PL 142, col. 709
Vita S. Guillelmi (Rodulfus Glaber), J. P. Migne
patris de quo sermo est exstiterat affinitate
propinquus, ipso Patre praesente, colloquium pacis
haberet. Post caetera dixit praesul in aure comiti, ut
abbati, utpote propinquo scilicet suo, leniter suggereret
ut, elationem ne forte pro virtutum gratia
vel rerum copia surriperet, caveret. Ille quoque reverenter
accedens, dixit ut monitus fuerat. Tunc
pater Willelmus vultu alacri eidem comiti hujusmodi
responsum protulit: Si, inquiens, cognoscere potero
quod augmentum terrenarum opum vel possessionum
unius tantum diei nostrae vitae protrahat spatium,
persuaderi non mihi potest quin ad horum
extollar incrementum. Hoc autem responsum dum
comes retulisset episcopo, admirati sunt uterque
ejus prudentiam, pariterque laetati propter humilem
illius sapientiam.
13.
Monasterio Fiscamnensi praeficitur. --Cum igitur
fama sanctitatis illius jam latius deferretur,
Normanorum dux venerabilis illam comperiens Richardus,
misit ad eum, reverenter supplicans ut ad
se veniret. Qui tandem libenter, ut rogatus fuerat,
pergens venit ad eum; a quo etiam, sicuti decebat,
honorifice susceptus est. Cujus sanctissimis cum
recreatus, ut erat totius boni amator, dux fuisset
eloquiis, obsecrans illum ut ecclesiam sanctae et individuae
Trinitatis nomini et honori dicatam, in loco
Fiscamnensi cognomento antiquitus constructam, a
suo tamen patre Richardo honorificentius reformatam,
ordine monachorum suscipiens decoraret. Erat
enim illic more vivens carnali, jugo soluta regulari,
clericorum levis conciola. Cernens denique Pater
Willelmus illius animi devotionem, promisit se cum
Dei adjutorio illud quod poscebat impleturum. Qui
pariter venientes ad praedictum locum, satis sublime
ac solemniter commisit ei isdem dux cum aliquibus
episcopis dominium et curam regiminis totius loci.
Tum vir Domini congregavit ibidem monachorum
regularem catervam, ita videlicet personis numerosam
ac bonorum studiis copiosam, ut triplici sui
numero praeteritorum numerum excelleret clericorum.
Quod cernens jam dictus princeps, multorum
donorum ac possessionum largitionibus ampliavit
locum. Monuit etiam tam abbatem quam caeteros
fratres saepius ut ab illo peterent quidquid suorum
utilitati expedire nossent, utpote quoniam de
hac re secundum velle provenerat ei et posse.
14.
Scholas ibi instituit. --Interea cernens vigilantissimus
Pater quoniam non solum illo in loco, sed
etiam per totam provinciam illam, nec non per totam
Galliam, in plebeiis maxime scientiam psallendi ac
legendi deficere et annullari clericis, instituit scholas
sacri ministerii, quibus pro Dei amore assidui instarent
fratres hujus officii docti, ubi siquidem
gratis largiretur cunctis doctrinae beneficium ad coenobia
propinquus, ipso Patre praesente, colloquium pacis
haberet. Post caetera dixit praesul in aure comiti, ut
abbati, utpote propinquo scilicet suo, leniter suggereret
ut, elationem ne forte pro virtutum gratia
vel rerum copia surriperet, caveret. Ille quoque reverenter
accedens, dixit ut monitus fuerat. Tunc
pater Willelmus vultu alacri eidem comiti hujusmodi
responsum protulit: Si, inquiens, cognoscere potero
quod augmentum terrenarum opum vel possessionum
unius tantum diei nostrae vitae protrahat spatium,
persuaderi non mihi potest quin ad horum
extollar incrementum. Hoc autem responsum dum
comes retulisset episcopo, admirati sunt uterque
ejus prudentiam, pariterque laetati propter humilem
illius sapientiam.
13.
Monasterio Fiscamnensi praeficitur. --Cum igitur
fama sanctitatis illius jam latius deferretur,
Normanorum dux venerabilis illam comperiens Richardus,
misit ad eum, reverenter supplicans ut ad
se veniret. Qui tandem libenter, ut rogatus fuerat,
pergens venit ad eum; a quo etiam, sicuti decebat,
honorifice susceptus est. Cujus sanctissimis cum
recreatus, ut erat totius boni amator, dux fuisset
eloquiis, obsecrans illum ut ecclesiam sanctae et individuae
Trinitatis nomini et honori dicatam, in loco
Fiscamnensi cognomento antiquitus constructam, a
suo tamen patre Richardo honorificentius reformatam,
ordine monachorum suscipiens decoraret. Erat
enim illic more vivens carnali, jugo soluta regulari,
clericorum levis conciola. Cernens denique Pater
Willelmus illius animi devotionem, promisit se cum
Dei adjutorio illud quod poscebat impleturum. Qui
pariter venientes ad praedictum locum, satis sublime
ac solemniter commisit ei isdem dux cum aliquibus
episcopis dominium et curam regiminis totius loci.
Tum vir Domini congregavit ibidem monachorum
regularem catervam, ita videlicet personis numerosam
ac bonorum studiis copiosam, ut triplici sui
numero praeteritorum numerum excelleret clericorum.
Quod cernens jam dictus princeps, multorum
donorum ac possessionum largitionibus ampliavit
locum. Monuit etiam tam abbatem quam caeteros
fratres saepius ut ab illo peterent quidquid suorum
utilitati expedire nossent, utpote quoniam de
hac re secundum velle provenerat ei et posse.
14.
Scholas ibi instituit. --Interea cernens vigilantissimus
Pater quoniam non solum illo in loco, sed
etiam per totam provinciam illam, nec non per totam
Galliam, in plebeiis maxime scientiam psallendi ac
legendi deficere et annullari clericis, instituit scholas
sacri ministerii, quibus pro Dei amore assidui instarent
fratres hujus officii docti, ubi siquidem
gratis largiretur cunctis doctrinae beneficium ad coenobia