PL 139, col. 88
De numerorum divisione (Gerbertus Auriliacensis), J. P. Migne
habent deceni ad centenos et millenos, et centeni ad
millenos, et milleni ad ultra se compositos decenos
millenos, et centenos millenos, hoc modo: Si volueris
per singularem numerum dividere decenum
aut centenum, aut millenum, vel simul vel intermisse,
dividere differentiam a singulari ad decenum,
per integram denominationem dividendi multiplicabis,
et articulos quidem propria denominatione
et posita differentia diminues, digitos vero digitis
aggregabis: et si articuli provenient ut supra, diminues
usque ad solos digitos, et millenus quidem
habebit articulos in millenis, digitos in centenis,
digitos in decenis; decenus articulos in decenis,
digitos in singularibus.
CAP. VIII. Quomodo metiatur decenus centenum aut millenum, vel centenum millenum, vel millenum et ulteriores.
Si volueris per decenum numerum dividere centenum
vel millenum, aut per centenum millenum
vel ulteriores, aut per millenum sequentes, differentiam
divisoris quasi singularis ad decenum, per integram
denominationem dividendi multiplicabis, id
est per vocabula singularis, ac decem articulos ac
digitos diminues usque ad extremum divisorem,
sicut fiebat in singularibus quemlibet numerum dividentibus.
CAP. IX. Quomodo singulares cuncti decenis metiantur decenos centenos, millenos, vel simul dividendos , vel intermisse.
Si volueris per compositum decenum cum singulari
dividere, vel simplicem decenum vel cum singulari
compositum, considera quotam partem divisoris
teneat singularis; nam secundus singularis habet
rationem ad secundas dividendi, tertius ad tertias,
quartus ad quartas, quintus ad quintas, et deinceps,
id est differentia a singulari divisoris ad decenum
multiplicabitur per denominationem secundarum,
tertiarum, quartarum; quod vero exsuperat secundas,
tertias, quartas, quintas aggregabis; et si multipliciores
sunt divisore, eadem regula diminuentur:
similiter vero et singulares compositi ad dividendum
aggregabuntur. Et in centenis et millenis idem facies,
nisi quod unum centenum vel millenum in
caeteros dissipabis, quod in uno non evenit deceno,
et articuli quidem ab uno centeno vel milleno secundabuntur,
a pluribus dividendorum obtinebunt
sedes.
CAP. X. Item alia divisio centeni vel milleni, et deinceps per eosdem divisores.
Si volueris dividere centenum vel millenum, et
deinceps, per decenum cum singulari compositum,
primum centenum veluti supra divides, sumpta differentia
millenos, et milleni ad ultra se compositos decenos
millenos, et centenos millenos, hoc modo: Si volueris
per singularem numerum dividere decenum
aut centenum, aut millenum, vel simul vel intermisse,
dividere differentiam a singulari ad decenum,
per integram denominationem dividendi multiplicabis,
et articulos quidem propria denominatione
et posita differentia diminues, digitos vero digitis
aggregabis: et si articuli provenient ut supra, diminues
usque ad solos digitos, et millenus quidem
habebit articulos in millenis, digitos in centenis,
digitos in decenis; decenus articulos in decenis,
digitos in singularibus.
CAP. VIII. Quomodo metiatur decenus centenum aut millenum, vel centenum millenum, vel millenum et ulteriores.
Si volueris per decenum numerum dividere centenum
vel millenum, aut per centenum millenum
vel ulteriores, aut per millenum sequentes, differentiam
divisoris quasi singularis ad decenum, per integram
denominationem dividendi multiplicabis, id
est per vocabula singularis, ac decem articulos ac
digitos diminues usque ad extremum divisorem,
sicut fiebat in singularibus quemlibet numerum dividentibus.
CAP. IX. Quomodo singulares cuncti decenis metiantur decenos centenos, millenos, vel simul dividendos , vel intermisse.
Si volueris per compositum decenum cum singulari
dividere, vel simplicem decenum vel cum singulari
compositum, considera quotam partem divisoris
teneat singularis; nam secundus singularis habet
rationem ad secundas dividendi, tertius ad tertias,
quartus ad quartas, quintus ad quintas, et deinceps,
id est differentia a singulari divisoris ad decenum
multiplicabitur per denominationem secundarum,
tertiarum, quartarum; quod vero exsuperat secundas,
tertias, quartas, quintas aggregabis; et si multipliciores
sunt divisore, eadem regula diminuentur:
similiter vero et singulares compositi ad dividendum
aggregabuntur. Et in centenis et millenis idem facies,
nisi quod unum centenum vel millenum in
caeteros dissipabis, quod in uno non evenit deceno,
et articuli quidem ab uno centeno vel milleno secundabuntur,
a pluribus dividendorum obtinebunt
sedes.
CAP. X. Item alia divisio centeni vel milleni, et deinceps per eosdem divisores.
Si volueris dividere centenum vel millenum, et
deinceps, per decenum cum singulari compositum,
primum centenum veluti supra divides, sumpta differentia