PG 93, col. 17
Θεοῦ δῆθεν συνηγορίαν ἀναδεξάμενοι, οἱ πρὸς θερα-
πείαν ἤκοντες, πικρότεροι τῷ δικαίῳ τῶν ἀλγηδόνων
κατέστησαν. Οτι δὲ οὐκ ἦν ἀληθὲς [ἔσ. ἀληθὴς ] ἡ
ὑπόνοια, ἐξὸν ἦν αὐτῷ διαχειρίσασθαι ἑαυτὸν, καὶ
ὑπεξαγαγεῖν τοῦ σώματος, ἀλλʼ οὐκ ἠνέσχετο τοῦτο
ποιεῖν διὰ τὸν Οὸν τὸν συνδήσαντα τὴν ψυχὴν τῷ
σώματι· καὶ ἤρα μὲν τοῦ θανάτου,εἰλικρινὲς δὲ πρὸς
Θεὸν φυλάττων σέβας, καίτοιγε ἐπʼ ἐξουσίας ἔχων,
οὐχ ἐαυτὸν ἀνεῖλεν. Εἴτις τοιγαροῦν τοῖς ἴχνεσιν
ἡκολούθησε τοῦ μεγάλου Ἰὼβ, καὶ τὸν ἐμπαθῆ φό-
βου ὑπεραναβὰς, εἰς τὴν τελευταίαν καὶ τελείαν
ἀγάπην ἔφθασεν, οἶδεν ἐκ ποίας παῤῥησίας οὕτω
διαλέγεται, καὶ ὅτι οὐκ ἂν ἐθάῤῥει κρίνεσθαι πρὸς
τὸν Θεὸν, εἱ μὴ τῇ ἀγάπῃ τῇ πρὸς αὐτὸν συνεδέδετο,
καὶ σφόδρα ἐθάῤῥει τῇ τοῦ Θεοῦ δικαιοκρισίᾳ· διὸ
καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ἀπεδέξατο, εἰδὼς ἐκ ποίας γνώμης
καὶ ποίας ἀγάπης τοὺς λόγους προέφερεν· εἰ δὲ καί
τις ἀλγηδόνων πεπείραται, διαφερόντως καταπλαγή-
σεται τὴν ἐν ταῖς βασάνοις τοῦ ἀνδρὸς φιλοσοφίαν.
Ἀλλʼ ἰτέον λοιπὸν ἐπὶ τὴν τῶν ῥητῶν ἑρμηνείαν.
Λέξομεν δὲ ὅσα τῇ ἱστορίᾳ συμβαίνει, καὶ ὅσα πρὸς
ἀλληγορίαν βλέπει, οὐδὲν τῇ ἱστορίᾳ λυμαινόμενα,
ῶσπερ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἀγίων Bιβλίων· οὕτω γὰρ
ἡμᾶς οἱ Πατέρες ἐδίδαξαν, μήτε ἐκριζοῦν τὰ ἐγγε-
7ραμμένα, καὶ πάντα πρὸς ἀλληγορίαν ἀντιστρέ-
φειν, μήτε Ἰουδαῖκῶς ἐναπομένειν μόνῳ τῷ γράμ-
ματι· ἀλλὰ διασκαλιδεύειν καὶ καλιεργεῖν τὸν νοητὸν
τῶν θείων Εραφῶν παράδεισον, καὶ τὰ μὲν τῇ ἱστο-
ρίᾳ, τὰ δὲ τῇ θεωρίᾳ ἀποδιδόναι· καὶ διαφερόντως
ἐπὶ τῶν Προφητῶν, ῶν ἔνα ἡγοῦμαι τὸν ἀγιώτατον
7ώδ. Εἰ μὲν γὰρ ἐκάτερα δέχεται τό ῥητὸν ἀβιάστως,
καὶ τὴν θεωρίαν, καὶ τὴν ἱστορίαν, χρηστέον ἀμφο-
τέροις· εἰ δὲ ἱστορίαν μόνην, μενετέον ἐπὶ τοῦ
γράμματος· εἰ δὲ πρὸς διάνοιαν μόνην ὀρᾷ, ἀνακου-
φιστέον τὸν λόγον, καὶ εἰς τὴν ἀλληγορίαν ἀνακτέον.
Χωρήσωμεν τοιγαροῦν, ὡς ἔφην, ἐπὶ τὴντῶν ῥητῶν
σαφήνειαν, αὐτὴν πρότερον αἰτήσαντες τοῦ μακα-
ρίου Ἰὼβ τὴν ἀγίαν ψυχὴν, ἱκετεῦσαι Θεὸν δοῦναί τι
ἡμῖν καὶ διανοηθῆναι καὶ εἰπεῖν τῆς τοῦ ἀνδρὸς με-
γαλεψυχίας ἐπάξιον.Iνα δὲ εὐμαθέστερον ἔχοιμεν,
καὶ καλῶς παρακολουθεῖν τοῖς λεγομένοις δυναίμεθα,
προθεωρίαις χρηστέον καθʼ ἔκαστον κεφάλαιον.
plex Deui venerari velit. Ut autem majore cum fructu doceamus, et ea quæ dicuntur rectius per-
sequi possimus, protheoriis in singulorum capitum explicatione uti oportet.
scbAAAIoN nPoToN.
Προθεωρία.
ἘἘν γοῦν τῷ πρώτῳ τούτῳ, ὄνομα τοῦ δικαίου
φησὶν ἡ Εραφὴ καὶ χώραν, καὶ προδιαγράφει τὴν
ῶραν αὐτοῦ τῆς ψυχῆς, προασφαλιζομένη τὸν ἀκρο-
ατὴν, ἵνα κατʼ αὐτὴν τοῦ ἀνδρὸς τὴν ὑπόληψιν ἀκού-
σῃ. καὶ τὰ ὑπʼ αὐτοῦ λεγόμενα, μηδὲν θορυβούμενος,
ἀλλʼ ἀσφαλῶς πεπεισμένος περὶ τῆς αὐτοῦ δικαιο-
σύνης· εἶτα ἐπιφέρει, ὡς καὶ πολύπαις ἦν, καὶ καλ-
λίπαις, καὶ βρύων πᾶσι τοῖς τῆς ἀνθρωπίνης εὐδαι-
ylicationem litteralem, intelligere, et vertere oportet.
πείαν ἤκοντες, πικρότεροι τῷ δικαίῳ τῶν ἀλγηδόνων
κατέστησαν. Οτι δὲ οὐκ ἦν ἀληθὲς [ἔσ. ἀληθὴς ] ἡ
ὑπόνοια, ἐξὸν ἦν αὐτῷ διαχειρίσασθαι ἑαυτὸν, καὶ
ὑπεξαγαγεῖν τοῦ σώματος, ἀλλʼ οὐκ ἠνέσχετο τοῦτο
ποιεῖν διὰ τὸν Οὸν τὸν συνδήσαντα τὴν ψυχὴν τῷ
σώματι· καὶ ἤρα μὲν τοῦ θανάτου,εἰλικρινὲς δὲ πρὸς
Θεὸν φυλάττων σέβας, καίτοιγε ἐπʼ ἐξουσίας ἔχων,
οὐχ ἐαυτὸν ἀνεῖλεν. Εἴτις τοιγαροῦν τοῖς ἴχνεσιν
ἡκολούθησε τοῦ μεγάλου Ἰὼβ, καὶ τὸν ἐμπαθῆ φό-
βου ὑπεραναβὰς, εἰς τὴν τελευταίαν καὶ τελείαν
ἀγάπην ἔφθασεν, οἶδεν ἐκ ποίας παῤῥησίας οὕτω
διαλέγεται, καὶ ὅτι οὐκ ἂν ἐθάῤῥει κρίνεσθαι πρὸς
τὸν Θεὸν, εἱ μὴ τῇ ἀγάπῃ τῇ πρὸς αὐτὸν συνεδέδετο,
καὶ σφόδρα ἐθάῤῥει τῇ τοῦ Θεοῦ δικαιοκρισίᾳ· διὸ
καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ἀπεδέξατο, εἰδὼς ἐκ ποίας γνώμης
καὶ ποίας ἀγάπης τοὺς λόγους προέφερεν· εἰ δὲ καί
τις ἀλγηδόνων πεπείραται, διαφερόντως καταπλαγή-
σεται τὴν ἐν ταῖς βασάνοις τοῦ ἀνδρὸς φιλοσοφίαν.
Ἀλλʼ ἰτέον λοιπὸν ἐπὶ τὴν τῶν ῥητῶν ἑρμηνείαν.
Λέξομεν δὲ ὅσα τῇ ἱστορίᾳ συμβαίνει, καὶ ὅσα πρὸς
ἀλληγορίαν βλέπει, οὐδὲν τῇ ἱστορίᾳ λυμαινόμενα,
ῶσπερ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἀγίων Bιβλίων· οὕτω γὰρ
ἡμᾶς οἱ Πατέρες ἐδίδαξαν, μήτε ἐκριζοῦν τὰ ἐγγε-
7ραμμένα, καὶ πάντα πρὸς ἀλληγορίαν ἀντιστρέ-
φειν, μήτε Ἰουδαῖκῶς ἐναπομένειν μόνῳ τῷ γράμ-
ματι· ἀλλὰ διασκαλιδεύειν καὶ καλιεργεῖν τὸν νοητὸν
τῶν θείων Εραφῶν παράδεισον, καὶ τὰ μὲν τῇ ἱστο-
ρίᾳ, τὰ δὲ τῇ θεωρίᾳ ἀποδιδόναι· καὶ διαφερόντως
ἐπὶ τῶν Προφητῶν, ῶν ἔνα ἡγοῦμαι τὸν ἀγιώτατον
7ώδ. Εἰ μὲν γὰρ ἐκάτερα δέχεται τό ῥητὸν ἀβιάστως,
καὶ τὴν θεωρίαν, καὶ τὴν ἱστορίαν, χρηστέον ἀμφο-
τέροις· εἰ δὲ ἱστορίαν μόνην, μενετέον ἐπὶ τοῦ
γράμματος· εἰ δὲ πρὸς διάνοιαν μόνην ὀρᾷ, ἀνακου-
φιστέον τὸν λόγον, καὶ εἰς τὴν ἀλληγορίαν ἀνακτέον.
Χωρήσωμεν τοιγαροῦν, ὡς ἔφην, ἐπὶ τὴντῶν ῥητῶν
σαφήνειαν, αὐτὴν πρότερον αἰτήσαντες τοῦ μακα-
ρίου Ἰὼβ τὴν ἀγίαν ψυχὴν, ἱκετεῦσαι Θεὸν δοῦναί τι
ἡμῖν καὶ διανοηθῆναι καὶ εἰπεῖν τῆς τοῦ ἀνδρὸς με-
γαλεψυχίας ἐπάξιον.Iνα δὲ εὐμαθέστερον ἔχοιμεν,
καὶ καλῶς παρακολουθεῖν τοῖς λεγομένοις δυναίμεθα,
προθεωρίαις χρηστέον καθʼ ἔκαστον κεφάλαιον.
plex Deui venerari velit. Ut autem majore cum fructu doceamus, et ea quæ dicuntur rectius per-
sequi possimus, protheoriis in singulorum capitum explicatione uti oportet.
scbAAAIoN nPoToN.
Προθεωρία.
ἘἘν γοῦν τῷ πρώτῳ τούτῳ, ὄνομα τοῦ δικαίου
φησὶν ἡ Εραφὴ καὶ χώραν, καὶ προδιαγράφει τὴν
ῶραν αὐτοῦ τῆς ψυχῆς, προασφαλιζομένη τὸν ἀκρο-
ατὴν, ἵνα κατʼ αὐτὴν τοῦ ἀνδρὸς τὴν ὑπόληψιν ἀκού-
σῃ. καὶ τὰ ὑπʼ αὐτοῦ λεγόμενα, μηδὲν θορυβούμενος,
ἀλλʼ ἀσφαλῶς πεπεισμένος περὶ τῆς αὐτοῦ δικαιο-
σύνης· εἶτα ἐπιφέρει, ὡς καὶ πολύπαις ἦν, καὶ καλ-
λίπαις, καὶ βρύων πᾶσι τοῖς τῆς ἀνθρωπίνης εὐδαι-
ylicationem litteralem, intelligere, et vertere oportet.