PG 90, col. 173
δὴ καὶ ὁ γραπτὸς ὑπάρχων καθέστηκε νόμος· τὸ A quæ sane etiam lex scripta exsistit. Alterumquidem,
μὲν, ὡς μὴ οἰκειότατον (I) κτῆμα τῆς φύσεως, καὶ ut non summe propria necessariaque naturæ pos-
τῇ κατʼ αὐτὴν ὑπάρξει παντελῶς συμπαρατεινόμενος· sessio, ejusque prorsus exsistentiæ comes; alterum,
τὸ δὲ, ὡς περὶ γνῶσιν ἀληθῆ κινῶν ἡμᾶς καὶ πρω- ut quæ nos ad verara scientiam moveat primige-
τότυπον σοφίαν, τοὺς μὴ νομίζοντας τὴν ἐρώτησιν κα- niamque sapientiam : qui scilicet percontationem
τάληψινεἶναιτῆς ζητουμένης τῶν θείων ἀρχετυπίας· haud existimemus,. ejus quam quærimus, primige-
ἀλλὰ μόνον διὰ τῶν ἐν νόμῳ σωματικῶν συμβόλων, niæ ac exemplaris divinorum rationis 296 com-
ὡς διʼ ἐρωτήσεώς τινος πρὸς τὴν τῶν θείων ἀγαθῶν prehensionem; sed qui solum per corporalia legis
ἐπειγομένους κατάληψιν· ἴνα παυσώμεθα τῆς κατὰ symbola, velut percontando, ad divinorum compre-
τὴν ἐρώτησιν φροντίδος (ἐν ἢ τυχόν ἐστι πολλάκις hensionem bonorum enitamur, quo demum per-
καὶ πλάνησις [β7], ἐν τῇ τῶν ζητουμένων ἀληθείᾳ contandi cura (qua forte etiam non raro error ob-
γενόμενοι, καὶ τῆς αὐτῶν μεταποιηθῶμεν μακαριό- repat) liberemur, adepti eorum veritatem dequibus
τητος, φαινομένης ἐν ἡμῖν ἀναλλοιώτως κατὰ τὴν incumbebat ut sciscitaremur, nostramque nancisca-
μέθεξιν (70), καὶ τὸ κατʼ αὐτὴν εἶδος τῆς ἡμῶν γνώ- mur beatitudinem, invariabili in nobis comamercio
ρισμα ποιουμένης ὑπάρξεως· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ elucentem, ac nostræ substantiæ insigne notamque
Θεῷ καὶ Σωτῆρι ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. e propriam,ipsam suamformaam præstantem: in Chri-
Ἀμήν.
cula. Ἀmnen.
αXOAI.
α. Nοῦς εἰς ἄκρον διὰ τῶν ἀρετῶν καθαιρόμε-
νος, τοὺς τῶν ἀρετῶν πέφυκεν εἰκότως ἐκδιδάσκε- tum rationes condiscat, merito comparata est, quæ
σθαι λόγους· τὴν ἐξ αὐτῶν θειωδῶς χαρακτηρισθεῖ- iis divine insignitam scientiam sibi faciem vindicet.
σαν γνῶσιν, οἰκεῖον ποιούμενος πρόσωπον. Καθʼ Ex se namque suisque meritis, mens omnis formæ
ἑαυτὸν γὰρ ἀνείδεός τε καὶ ἀχαρακτήριστος πᾶς ac characteris expers exsistit; ascititiam habens
καθέστηκε νοῦς, μορφὴν ἔχων ἐπίκτητον, ἢ τὴν ἐκ formam, vel quæ virtutum luce scientia in spiritu
τῶν ἀρετῶν ὑποστᾶσαν ἐν πνεύματι γνῶσιν, ἢ τὴν darescit, vel quæ affectuum lnbe ex ignorantia ci
ἐκ τῶν παθῶν ἐπισυμβαίνουσαν ἄγνοιαν.
accidit.
6. Ὁ τὴν νοῦ μορφὴν τὴν ἐξ ἀρετῶν ἐν πνεύματι 2. Qui virtutum formam adeptus est, qua virtu-
θείαν δεξάμενος γνῶσιν, τὰ θεῖα λέγεται παθεῖν, tum luce in spiritu divina scientia nitescit, is di-
ὅτι μὴ φύσει κατὰ τὴν ὕπαρξιν, ἀλλὰ χάριτι κατὰ ῃ vina pati dicitur, quod non natura per substantiam,
τὴν μέθεξιν ταύτην προσέλαβεν. Ὁ δὲ τὴν ἐκ χά- sed gratia, participato eam munere iniit. Qui an-
ριτος μὴ δεξάμενος γνῶσιν, κἂν λέγῃ τι γνωστικὸν, tem non ex gratia nactus est scientiam, etsi spi-
οὐκ οἶδε κατὰ τὴν πεῖραν τοῦ λεγομένου τὴν δύνα- ritale aliquid (ad scientiam scilicet spectans) dixerit,
μιν. ιλὴ γὰρ μάθησις, τὴν καθʼ ἔξιν γνῶσιν οὐ haud tamen ipsa experientia ejus quod loquitur
δίδωσιν.
γ. Καλῶς κατὰ τόνδε τῆς Τραφῆς εἶπε τὸν τό-
πον λαμβάνεσθαι τὸν Σαούλ,· διὰ τὸ κατὰ πολλοὺς hunc Scripturæ locum; quod aliislocis varie ac-
ἐν ἄλλοις τόποις λαμβάνεσθαι τρόπους, πρὸς τὴν ἐκ cipiatur, pro eo ac sensus spititalis apte ex histo-
τῆς ἱστορίας ἀναδεικνυμένην θεωρίαν προσφυῶς ἀρ- ria concinnatus elicitur.
μοζόμενον.
ἡ. Ὡσπερ, φησὶν, ὁ παλλακῇ συναπτόμενος, νό- 4. Quemadmodum, inquit, qui pellici jungitur
μιμον οὐ κέκτηται τὸν γάμον· οὕτως ὁ σωματικῶς Iegitimum matrimonium non habet : sic neque qui
τὴν νομικὴν ἐξασκούμενος μάθησιν, νόμιμον τὴν corporali ratione legalem disciplinam colit legiti-
πρὸς αὐτὴν οὐκ ἔχει συμβίωσιν· νόθα γεννῶν ἐξ ID mam cum ea vitæ societatem init; spuria ex illa
αὐτῆς δόγματα, καὶ τῇ τῆς σαρκὸς ζωῇ συμφθειρό- gignons dogmata, et quæ una cum carnis vita in-
tereant.
μενα.
e. Ὁ πρὸς σῶμα, φησὶν, τὴν Τραφικὴν ἐκδεχό-
μενος μάθησιν, τὴν κατʼ ἐνέργειαν ἐξ αὐτῆς ἀμαρ- doctrinam accipit atque exponit, peccatum opere
τίαν διδάσκεται, καὶ τὴν κατὰ νοῦν τῆς ἀμαρτίας docetur, et ut illud mente meditetur, voluptatem
μελέτην· τρυφὴν, καὶ συνουσίας ἀκρατεῖς, καὶ φό- scilicet, impudicos coitus, cædes : omnem denique
(f) Ὡς μὴ οἰκειότατον. Necessario adjeci nega- sio, seu magis usus. Sic itaque lex quasi pædago-
tivam, quæ vel exscribenti exciderit, vcl Antiqua- gus parvulis data est, ac donec adulti jam legi
rio, ex cujus exemplari alia propagata : quod hæc Spiritus comparati essemus: quo etiam percontato
sit natura mutui, jam quoque superius Maximo est, et ut percontatio habenda, desiderio præstans
explicata, ut mutuum, non rata possessio sit, sed assurgere ad bona quæ indicat, non quasi ipsa
ad tempus non prorsus abdicato rei dominio ipsi illorum adeptio. Sic brevi medicamine restituta
feneranti, aut in eum translato, qui mutuum Maximi littera, tota ad calcem sic spisso varioque
accipit, sed ad summum per tempus; quo perejus opere ἄπταιστος labisque pura decurrit.
indulgentiam illi durat, illa quasi precara posses-
μὲν, ὡς μὴ οἰκειότατον (I) κτῆμα τῆς φύσεως, καὶ ut non summe propria necessariaque naturæ pos-
τῇ κατʼ αὐτὴν ὑπάρξει παντελῶς συμπαρατεινόμενος· sessio, ejusque prorsus exsistentiæ comes; alterum,
τὸ δὲ, ὡς περὶ γνῶσιν ἀληθῆ κινῶν ἡμᾶς καὶ πρω- ut quæ nos ad verara scientiam moveat primige-
τότυπον σοφίαν, τοὺς μὴ νομίζοντας τὴν ἐρώτησιν κα- niamque sapientiam : qui scilicet percontationem
τάληψινεἶναιτῆς ζητουμένης τῶν θείων ἀρχετυπίας· haud existimemus,. ejus quam quærimus, primige-
ἀλλὰ μόνον διὰ τῶν ἐν νόμῳ σωματικῶν συμβόλων, niæ ac exemplaris divinorum rationis 296 com-
ὡς διʼ ἐρωτήσεώς τινος πρὸς τὴν τῶν θείων ἀγαθῶν prehensionem; sed qui solum per corporalia legis
ἐπειγομένους κατάληψιν· ἴνα παυσώμεθα τῆς κατὰ symbola, velut percontando, ad divinorum compre-
τὴν ἐρώτησιν φροντίδος (ἐν ἢ τυχόν ἐστι πολλάκις hensionem bonorum enitamur, quo demum per-
καὶ πλάνησις [β7], ἐν τῇ τῶν ζητουμένων ἀληθείᾳ contandi cura (qua forte etiam non raro error ob-
γενόμενοι, καὶ τῆς αὐτῶν μεταποιηθῶμεν μακαριό- repat) liberemur, adepti eorum veritatem dequibus
τητος, φαινομένης ἐν ἡμῖν ἀναλλοιώτως κατὰ τὴν incumbebat ut sciscitaremur, nostramque nancisca-
μέθεξιν (70), καὶ τὸ κατʼ αὐτὴν εἶδος τῆς ἡμῶν γνώ- mur beatitudinem, invariabili in nobis comamercio
ρισμα ποιουμένης ὑπάρξεως· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ elucentem, ac nostræ substantiæ insigne notamque
Θεῷ καὶ Σωτῆρι ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. e propriam,ipsam suamformaam præstantem: in Chri-
Ἀμήν.
cula. Ἀmnen.
αXOAI.
α. Nοῦς εἰς ἄκρον διὰ τῶν ἀρετῶν καθαιρόμε-
νος, τοὺς τῶν ἀρετῶν πέφυκεν εἰκότως ἐκδιδάσκε- tum rationes condiscat, merito comparata est, quæ
σθαι λόγους· τὴν ἐξ αὐτῶν θειωδῶς χαρακτηρισθεῖ- iis divine insignitam scientiam sibi faciem vindicet.
σαν γνῶσιν, οἰκεῖον ποιούμενος πρόσωπον. Καθʼ Ex se namque suisque meritis, mens omnis formæ
ἑαυτὸν γὰρ ἀνείδεός τε καὶ ἀχαρακτήριστος πᾶς ac characteris expers exsistit; ascititiam habens
καθέστηκε νοῦς, μορφὴν ἔχων ἐπίκτητον, ἢ τὴν ἐκ formam, vel quæ virtutum luce scientia in spiritu
τῶν ἀρετῶν ὑποστᾶσαν ἐν πνεύματι γνῶσιν, ἢ τὴν darescit, vel quæ affectuum lnbe ex ignorantia ci
ἐκ τῶν παθῶν ἐπισυμβαίνουσαν ἄγνοιαν.
accidit.
6. Ὁ τὴν νοῦ μορφὴν τὴν ἐξ ἀρετῶν ἐν πνεύματι 2. Qui virtutum formam adeptus est, qua virtu-
θείαν δεξάμενος γνῶσιν, τὰ θεῖα λέγεται παθεῖν, tum luce in spiritu divina scientia nitescit, is di-
ὅτι μὴ φύσει κατὰ τὴν ὕπαρξιν, ἀλλὰ χάριτι κατὰ ῃ vina pati dicitur, quod non natura per substantiam,
τὴν μέθεξιν ταύτην προσέλαβεν. Ὁ δὲ τὴν ἐκ χά- sed gratia, participato eam munere iniit. Qui an-
ριτος μὴ δεξάμενος γνῶσιν, κἂν λέγῃ τι γνωστικὸν, tem non ex gratia nactus est scientiam, etsi spi-
οὐκ οἶδε κατὰ τὴν πεῖραν τοῦ λεγομένου τὴν δύνα- ritale aliquid (ad scientiam scilicet spectans) dixerit,
μιν. ιλὴ γὰρ μάθησις, τὴν καθʼ ἔξιν γνῶσιν οὐ haud tamen ipsa experientia ejus quod loquitur
δίδωσιν.
γ. Καλῶς κατὰ τόνδε τῆς Τραφῆς εἶπε τὸν τό-
πον λαμβάνεσθαι τὸν Σαούλ,· διὰ τὸ κατὰ πολλοὺς hunc Scripturæ locum; quod aliislocis varie ac-
ἐν ἄλλοις τόποις λαμβάνεσθαι τρόπους, πρὸς τὴν ἐκ cipiatur, pro eo ac sensus spititalis apte ex histo-
τῆς ἱστορίας ἀναδεικνυμένην θεωρίαν προσφυῶς ἀρ- ria concinnatus elicitur.
μοζόμενον.
ἡ. Ὡσπερ, φησὶν, ὁ παλλακῇ συναπτόμενος, νό- 4. Quemadmodum, inquit, qui pellici jungitur
μιμον οὐ κέκτηται τὸν γάμον· οὕτως ὁ σωματικῶς Iegitimum matrimonium non habet : sic neque qui
τὴν νομικὴν ἐξασκούμενος μάθησιν, νόμιμον τὴν corporali ratione legalem disciplinam colit legiti-
πρὸς αὐτὴν οὐκ ἔχει συμβίωσιν· νόθα γεννῶν ἐξ ID mam cum ea vitæ societatem init; spuria ex illa
αὐτῆς δόγματα, καὶ τῇ τῆς σαρκὸς ζωῇ συμφθειρό- gignons dogmata, et quæ una cum carnis vita in-
tereant.
μενα.
e. Ὁ πρὸς σῶμα, φησὶν, τὴν Τραφικὴν ἐκδεχό-
μενος μάθησιν, τὴν κατʼ ἐνέργειαν ἐξ αὐτῆς ἀμαρ- doctrinam accipit atque exponit, peccatum opere
τίαν διδάσκεται, καὶ τὴν κατὰ νοῦν τῆς ἀμαρτίας docetur, et ut illud mente meditetur, voluptatem
μελέτην· τρυφὴν, καὶ συνουσίας ἀκρατεῖς, καὶ φό- scilicet, impudicos coitus, cædes : omnem denique
(f) Ὡς μὴ οἰκειότατον. Necessario adjeci nega- sio, seu magis usus. Sic itaque lex quasi pædago-
tivam, quæ vel exscribenti exciderit, vcl Antiqua- gus parvulis data est, ac donec adulti jam legi
rio, ex cujus exemplari alia propagata : quod hæc Spiritus comparati essemus: quo etiam percontato
sit natura mutui, jam quoque superius Maximo est, et ut percontatio habenda, desiderio præstans
explicata, ut mutuum, non rata possessio sit, sed assurgere ad bona quæ indicat, non quasi ipsa
ad tempus non prorsus abdicato rei dominio ipsi illorum adeptio. Sic brevi medicamine restituta
feneranti, aut in eum translato, qui mutuum Maximi littera, tota ad calcem sic spisso varioque
accipit, sed ad summum per tempus; quo perejus opere ἄπταιστος labisque pura decurrit.
indulgentiam illi durat, illa quasi precara posses-