PL 139, col. 116
De geometria (Gerbertus Auriliacensis), J. P. Migne
Nunc et de reliquis orthogoniis videamus.
Sunt item alii orthogonii non iisdem laterum proportionibus,
quibus superiores, conjugati, sed ad
ipsorum tamen similitudinem tali in lateribus numero
insigniti, ut cathetus itemque basis in se singilatim
ducti tales duos tetragonos efficiant, qui
item conjunctione sui tertium tetragonum componant.
Cujus videlicet tetragonale latus, juxta regulam
superius prolatam, podismi quantitatem faciant,
ut subjecti sunt, una sibi invicem laterum proportione
germani.
sequentes, quisque ab alio diversa laterum proportione
connexus item ut praedicti cathetus in se, basis
in se, et hi duo tetragoni conjuncti, talem tertium
faciunt, cujus latus est hypotenusa.
est, a studiosis consequamur, cuique theoremati sua
figura subjungatur.
CAPUT XV. Nomina mensurarum quibus geometrae utuntur.
Mensuram appellationes, quibus utimur, sunt hae:
digitus, uncia, palmus, sexta, quae et dodrans appellatur,
pes, laterculus, cubitus, gradus, passus,
decempeda, quae et pertica appellatur quasi portica
a portando, clima, actus, qui et aripennus dicitur,
jugerum, centuria, stadium, milliarium.
Digitus est minima pars agrestium mensurarum.
Uncia, secundum quosdam, digitos habet tres;
Sunt item alii orthogonii non iisdem laterum proportionibus,
quibus superiores, conjugati, sed ad
ipsorum tamen similitudinem tali in lateribus numero
insigniti, ut cathetus itemque basis in se singilatim
ducti tales duos tetragonos efficiant, qui
item conjunctione sui tertium tetragonum componant.
Cujus videlicet tetragonale latus, juxta regulam
superius prolatam, podismi quantitatem faciant,
ut subjecti sunt, una sibi invicem laterum proportione
germani.
sequentes, quisque ab alio diversa laterum proportione
connexus item ut praedicti cathetus in se, basis
in se, et hi duo tetragoni conjuncti, talem tertium
faciunt, cujus latus est hypotenusa.
est, a studiosis consequamur, cuique theoremati sua
figura subjungatur.
CAPUT XV. Nomina mensurarum quibus geometrae utuntur.
Mensuram appellationes, quibus utimur, sunt hae:
digitus, uncia, palmus, sexta, quae et dodrans appellatur,
pes, laterculus, cubitus, gradus, passus,
decempeda, quae et pertica appellatur quasi portica
a portando, clima, actus, qui et aripennus dicitur,
jugerum, centuria, stadium, milliarium.
Digitus est minima pars agrestium mensurarum.
Uncia, secundum quosdam, digitos habet tres;