PL 139, col. 347
Acta (Concilium Causeiense; Auctor incertus (Gerbertus Auriliacensis)), J. P. Mi
membrum. Non ignota loquimur. Regii ac
nostri legati Romam profecti epistolas pontifici porrexerunt,
et ab eo digne suscepti sunt. Sed, ut credimus,
quia Crescentio nulla munuscula obtulerunt,
per triduum a palatio seclusi, nullo responso accepto
redierunt. Quod peccatis nostris provenire
non dubium est, ut Romana ecclesia, quae mater
et caput omnium ecclesiarum est, per tirannidem
oppressa, omnia membra debilitentur? Haec, inquam,
omittimus, et tamen in tanta rerum difficultate
sacris obtemperatum legibus edocemus, ut
apostolica sedes in Arnulfi causa honeste et utiliter
vel addere vel mutare nichil potuerit, vel adhuc
possit. Si enim quaedam pontificum decreta ita sunt
rata, et quaedam concilia a sede apostolica ita corroborata,
ut exinde permutari nichil oporteat, eorum
decretorum et conciliorum executores per
omnia laude et praemio digni, perturbatores autem
vituperandi et omnium penarum genere afficiendi
sunt. Item si sub beatissimis pontificibus aliqua
provenerunt, quae causae Arnulfi similia sint, quod
exinde judicatum est, in causa Arnulfi judicandum
fuit. At Cresconius episcopus, quia rebellis et contumax,
non contra principem sed contra episcopos,
fuit, ab Africana synodo judicatum est, ut potestate
principis coerceretur et ab ecclesia excluderetur.
Et item universaliter episcopos conspirantes et ad
conventum fratrum suorum venire nolentes sua
forte ne prodantur flagitia metuentes, eadem
synodus potestate principis cohercendos. a principalibus
cathedris removendos, et ut propriis
etiam careant, auctoritate publica ut rebelles auétoritate
apostolica judicavit per Faustinum et
Philippum et Asellum presbyteros. Quod autem
apostolica sedes in Cresconium fecit et in alios fieri
docuit, hoc idem in Arnulfo summa diligentia fuit
observatum; id est quia ad fratrum suorum conventum
amplius quam per anni spatium invitatus
venire contempsit, et insuper in principem suum
rebellis et urbis ac patriae proditor extitit, principis
potestate necessaria synodo repraesentatus est. Atque
habita cognitione, qualis fuerat diffamatus talis
etiam est sua professione detectus. Sed inquit
emulus: Non potuit dijudicari; ecclesiam recipiat,
suis viribus resumptis suisque diu retentis amicis,
ad judicium provocetur. Quidnam est armatus a tirannide
removeri? Immo non aliter quam spoliatus
potuit dijudicari. Sed aeque tirannus armis circumpseptus
nunquam ad judicium potuit adduci. Quid
est autem ecclesiae receptio, virium resumptio,
amicorum retentio, nisi in reges nostros tirannidis
extinctae resuscitatio, injuriarum ultio, malorum
sublevatio, bonorum omnium oppressio? Sed obsidibus,
inquit, et sacramentis astringatur multis
modis. Num plura et validioris generis sacramenta
repperiri poterunt ante prolatis? Num
obsides fratris ejus Richardi episcopo Brunoni
nostri legati Romam profecti epistolas pontifici porrexerunt,
et ab eo digne suscepti sunt. Sed, ut credimus,
quia Crescentio nulla munuscula obtulerunt,
per triduum a palatio seclusi, nullo responso accepto
redierunt. Quod peccatis nostris provenire
non dubium est, ut Romana ecclesia, quae mater
et caput omnium ecclesiarum est, per tirannidem
oppressa, omnia membra debilitentur? Haec, inquam,
omittimus, et tamen in tanta rerum difficultate
sacris obtemperatum legibus edocemus, ut
apostolica sedes in Arnulfi causa honeste et utiliter
vel addere vel mutare nichil potuerit, vel adhuc
possit. Si enim quaedam pontificum decreta ita sunt
rata, et quaedam concilia a sede apostolica ita corroborata,
ut exinde permutari nichil oporteat, eorum
decretorum et conciliorum executores per
omnia laude et praemio digni, perturbatores autem
vituperandi et omnium penarum genere afficiendi
sunt. Item si sub beatissimis pontificibus aliqua
provenerunt, quae causae Arnulfi similia sint, quod
exinde judicatum est, in causa Arnulfi judicandum
fuit. At Cresconius episcopus, quia rebellis et contumax,
non contra principem sed contra episcopos,
fuit, ab Africana synodo judicatum est, ut potestate
principis coerceretur et ab ecclesia excluderetur.
Et item universaliter episcopos conspirantes et ad
conventum fratrum suorum venire nolentes sua
forte ne prodantur flagitia metuentes, eadem
synodus potestate principis cohercendos. a principalibus
cathedris removendos, et ut propriis
etiam careant, auctoritate publica ut rebelles auétoritate
apostolica judicavit per Faustinum et
Philippum et Asellum presbyteros. Quod autem
apostolica sedes in Cresconium fecit et in alios fieri
docuit, hoc idem in Arnulfo summa diligentia fuit
observatum; id est quia ad fratrum suorum conventum
amplius quam per anni spatium invitatus
venire contempsit, et insuper in principem suum
rebellis et urbis ac patriae proditor extitit, principis
potestate necessaria synodo repraesentatus est. Atque
habita cognitione, qualis fuerat diffamatus talis
etiam est sua professione detectus. Sed inquit
emulus: Non potuit dijudicari; ecclesiam recipiat,
suis viribus resumptis suisque diu retentis amicis,
ad judicium provocetur. Quidnam est armatus a tirannide
removeri? Immo non aliter quam spoliatus
potuit dijudicari. Sed aeque tirannus armis circumpseptus
nunquam ad judicium potuit adduci. Quid
est autem ecclesiae receptio, virium resumptio,
amicorum retentio, nisi in reges nostros tirannidis
extinctae resuscitatio, injuriarum ultio, malorum
sublevatio, bonorum omnium oppressio? Sed obsidibus,
inquit, et sacramentis astringatur multis
modis. Num plura et validioris generis sacramenta
repperiri poterunt ante prolatis? Num
obsides fratris ejus Richardi episcopo Brunoni