡμῶν τὸ σοφὸν δὴ τοῦτο καὶ ἄριστον
ἀληθῶς· « Τίς ἔγνω νοῦν Κυρίου; ἢ τίς σύμβουλος
αὐτοῦ ἐγένετο; ε Εἰ γὰρ δή τις ἕλοιτο τὰ τοιάδε δια-
μαθεῖν, ὅτι δεήσει πάντως αὐτῷ καὶ νοῦ καὶ φρενὸς,
κατά γε τὴν ἐν Θεῷ νοουμένην, οὐκ ἀμφίλογον.
Ἀλλʼ ὅτι μικρὰ τὰ ἐν ἡμῖν ἢ καὶ οὐδὲν ὅλως ὡς πρὸς
Θεὸν, σαφηνιεῖ δὲ λέγων αὐτός· « Οὐ γάρ εἰσιν αἱ
βουλαί μου, ὡς αἱ βουλαὶ ὑμῶν, οὐδὲ ὥσπερ αἱ ὁδοὶ
ὑμῶν, αἱ ὀδοί μου. Ἀλλʼ ὡς ἀπέχει ὁ οὐρανὸς ἀπὸ mitæ vestræ, viæ meæ; sed quemadmodum distat
τῆς γῆς, οὕτως ἀπέχει ἡ ὁδός μου ἀπὸ τῶν ὁδῶν X calum a terra, ita distat via mea a viis vestris, et
ὑμῶν, καὶ τὰ διανοήματα ὑμῶν ἀπὸ τῆς διανοίας
μου. » Ἀνείσθω δὴ οὖν, ὡς περιττὴ καὶ οὐδαμόθεν
ἀλώσιμος, ἡ περὶ τούτων βάσανος. Δημιουργεῖ γὰρ
ὡς οἶδε, καὶ ὅπως ἂν δύναιτο Θεός. Ἐκπεποιημένων
δὴ οὖν οὐρανοῦ καὶ γῆς ἐν ἀρχαῖς, εἶτα τῆς τῶν
ὑδάτων πληθύος εἰς ἕνα χῶρον συνεσταλμένης· εἴκειν
γὰρ ἦν ἀνάγκη τῷ λέγοντι· « Συναχθήτω τὸ ὕδωρ
εἰς συναγωγὴν μίαν· » ἐξεκαλύπτετο μὲν ἡ γῆ,
πόαις δὲ ταῖς οὕτω πολυειδέσι πανταχοῦ ἠνθίζετο,
καὶ ἦν ἀσυνήθως εὐπρεμνοτάτη ξύλων ἐγκάρπων
λαχοῦσα γένεσιν. Ἡλίου δὲ καὶ σελήνης ἐφαίνοντο
κύκλοι, καὶ νόμος ἦν ὁ παρὰ τοῦ Θεοῦ βραβεύων
ἑκάστῳ τὸ τῆς ἀρχῆς μέτρον. Τετάχατο γὰρ, ὁ μὲν
εἰς ἠῶ καὶ αὐγάς· ἡ δὲ εἰς νύκτα καὶ σκότος· καὶ,, in noctem et tenebras. Ipsum vero etiam colun
αὐτὸς δὲ τοῖς ἄστροις ὁ σύμπας ἡμῖν οὐρανὸς κατεῤ- totum stellis insignitum est. In quem porro usum.
ῥαίνετο. Καὶ μὴν καὶ ἐφʼ ὅτῳ γεγόνασιν, ἐθεσμοθέτει facta siqt, docuit, dicens : « Et sint in signa, et in
λέγων· « Καὶ ἔστωσαν εἰς σημεῖα καὶ εἰς καιροὺς. tempora, et in dies, et in annos : et sint in illumi-
καὶ εἰς ἡμέρας καὶ εἰς ἐνιαυτοὺς, καὶ ἔστωσαν εἰς nationem in firmamento cœli, ut luceant super ter-
φαῦσιν ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ, ὥστε φαί- ram . » Cum vero vita naturaliter sit omnium
νειν ἐπὶ τῆς γῆς. » Ἐπειδὴ δὲ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν Opifex, ipsam etiam aquarum naturam, matrem na-
ὁ τῶν ὅλων Δημιουργὸς, καὶ αὐτὴν τῶν ὑδάτων τὴν tatilium et volucrum aerem permeantium, opera-
φύσιν μητέρα νηκτῶν καὶ τῶν εἰς ἀέρα πτηνῶν εἰρ- tus est. Τerram veroo rursum jussit multiformem
γ άζετο. ῆν δὲ δὴ πάλιν ἐκέλευε καὶ κτηνῶν πολύ- jumentorum naturam edere, et ferorum animalium
μορφον ἐκδοῦναι φύσιν, καὶ θηρῶν ἀγρίων ἀτίθασσα indomita genera, promptissimeque quidquid ipsi
γάνη. Καὶ ἀμελητὶ τὸ δοκοῦν καὶ ὑπὲρ νοῦν ἐξεπράτ.- placuit, supraque omnem intellectum effecit.
τετ. Ἐφʼ ἐκάστῳ τῶν πεποιημένων, Λόγος ἦν ὁ δη- Uniusenjusque enim rci quam fecit, Verbum opi-
Romu. X, 34.
Apοc. n, 17; m, 12.
Jea. ,
14. 15.
τὸν Θεὸν τὸν ἀληθινόν. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ οὐκ ἂν
ἐνδοιάσειέ τις, ὀρθὰ καὶ εἰκότα φρονεῖν ῇρημένος.
ὅτι καινὰ γέγονεν ἐν Χριστῷ, φέρε, καταθρήσωμεν
τὴν παλαίωσιν ἤτις ποτέ ἐστι, καὶ τίνος ἂν λέγοιτο
γενέσθαι τυχὸν ἡ πρὸς ἄμεινον ἐπανόρθωσις, ὡς ἀπό
γε τοῦ μὴ εἰς ἅπαν ἐῤῥῶσθαι τε καὶ ἀλωβήτως ἔχειν·
ἤγουν ἀπὸ τοῦ κατεφθαρμένου, καὶ εἰς ὅπερ οὐκ ἦν
ἐν ἀρχαῖς ἀδοκήτως ὑπενηνεγμένου. Εἰδείη γὰρ ἂν
ὦδέ τις, καὶ μάλα ὀρθῶς, τὸ ὅποιπερ ἂν ἡμῖν ὁ τοῦ
προτεθέντος λόγου διάττει σκοπὸς, καὶ τὸ ἀμωμήτος
ἔχεν. ἐξοίχοιτο ἂν οὐδαμῶς.
β. Οὐκοῦν ἐ τῶν ὅλων ἀριστοτέχνης Θεὸς, δυνάμει
τῇ ἰδίᾳ καὶ παντουργικῇ, τουτέστι, τῷ Τἱῷ, πρὸς πᾶ g sua potentia omnium effectrice, hoc est, Eilio, ad
ὁτιοῦν τῶν πρακτέων χρώμενος· « Τέγονε γὰρ διʼ
αὐποῦ τὰ πάντα, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν· »
οὐρανόν τε καὶ γῆν καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ἐν ἀρχῇ
διετεκτήνατο, καὶ πρὸς γένεσιν ἐκάλει, καίτοι μὴ
ὄντα ποτέ. Πῶς δὲ ἄρα, τυχὸν εἴτις ἔροιτο, καὶ πόθεν,
ἀκούσεται πρὸς ἡμῶν τὸ σοφὸν δὴ τοῦτο καὶ ἄριστον
ἀληθῶς· « Τίς ἔγνω νοῦν Κυρίου; ἢ τίς σύμβουλος
αὐτοῦ ἐγένετο; ε Εἰ γὰρ δή τις ἕλοιτο τὰ τοιάδε δια-
μαθεῖν, ὅτι δεήσει πάντως αὐτῷ καὶ νοῦ καὶ φρενὸς,
κατά γε τὴν ἐν Θεῷ νοουμένην, οὐκ ἀμφίλογον.
Ἀλλʼ ὅτι μικρὰ τὰ ἐν ἡμῖν ἢ καὶ οὐδὲν ὅλως ὡς πρὸς
Θεὸν, σαφηνιεῖ δὲ λέγων αὐτός· « Οὐ γάρ εἰσιν αἱ
βουλαί μου, ὡς αἱ βουλαὶ ὑμῶν, οὐδὲ ὥσπερ αἱ ὁδοὶ
ὑμῶν, αἱ ὀδοί μου. Ἀλλʼ ὡς ἀπέχει ὁ οὐρανὸς ἀπὸ mitæ vestræ, viæ meæ; sed quemadmodum distat
τῆς γῆς, οὕτως ἀπέχει ἡ ὁδός μου ἀπὸ τῶν ὁδῶν X calum a terra, ita distat via mea a viis vestris, et
ὑμῶν, καὶ τὰ διανοήματα ὑμῶν ἀπὸ τῆς διανοίας
μου. » Ἀνείσθω δὴ οὖν, ὡς περιττὴ καὶ οὐδαμόθεν
ἀλώσιμος, ἡ περὶ τούτων βάσανος. Δημιουργεῖ γὰρ
ὡς οἶδε, καὶ ὅπως ἂν δύναιτο Θεός. Ἐκπεποιημένων
δὴ οὖν οὐρανοῦ καὶ γῆς ἐν ἀρχαῖς, εἶτα τῆς τῶν
ὑδάτων πληθύος εἰς ἕνα χῶρον συνεσταλμένης· εἴκειν
γὰρ ἦν ἀνάγκη τῷ λέγοντι· « Συναχθήτω τὸ ὕδωρ
εἰς συναγωγὴν μίαν· » ἐξεκαλύπτετο μὲν ἡ γῆ,
πόαις δὲ ταῖς οὕτω πολυειδέσι πανταχοῦ ἠνθίζετο,
καὶ ἦν ἀσυνήθως εὐπρεμνοτάτη ξύλων ἐγκάρπων
λαχοῦσα γένεσιν. Ἡλίου δὲ καὶ σελήνης ἐφαίνοντο
κύκλοι, καὶ νόμος ἦν ὁ παρὰ τοῦ Θεοῦ βραβεύων
ἑκάστῳ τὸ τῆς ἀρχῆς μέτρον. Τετάχατο γὰρ, ὁ μὲν
εἰς ἠῶ καὶ αὐγάς· ἡ δὲ εἰς νύκτα καὶ σκότος· καὶ,, in noctem et tenebras. Ipsum vero etiam colun
αὐτὸς δὲ τοῖς ἄστροις ὁ σύμπας ἡμῖν οὐρανὸς κατεῤ- totum stellis insignitum est. In quem porro usum.
ῥαίνετο. Καὶ μὴν καὶ ἐφʼ ὅτῳ γεγόνασιν, ἐθεσμοθέτει facta siqt, docuit, dicens : « Et sint in signa, et in
λέγων· « Καὶ ἔστωσαν εἰς σημεῖα καὶ εἰς καιροὺς. tempora, et in dies, et in annos : et sint in illumi-
καὶ εἰς ἡμέρας καὶ εἰς ἐνιαυτοὺς, καὶ ἔστωσαν εἰς nationem in firmamento cœli, ut luceant super ter-
φαῦσιν ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ, ὥστε φαί- ram . » Cum vero vita naturaliter sit omnium
νειν ἐπὶ τῆς γῆς. » Ἐπειδὴ δὲ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν Opifex, ipsam etiam aquarum naturam, matrem na-
ὁ τῶν ὅλων Δημιουργὸς, καὶ αὐτὴν τῶν ὑδάτων τὴν tatilium et volucrum aerem permeantium, opera-
φύσιν μητέρα νηκτῶν καὶ τῶν εἰς ἀέρα πτηνῶν εἰρ- tus est. Τerram veroo rursum jussit multiformem
γ άζετο. ῆν δὲ δὴ πάλιν ἐκέλευε καὶ κτηνῶν πολύ- jumentorum naturam edere, et ferorum animalium
μορφον ἐκδοῦναι φύσιν, καὶ θηρῶν ἀγρίων ἀτίθασσα indomita genera, promptissimeque quidquid ipsi
γάνη. Καὶ ἀμελητὶ τὸ δοκοῦν καὶ ὑπὲρ νοῦν ἐξεπράτ.- placuit, supraque omnem intellectum effecit.
τετ. Ἐφʼ ἐκάστῳ τῶν πεποιημένων, Λόγος ἦν ὁ δη- Uniusenjusque enim rci quam fecit, Verbum opi-
Romu. X, 34.
Apοc. n, 17; m, 12.
Jea. ,
14. 15.